Aqberen Elgezek. Ásemdikke qushtar sananyń qiialy

Aqberen Elgezek. Ásemdikke qushtar sananyń qiialy

Adam násili jaratylǵaly beri jer betine milliardaǵan adamnyń tabany tidi, bul sulý planetanyń ǵajaptyǵyn milliardtaǵan janar kórdi, milliondaǵan jyldar ótse de, myńdaǵan órkókirek patsha biligin máńgi júrgizgisi keldi. Adam birin biri atty, shapty, bilgenin istedi. Adamzat jaratylǵaly esh ózgermeitin zańdylyqtar. Tek kietin kiimniń modasy, minetin kóligi, paidalantyn tehnologiialary ǵana ózgergen shyǵar. Adamzat damý tarihynda gýmanizmniń shyńyna jetti dep bógdeplanetalyqtarǵa bóse almaitynymyz taǵy ókinishti.

Sol milliardtaǵan beishara pendelerdiń qanshasynyń daýysy da estilmei, jaqsylyǵy da elenbei ómirin súrip, qartaiyp-solyp, qýrap-bitip, dám-tuzy bitken shaqta Táńirisine qarai bir ýys nur bolyp qaitadan ushty deseńizshi. Al, sol sansyz adamdardyń ishinde óziniń jaryq izin qaldyryp ketkender kóp emes.

Sonyń biri Nadejda Rýsheva. 12 jasynda alǵashqy sýret kórmesin ótkizgen has talant bar joǵy 17 jyl ǵana ǵumyr keshti. Nadejda Ulan-Batyrda dúniege kelip, myna jalǵanmen Máskeý qalasynda qoshtasyp kete bardy. Ákesi de sýretshi eken, sheshesi tyvalyq balerina bolypty. Túri de naǵashylaryna tartyp ketkeni baiqalady. Keibir sýretterinde túrkilik saryn da anyq ańǵarylady.

Nadia 5 jasynan sýret salýdy bastaǵan. 7 jasynda kórkemsýret ónerimen kásibi túrde shuǵyldanýǵa den qoiypty. Tipti bir keshtiń ózinde Pýshkinniń "Saltan patsha týraly" ertegisine 36 illiýstratsiia salyp shyqqan eken. Jáne bul jas balanyń shimai-shatpaǵy emes, kádýilgi sýretshiniń jumystarynan artyq bolmasa, kem emestuǵyn. Ony Nadia erteginiń tyńdap otyryp salǵan deidi. Ne degen fantaziia deseńizshi! Qysqa ýaqyt ishinde keiipkerlerdiń túrin elestetip, minezin baiqap, ony qaǵazǵa kóshire qoiý úshin de sumdyq talant kerek-aý!

12 jasynda Nadianyń sýretteri Máskeýdegi kórmede jarq ete qalady da, artynsha onyń týyndylary Polsha, Chehoslovakiia, Rýmyniia, Úndistan siiaqty elderdiń tańdanysyn týdyrady.

Nadia 13-14 jasynda Tolstoidyń "Soǵys jáne beibitshilik", Býlgakovtyń "Master jáne Margarita" kitaptaryna illiýstratsiia jasaityn hálge jetti. Budan keiin Nadianyń kitap grafigi retinde ataǵy dúrkirei jóneldi. Nadia bas-aiaǵy 50-den astam ártúrli avtorlardyń shyǵarmalaryndaǵy keiipkerlerin qaǵaz betine sýret túrinde kóshiripti.

Keiin onyń qaǵazdarynyń arasynan "Anna Karenina" atty balettiń eskizi tabylǵan eken. Biraq ondai balet ol kezde sahnalanbaq túgili, oida da joq bolǵan deidi. Keiin Maiia Plisetskaia bilegen jańaǵy balet kóp jyldan keiin sahna tórine shyǵarylypty. Bul ne áýlielik pe? Bári de múmkin!

Onyń sýretteri birden aq qaǵazǵa kóshiriletin deidi kózin kórgender. Eshqashan óshirgish paidalanbapty jaryqtyq. "...Olar (sýretter - AE) qaǵazdyń betinde sýdaǵy tańbalar siiaqty qalqyp shyǵa keledi, men tek olardy boiai salamyn" - deidi eken Nadia Rýsheva.

17 jasynda insýlttan qaitys bolǵan Nadianyń artynda 12 000 sýret qalypty! Bul onyń qysqa ǵana ǵumyrynda asyǵys eńbek etip, adamzatqa tartý etip ketken baǵa jetpes murasy. Onyń syrtynda kóringen jerge sala salǵan sýret, bireýge syiǵa salyp bere salǵan beineler, shtrihtar, etiýd, natiýrmorttar, kórmelerden qaitpai qalǵan týyndylarda esep joq.

Nadia Sent-Ekziýperidiń "Balǵyn hanzadasynyń" beinesin kóp salǵan kórinedi. Múmkin bala sýretshi balǵyn hanzadanyń beinesinen ózin kórgen be eken. Óitkeni shynymen de Nadia ómirde bolmaǵan adam siiaqty, Ekziýperidiń hanzadasy sekildi bul da adamzat oidan qurap alǵan allegoriia, ásemdikke qushtar sananyń qiialy ǵana bolyp kórinedi maǵan...

Aqberen Elgezek