Jaqynda kórshi eldiń prezidenti ǵylym akademiiasyna múshelikke ótken, sheneýiniktik qyzmet pen ǵalymdyqty qatar alyp júrgenderdi ábden sógip, tipti atqarýshy biliktegi keibir joǵary laýazymdy «ǵalymdardy» qyzmetinen bosatty.
Eger jemqorlyq pen paraqorlyqty, ózinen joǵary instantsiiaǵa jaqsy kóriný úshin júgiristi ysyryp qoiyp, klassikalyq turǵydan alyp qarasaq, sheneýniktiń ǵylymmen ainalysýǵa ýaqyty bolmaýy kerek. Qanshama material oqý óz aldyna, ony qorytý, salystyrý, zertteý júrgizý... Bizde qazir kandidat jáne doktorlyq degen dáreje berilmeidi, magistr jáne phD doktory. Sonymen birge ondai ataqtardy alý úshin syrttai oqý degen jaramaidy. Úzdiksiz oqý talaby qoiylǵan. Sodan beri ǵylym kandidaty, ǵylym doktory degen ataqqa qatty qyzyǵyp, sony alý úshin jantalasatyn sheneýnikter, basqa da negizgi mamandyǵy barlar azaiǵan. Biraq bul ataqqumarlyq keselge shaldyqqandardyń ataǵy kesel bolýdan qaldy degen sóz emes.
«Kandidat bolýy múmkin, doktor bolýy múmkin, boldy da. Biraq ǵylymǵa engizgen jańalyǵy bar ma? Jańalyqty ashý úshin de ýaqyt kerek. Meili qoǵamdyq ǵylymdar bola qoisyn, ol úshin kitaphanalarda otyrý kerek. Oǵan ministr, ministrdiń orynbasary, departament direktorlarynyń ýaqyty bar ma? Ne qajeti bar? Eshqandai! Tek ataq úshin. Sheneýniktik basqarý degen de tereń bilimdi qajet etedi. Ol jerde oi-óreńdi tereńdetetin múmkindik bar. Sol salamen ketse de, jetip jatyr», - deidi bilogiia ǵylymdarynyń doktory, professor Amangeldi Sadanov.
Amangeldi Sadanov kúrish ósirý alqaptarynda topyraqtyń qunarlylyǵyn arttyrý, qarashiriktiń biologiialyq túzilýi men ydyraý mehanizmderin zerttegen ǵalym. Zertteý nátijeleri Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdany «Túgisken» jáne «Zadariia» keńsharlarynyń egistikterinde júrgizilip, mol ónim jinalǵan. Ol endi qaptaǵan akademiialar akademik degen atty kirletip bitirdi deidi.
«Bizdegi ǵylym akademiialary 20-ǵa jýyq. Mysaly, Ulttyq akademiia bar, injenerlik, aýyl sharýashylyǵy taǵy basqa akademiialar bar. Kóp. Kandidattyǵy bolsa, ótkizip jatyr. Korrespondent-múshe etip. Aqshaǵa satýy múmkin be? Endi men satty, satpady dep aita almaimyn. /Kúledi/ Ár túrli aitylady. Biraq sonyń ózi durys nárse emes», - deidi bilogiia ǵylymdarynyń doktory, professor Amangeldi Sadanov.
Joǵary oqý oryndary qaýymdastyǵynyń prezidenti Rahman Alshanov, máseleniń mynadai qyryna toqtaldy. Myqty mamandar bar. Biraq olardyń eshqandai ǵylymi ataǵy joq. Olar ǵylymi ataq alýǵa qushtar da emes. Alaida solardan tálim alýǵa tyrysý kerek deidi.
«Keibir bas injenerler bar, ataq joq, biraq odan artyq maman joq. Mysaly, Shardinov Ahmetjan degen injener bar, kópir salady. Onyń kún-túni sabaq beretin ýaqyty da joq. Sabaq bergisi de joq. Biraq osy saladaǵy mamandardy tyńdaýymyz kerek. Astanadaǵy EKSPO-da kópir tárizdes konstýktsiia qulap qoidy ǵoi, sonda ol "ony kópir salatyn adam salýy kerek edi" dedi», - deidi JOO qaýymdastyǵynyń prezidenti Rahman Alshanov.
1946 jyly kúzdiń basynda Syrtqy ister ministri Viacheslav Molotov KSRO ǵylym akademiiasynyń qurmetti múshesi bolyp sailanady. Jeltoqsan aiynda Stalin Molotovqa jazady – «Men, seniń Vavilovtyń atyna jazǵan telegrammańa tańǵaldym... Sen qurmetti múshe bolǵanyńa shynymen de shattanasyń ba? «Sizdiń Molotov» dep qol qoiǵanyńyz neni bildiredi? Osyndai ekinshi kezektegi iske sonsha eljireisiń dep oilamappyn...». Molotov jaýabynda «...Men aqymaqtyq isteppin. Qurmetti múshe bolý meni eshqandai da shattyqqa bólemeidi. Eger meni sailamaǵanda ózimdi jaqsyraq seziner edim. Telegramma úshin rahmet. Molotov» degenin «Gazeta. rý» portaly keltiredi. Jergilikti jerdegi resmi ataqtyń maǵynasyzdyǵyn túsinetin ýaqytqa kóp qalǵan joq dep oilaimyn. Ylǵi tartys, domalaq aryz, bireýge aitqyzý... «shyrǵalańmen» beriletin ataqtar dáýiri aiaqtalatyny anyq. Ainalańdy, álemdi moiyndatý ambitsiiasy da, joly da múldem basqa ekenin biletin urpaq ósip keledi.
