Foto: ashyq derekkóz
Etti alǵan soń paketti qoqys jáshigine tastaiyn dep jatyr em, enem "jýý kerek", dedi. "Paket jýǵany nesi", dep kózim baqyraiyp turǵanda, "qan juqqan paket dalada turǵanda, onyń iisine taraqan, qumyrsqa kóp jinalady", dedi.
"Týý, mama, endi qoqysty da qoqysqa tazalap salamyz ba, onsyz da Shveitsariialyqtar qusap suryptaimyz ǵoi", dedim kúlip. Enem jymidy. Ol kisiniń sózimen áreketi eshqashan bólek júrmeitinin bilem, neni bolsyn bilip aitady. Paketti tez tez jýyp, qoqysqa saldym.
Bizdiń úide burynnan kele jatqan ádet bar, qoqysty úiden suryptaý. Ony avtomatty túrde isteimiz, eshkim anaý aitqandai suryptap otyrmaidy.
Qoqysqa birneshe paket arnaimyz: tamaq qaldyqtaryna bólek, qaǵazǵa bólek, býtylkaǵa bólek jáne jemis-jidek, kókóniske, plastikke bólek turady.
Sháidiń qaldyǵy, banan men jumyrtqanyń qabyǵyn bólek bir paketke salamyz. Ol baý-baqshaǵa ketedi. Topyraqtyń qunarlyǵyn arttyrady. Kaltsii men vitamin jemis aǵashtaryna da kerek. Jumyrtqanyń qabyǵy men banan týraly birneshe jyl buryn Ǵalym Boqashtan estigen em, sodan beri olardy kádege jaratyp kelemiz.
Bul tártip eshqashan buzylmaidy. Birinikine biri ketip qalmaidy. Tek qonaq kelgende bilmestikten bireý sala salmasa, úide bári osy tártippen salady.
Jemis - jidek, kókónistiń qaldyqtaryn kórshimizdiń qoiandaryna beremiz, ony kelisilgen orynǵa qoiamyz, ózderi aptasyna 2-3 ret kelip, alyp ketedi. Tamaq qaldyqtary - ittiki.
Artyq kiimder de jóneltiledi. Qaǵaz makýlatýra qabyldaityn jerge ketedi. Qalǵanyn alyp ketedi.
Adamzat qaldyqsyz ómir súrýge úirenýi kerek, iaǵni ysyrapsyz. Dalaǵa shashpai, tókpei, keregin ǵana paidalaný - sanaly adamnyń isi.
Ol úshin tamaqty, kiimdi, basqa zatty da kereginshe ǵana alyp úirený kerek. Balalardy da soǵan úiretý qajet. Sán ai saiyn ózgeredi, kiim, zat ala bergennen qoqys kóbeiedi.
Jer betin qoqystan tazalaýdyń tóte joly - barynsha qaldyqsyz paidalaný. Aýany, ekosistemany taza ustaýdy oilaý kerek. Óz densaýlyǵymyz úshin, bolashaq úshin.
Avtory: Janar Shamel
