Synyq terezeler teoriiasymen qylmystylyqtyń jalpy deńgeiin qysqartýdyń usaq quqyq buzýshylyqtardy tiimdi ashýdan bastalatyndyǵy aitylady.
Bul tezis sybailas jemqorlyqqa qatysty da qoldanylady. Para jáne alym-salyq tájiribesin tek qoǵam ǵana zańsyzdyqtyń kez kelgen qubylystaryna múldem sheksiz tózbeýshilikpen joia alady.
Qazaqstanda osyndai qoǵamnyń jobalary qalyptasqan, alaida, sanany aýqymdy túrde ózgertý qajet.
Sondyqtan búgingi kúni bizdiń jumysymyzdyń basymdylyqtarynyń biri – turmystyq sybailas jemqorlyqty joiý. Jáne, bul onyń bastapqy sebepterin joiý ǵana emes, sonymen qatar ony avtomattandyrý jáne qoǵamdyq baqylaý jasaý. Bul sondai-aq, para berýshiler siiaqty, para alýshylardyń da sybailas jemqorlyq minez-qulqyna jol bermeý jáne der kezinde jolyn kesý.
Mysal keltire ketsem. Almaty q. Almaly aýdanynyń Memlekettik kirister basqarmasyna beirezidenttiń JSN-yn alý úshin júgingen azamat basqarma qyzmetkerine 2 myń teńge usynǵan. Nátijesi – 200 AEK aiyppul nemese 481 myń teńge.
Soltústik Qazaqstan oblysynda alkogolge berilgen litsenziiany qaitarǵany úshin konfet qorapshasy túrindegi «alǵys» osyǵan uqsas, azamat úshin jarty million aiyppul tóleýmen aiaqtalǵan.
Qostandaida eki politsiia qyzmetkeri JKO buzýshylardyń ákimshilikten jaýapkershilikten jaltarǵany úshin, árqaisysy 600 AEK-ten aiyppul tólegen.
Memlekettik qyzmetshilerge qyzmettik mindettemelerin atqarǵany úshin kez kelgen formada syilyqtar berýge tyiym salynǵandyǵyn taǵy da eskertemin. Eger syilyqtyń quny 2 AEK-ten (4 810 teńge) tómen bolsa, berýshi úshin 200 AEK ákimshilik aiyppul kózdelgen. Alýshy úshin – 600 AEK. Joǵaryda aitylǵandardyń barlyǵy para bolyp baǵalanady jáne qylmystyq jaýapkershilikti kózdeidi.
Búgingi kúni ákimshilik jazalar somasy 35 mln-nan astam teńgeni qurap otyr. Onyń kóp nemese az ekendigi – ekinshi dárejeli másele. Memlekettik qyzmetshilerge 2 myń teńge úshin 240 ese kóp tóleýge týra keletin orynsyz «syilyqtar jasaýdyń» qaida aparyp soǵatyndyǵyn oilaný áldeqaida mańyzdy másele.
Alik Shpekbaev,
QR Memlekettik qyzmet isteri jáne sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agentiginiń tóraǵasy
