Foto: Nazira Býrhanovanyń jeke muraǵatynan
Kiim adamǵa sýyqtan, kún men jelden qorǵanatyn qajettilik deńgeiinen tereńdep ketkeli qashan. Búginde sán salasynyń maitalmandary ár adamnyń tulǵalyq ereksheligine qarai kiim úlgisin anyqtap, bolmysyn ashatyn stil qalyptastyrady. Sondai mamannyń biri Nazira Býrhanova. Ult.kz tilshisi stilispen sándi kiinýdiń mańyzy men adamǵa bereri týraly áńgimelesken edi.
Stilist kiim adamnyń bolmysyn ashatyn jáne syrtqy ortaǵa ózi týraly aqparat beretin kommýnikatsiia quraly dep esepteidi.
«Qazaqta «adam kórki ‒ shúberek» dep beker aitpaidy. Odan bólek, Karl Iýngtyń (psihoanalizdiń negizin qalaýshylardyń biri, - red.) teoriiasy boiynsha adam kommýnikatsiia qurmastan buryn, beisanasynda birinshi ózgeniń syrtqy kelbetine kózi túsedi. Iaǵni adamnyń kiimi ‒ ol týraly aqparat beretin birinshi signal. Biz árine «formadan mazmun mańyzdy» dep aitamyz. Biraq, qansha degenmen adam kózben qabyldaidy, sondyqtan forma da mańyzdy. Adam kiim ilgish emes qoi», ‒ deidi suhbattasymyz.
Nazira Býrhanovanyń aitýynsha kiimdi durys tańdap kiiý úshin dene pishimińiz, terińizdiń túsi, tipti qandai arhetipke jatatynyńyz da mańyzdy.
«Teoriia boiynsha adamnyń dene pishimi bes túrge bólinedi. Qandai kiim qandai dene pishimge sáikes keletini týraly da stilistikada ereje bar. Biraq keide sol zańdylyqtardan bólek, adamnyń tús tipine qarai da kiimdi úilestire bilý qajet. Tús tipteri ekige bólinedi, olar ‒ sýyq jáne jyly. Keide dene pishimine sáikes keletin kiim tús tipine úilespei qalýy múmkin. Budan bólek, adamnyń bet pishimi de mańyzdy rol oinaidy. Tipti bir anadan týǵan egizderdiń ózi eki túrli bolady. Sondyqtan stilistika ‒ qatyp qalǵan teoriia ǵana emes, shyǵarmashylyq erkindik», ‒ deidi maman.
Jer betinde qansha adam bolsa, sonsha stil bar
Stilisttiń sózinshe ár adamnyń jeke stili bolady, bir adamǵa jarasqan nárse kelesi adamǵa jaraspaýy múmkin. Sondyqtan stil ‒ daralaný degen sóz.
«Stilistika ‒ bireýdi kóshirý nemese «mynaý qazir trendte» degen emes, ár adamnyń ózindik bolmysyn aiqyndaý. Negizi ár adam ózine ne jarasatynyn intýitivti túrde biledi. Biraq syrtqy áleýmettik shýdyń áserinen, ózgelerdiń túrli pikirinen ózderiniń intýitsiiasyna qulaq aspaidy dep oilaimyn. Biraq ár kún saiyn aqyryndap ózine qadam jasaǵan, óz qalaýyn tyńdai alǵan adam eshkimge eliktemei, óz stilin qalyptastyra alady. Jáne óz stilin qalyptastyra alǵan adamnyń ózin qabyldaýy da, ózgeler ony qabyldaýy da jeńil bolady.
Ókinishke qarai bizde adamdar bireýdi qaitalaǵysy keledi. Mysaly Kim Kardashian (amerikalyq mediia juldyz, red.) siiaqty bóksesin ósirgisi keledi, denesiniń basqa tustaryn ósirgisi keledi. Biraq ol qansha eliktegenimen Kim Kardashian bolyp ketpeidi. Keide adamdar ózinde ózi bar ekenin jáne óziniń bolmysyn zertteýi kerek ekenin, óziniń bolmysy arqyly jeke stil qalyptastyrýǵa bolatynyn eskermei jatady», ‒ deidi N. Býrhanova.
Suhbattasymyz stil qalyptastyrý kezeń-kezeńimen júretinin aitady. Onyń sózinshe adam dene pishiminiń tipin zertteýden bastaidy. Kelesi deńgei ‒ qai túster jarasatynyn, tús tipin anyqtaidy. Odan keiin qandai arhetipke jatatynyn zertteidi de, sosyn ol qalai kórinetinin biledi.
«Solai-solai ol ózin zertteý arqyly damysa, tipti intererin de óziniń tús tipine qarai tańdasa, ol adam ishki garmoniiaǵa qol jetkizedi. Onyń ishki álemi de, syrtqy álemi de úilesimde bolady. Sebebi bizdi syrtqy ortada eshteńe titirkendirmeýi kerek», ‒ dep otyr ol.
Nege dúkende jarasqan kiim úige kelgende jaraspai qalady?
Foto: Nazira Býrhanovanyń jeke muraǵatynan
Nazira Býrhanova dúkenderdiń kiimdi satý úshin jasaityn «qýlyqtaryn» aityp berdi.
«Nege dúkenderde typ-tynysh bolyp turmaidy? Ádette ondai jerlerde adamnyń kóńil kúiin kóteretin, satyp alýǵa itermeleitin ádemi romantikalyq nemese bileitin mýzyka qosylyp turady. Ol da klienttiń kóńil kúiin kóterip, satyp alýǵa itermeleitin qural. Odan bólek, dúkenderde jaryqtandyrýǵa da qatty mán beredi, sebebi kiim satyp alýshynyń ústinde anyq, ádemi kórinýi kerek. Baiqasańyz kóp dúkenderde adamdy vizýaldy aryqtatyp kórsetetin aina qoiylady. Al úige kelgende aina da, jaryq ta kádimgi úidegi qarapaiym kúndelikti kórip júrgenińiz. Kúńgirtte kiim unamai qalýy múmkin.
Odan bólek adamnyń ózin qabyldaýy da bar ǵoi. Kei adamdarǵa kózi unamaidy, kei adamdarǵa dene pishimi unamaidy. Adam qanshalyqty ózin qabyldamai turady, sonshalyqty ústindegi kiimdi de qabyldai almaidy.
Satyp alǵan zattyń dúkende ádemi kórinip, úige kelgende unamai qalýy ‒ impýlsivti satyp alý kezinde bolady. Ol shoppingti terapiia kóretinder úshin nemese «men satyp ala almaidy dei me, satyp ala alamyn» dep, bireýge birdeńe dáleldeý úshin nemese geshtaltty jabý úshin jáne taǵy basqa sebepterden bolady. Kóp jaǵdaida kiim sóresinde shań basyp turatyn kiimder ‒ impýlsivti alynǵan kiimder. Sondyqtan dúkende «maǵan bul kerek pe, men qazir emotsiiaǵa berilip saýda jasap turǵan joqpyn ba» dep oilanǵan jón», ‒ deidi maman.
Áieldik bolmysyńdy aishyqtaityn kiim qandai?
Áieldik bolmysyńdy aishyqtaý úshin ádemi kóilek kiiý mindetti emes dep esepteidi stilist Nazira Býrhanova.
«Qoǵamda áieldik náziktigińdi kórsetý úshin ádemi kóilek kiiý kerek, bantik taǵyp, shilter matadan kiimder kiiý qajet deitin stereotip bar. Biraq bul barlyq áielge jarai bermeidi. Romantik, natýral tipindegi áielderge bulai kiiný jaqsy jarasqanymen, ásirese gamin degen tipajdaǵy adamdarǵa tipti qarsy bul stil. Óitkeni olar bulai kiinse oqýshyǵa uqsap qalady. Tanymal aktrisa Meril Stripti bilesizder ǵoi? Onyń tipajy boiynsha obrazy ‒ dramatik. Dramatikterge mundai obraz múldem jaraspaidy. Meril Stripke bireý «osylai kiinseń áieldik náziktigińdi aishyqtaisyń, aq, shilter kóilek ki, jyltyraq biz ókshe týfli ki» dep aitqan siiaqty», ‒ dep stitlist Meril Striptiń názik, shilter kóilek kigen fotosyn kórsetti.
Fotoda: Meril Strip/Nazira Býrhanovanyń usynýymen
«Kei bireýler «qyzdar, jenstvennaia kóriný úshin ádemi kóilek kiińder» dep aityp jatqanda kúlkim keledi. Sebebi áieldik bolmys adamnyń ishki álemindegi dúnie, ózimen ishki jumys. Oǵan kiimniń de, opa-dalaptyń da qatysy joq. Áiel jaratylysynyń barlyǵynda «jenstvennost» bar, biraq ol árkimde ár túrli kórinedi.
Meril Stripke keler bolsaq, oǵan qandai obraz jarasatynyn kelesi fotodan kórýge bolady», ‒ dedi suhbattasymyz.
Fotoda: Meril Strip/Nazira Býrhanovanyń usynýymen
Óz tipajyńdy anyqtaý ‒ stilińdi aiqyndaý
«Dramatikterdiń natýrasynda salqyndyq, qattylyq bar. «Dvol nosit pradaǵa» (Meril Strip basty róldi somdaǵan film, red.) beibi feis qyz nemese romantik tipajyndaǵy áieldi almas edi. Óitkeni, olardyń tipajynda dramtiktegi siiaqty sýyqtyq birinshi orynǵa shyqpaidy. Dramikterde bet-álpetiniń qyrlary aiqyn bolýy qataldyq beredi», ‒ deidi stilist.
Nazira Býrhanovanyń aitýynsha tipaj boiynsha kiim tańdaýdyń úlken pliýsy bar. Ol ‒ árkimniń óz tabiǵi ádemiligin anyqtap, garmoniia men úilesimde kiine alý.
«Tipajdyń atasy sanalatyn Devid Kibbi ‒ negizgi mamandyǵy jýrnalist, jazýshy, stilist, 1987 jyly «Metamorfoza» degen kitap shyǵardy. Sonda ol 13 negizgi tipaj bar dep kórsetedi. Kibbi boiynsha tipaj anyqtaýdyń ereksheligi adamdaǵy 2 energiia: er (ian) – tik syzyqtar jáne áieldik bolmys (in) – betinde jumsaqtyq bar, qyrlary dóńgelek, syzyqtary jatyq bolýy. Mańyzdysy osy ekeýiniń balansyn kórsetýde dep aitar edim. Óitkeni, ol árbir adamnyń óziniń tabiǵi erekshelikterin naqty kórsetip sýretteidi. Eń qyzyǵy, onyń sýretteýi boiynsha árbir tipajdyń óz orny bar. Bir baiqaǵanym, stilsterdiń kóbi Kibbidiń tipajyna súienedi.
Kibbi teoriiasy maǵan adamnyń boiyndaǵy kóleńkeli (temnaia storona) jaryq bóliginiń balansyn kórsete alatyndyǵymen unaidy. Meniń oiymsha, kiim kigende tek bir zańdylyqqa súienip qoimai, ómirdegi aq pen qara siiaqty óziniń ekinshi jaǵyn da kórsete alýy ‒ naǵyz «bolmysty aiqyn ashý». Ol degen sóz bastan aiaq názik bolyp kóriný emes, sonymen qatar, ór minezdi de kórsetý. Balans», ‒ deidi ol.
Suhbattasqan: Baljan Jeńisqyzy
