Almaty qalasynyń qylmystyq ister jónindegi aýdanaralyq mamandandyrylǵan sotynda BTA banktiń burynǵy basshysy Muhtar Ábilázovtiń isi boiynsha sottalýshylardan jaýap alý odan ári jalǵasýda. Búgin sotqa túsinik bergen BTA banktiń basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary – nesie berý komitetiniń tóraǵasy Jaqsylyq Jarymbetov Sádýaqas Mámeshke qyzmetinen ketkeni úshin Ábilázovtiń 10 mln. AQSh dollaryn tólegenin málimdedi.
«Ábilázovpen men 1992 jyly tanystym, ol kezde kásipkerlikpen ainalysyp júrgen edim. Meni Almatyda Erjan Tátishev tanystyrdy. Tanysý formaldy jaǵdaida ótti, odan ári men qatynas jasaǵan joqpyn. Tek Erjanmen jumys istedim. Alaida keiinirek Muhtarmen ara-arasynda korporativtik sharalarda, jinalystarda kórisip turdym»,- dep bastady sózin sottalýshy.
Ol keiinirekte Muhtar Ábilázovpen «KEGOK» AQ-da birge jumys istegenin, biraq jaqyn aralaspaǵanyn aitty. Alaida 2003 jyly túrmeden shyqqan Ábilázov ony Máskeýdegi biznesine tartady. «Ol maǵan ózi satyp alǵan «Krasnoiarkómir» kompaniiasyn basqarýdy usyndy. Eger jumysta jaqsy nátijege jetsem, menedjer retinde tabystyń 10 paiyzyn berýdi ýáde etti. Biraq ol ýáde oryndalmady»,- dedi J. Jarymbetov sottaǵy sózinde.
J. Jarymbetov banktegi birqatar bylyq-shylyqtardy ashyq aityp berdi. Máselen, býma-býma aqshalar qandai da bir kelisim-shart boiynsha bankke túsip, basqa bir jaqtan bankten ketip jatty,- dedi ol. «Banktegi basqarýshylyq, baqylaýshylyq qyzmetterdi M. Ábilázov ózi atqardy. Mysaly, banktiń tiimdiligin arttyrý maqsatynda aktivterdi ósirý kerek boldy. Bul Muhtardyń sheshimi edi. Menińshe, bul zańsyz áreket bolatyn. Túptep kelgende ashyq túrde jumys isteitin kompaniialar evrobondtardy ornalastyrdy. Biz onyń esebin jariialadyq. Eger bul esep-qisaptar jalǵan bolsa, halyqaralyq normalarǵa qaishy keledi. Ár elde buǵan ártúrli jaza qoldanylady. Bul bylyqqa banktiń birinshi basshysy, aktsionerleri, iaǵni, qujatqa qol qoiǵan Mámeshtegi men Ábilázovtiń ózi, sybailastary jaýap beredi. Olardyń ishinde men de barmyn»,- dedi ol.
Atap aitarlyǵy, sottalýshy J. Jarymbetov M. Ábilázovtiń ózge sybailastarynyń betperdesin ashyp berdi. Mysaly, sottyń keshegi otyrysynda túsinik bergen Qairat Sadyqovtyń bank kapitalyn jasandy jolmen ulǵaitý protsesin qadaǵalaǵanyn, osy mehanizmdi búge-shigesine deiin bilgenin áshkereledi.
«Ábilázov birde Erjan Tátishevtiń kýrstasy ári senimdi ókili bolǵan Merýert Jaqsylyqovamen kezdesti. Ol bankke qatysy bar barlyq kompaniialardyń esepshilik jáne saraptamalyq qujattaryn júrgizetin edi. Kezdesý mamyr aiynda Almatydaǵy dámhanalardyń birinde ótti. Sonyń nátijesinde Ábilázov Sadyqovqa jáne basqalarǵa tiisti kepildikter berdi. 2005 jyly mamyr aiynda bank aktsionerleriniń jinalysynda atalǵan adamdardyń barlyǵy Ábilázovtiń direktorlar keńesiniń tóraǵasy bolýyn biraýyzdan jaqtap, daýys berdi. Tek Merýert Jaqsylyqova ǵana buǵan yqpal ete almady. Alaida Ábilázov olardyń bárin banktegi jumysynda qaldyrdy. Alǵys esebinde atalǵan tulǵalarǵa, sonyń ishinde Sadyqovqa Ábilázov shamamen 100-200 myń AQSh dollary kóleminde bonýstar tóledi. Odan áride Sadyqov myrza basqarma múshelerimen birge bonýstar alyp turdy. Ol banktiń basqarma múshesi jáne direktorlar keńesiniń de múshesi bolmasa da, osy bonýstardy aldy. Bonýstar qolma-qol aqsha túrinde tólendi»,- dedi ol.
J. Jarymbetovtyń aitýynsha, Qairat Sadyqovqa jalpy alǵanda 300 myń AQSh dollary kóleminde bonýstar tólengen. Aitarlyǵy, shetelge qashqan M. Ábilázovtiń sybailastary ai saiyn bankten 10 myń AQSh dollary (turǵyn úileriniń jaldaý aqysyn qospaǵanda) kóleminde jalaqy alyp turǵan. «Barlyq qashqyndarǵa mundai ótemaqy tóleý týraly sheshim Muratbek Ketebaevtyń usynysymen júzege asyryldy. Óitkeni, ol «qashqyndarmen» tikelei ainalysty. Ketebaevtyń ózi qashqyndardy «qolynda granatasy bar maimyldar» dep qaljyńdaityn-dy. Alaida, 2012 jyly Ábilázov óz «qashqyndaryna» ai saiyn tólemaqy tóleýdi toqtatty. Olar óz missiiasyn oryndap boldy dep uiǵarǵan shyǵar»,- dep jalǵastyrdy sottalýshy. Sondai-aq, ol Sadyqovtyń Ábilázovpen «Skaip» arqyly tikelei bailanysqa shyǵyp otyrǵanyn aitty. Ábilázov Sadyqovty Angliiadaǵy azamattyq protsesterine paidalanǵan. Osy qyzmetine offshorlyq kompaniialardyń esebinen 300 myń AQSh dollary kóleminde syiaqy alǵan.
Ábilázovke adaldyǵy úshin Mámesh 10 mln AQSh dollaryn alǵan,- dep málimdedi sotta J. Jarymbetov. Onyń aitýynsha, 1997 jyldan beri bankte jumys istep kelgen Sádýaqas Mámesh Erjan Tátishevtiń kazynashysy bolǵan.
«2005 jyly Ábilázov bankke kirgen soń, ol eń aldymen Mámeshpen senimdi qarym-qatynas ornatty. Ol qazynashy jáne basqarma tóraǵasy bolyp taǵaiyndaldy. Meniń bilýimshe, Mámesh Ábilázovtiń tapsyrmasy boiynsha 2005 jyly maýsym aiynda E. Tátishevtiń jesirine 90 mln. AQSh dollaryn tóledi. Osy «adaldyq qyzmeti» úshin Ábilázovten 10 mln. AQSh dollaryn aldy. Buǵan qosa banktiń basqa da basqarma músheleri siiaqty resmi jáne resmi emes bonýstar alyp turdy»,- dep túsindirdi ol. Aitpaqshy, J. Jarymbetov bankte jumys istep júrgende ai saiyn 5-6 mln. teńge kóleminde jalaqy alǵanyn jasyrǵan joq.
Iliias Aqbai
Abai.kz
