Memlekettiń ál-aýqatyn arttyrý maqsatynda elimizde atqarylyp jatqan isterdiń sany barshylyq. Onyń aldyńǵy qatarynda turǵan – «Prezidenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Elbasymyzdyń halyqqa úndeýi.
Qyrdaǵy jáne qaladaǵy jurtshylyqty josparly jumys jasaýǵa shaqyratyn bul úndeýdiń alǵashqy bastamasy – «Árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý» dep atalady. Memleket basshysy 2017 jyly 11,2 million sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa berilgenin rekordtyq kórsetkish retinde atap kórsetip, áli baspanasyz júrgen otbasylardyń áleýmettik máselesin de kún tártibinen tys qaldyrmady. Bul jaǵdaidyń sheshimi retinde «turǵyn úi ipotekasynyń qalyń kópshilikke qoljetimdi bolýyn jáne jumys isteitin árbir adamnyń nesiege páter satyp alyp, ony tóleý úshin arzan resýrstar jasalý kerektigi» tapsyryldy.
Osy baǵytta nesie ósiminiń mólsheri 7 paiyzdan aspaityn «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy júzege asyryldy. Bul baǵdaralamanyń basqa baǵdarlamalardan artyqshylyǵy basym. Qazirgi bankter bastapqy jarnasyna baspana baǵasynyń 30 paiyzyna deiin, keide 50 paiyzyna deiin tóleýdi talap etetin bolsa, «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy boiynsha jarna mólsheri 20 paiyzdan aspaýy kerek. Nesie tóleýshiniń ai saiynǵy tólemaqysyn azaitý úshin onyń ýaqyty 10-15 jylǵa emes, 25 jylǵa deiin deiin bolady. Osy baǵytta Ulttyq banktiń jáne ekinshi deńgeili bankter men qor naryǵynyń múmkindikterin de paidalaný kerek.
Baǵdarlama boiynsha bankterden qaryzdy tek valiýtamen ǵana alady. Qaryz bergeni jáne qyzmet kórsetkeni úshin bankterge komissiia ustaýǵa tyiym salynǵan. Baǵdarlamaǵa qatysý úshin eńbek jáne kásipkerlik qyzmetten alynatyn kiristi, menshik quqyǵynda turǵyn úiiniń bolmaýyn rastaityn qujattar, sonymen qatar Qazaqstan Respýblikasynyń azamaty bolýy shart. Osy boiynsha baspana72025.kz resmi-internet resýrsynda ornalasqan qatysýshy bankterdiń bireýine ótinish jasaý qajet.
Eger qaryz alýshynyń kiris kózi jetpegen jaǵdaida, jarnany tólei almaityn bolsa, qarajat mólsherindegi materialdyq zat qabyldanbaidy. Munyń ornyna qosa qaryz alýshyny tartýǵa bolady. Iaǵni, jubaiyna, jaqyn týystaryna qaryz alýǵa múmkindigi bar. Biraq qosa qaryz alýshylarǵa baǵdarlamadaǵy talaptardan basqa bank derbes talaptar qoiady.
Baǵdarlama boiynsha qaryz alý múmkindigi tek Qazaqstan Respýblikasy aýmaǵyndaǵy turǵyn úilerdi satyp alý úshin beriledi. Satyp alýǵa bolatyn turǵyn úilerdiń eń joǵary quny – Astana, Almaty, Shymkent, Aqtaý jáne Atyraý qalalary úshin 25 mln teńge bolsa, basqa óńirler úshin – 15 mln teńge. Turǵyn úidiń aýdany shektelmeidi, sondai-aq qaryzdyń da eń joǵary mólsheri belgilenbeidi, tek bastapqy jarnany ǵana eskerý kerek. 25 jylǵa bólingen qaryzdy merziminen buryn óteýge de múmkindik bar. Ol úshin eshqandai aiyppul salynbaidy.
Satylymǵa qoiylǵan turǵyn úidiń salynǵan jyldaryna shekteý qoiylmaidy, sebebi paidalanýǵa berilgen turǵyn úilerge ǵana ruqsat beriledi. Sonymen qatar, satyp alynýyna qaryz beriletin obektiniń tizimderi de joq, árbir qaryz alýshy baǵdarlama boiynsha baspanany ózi tańdai alady. Baǵdarlamaǵa qatysý úshin arnaiy kezekke turý da qarastyrylmaǵan, Qazaqstan Respýblikasynyń azamattary úshin teń quqyq berilgen. Bul baǵdarlama memlekettiń halyqqa kórsetken aqysyz kómegi retinde qabyldanbaýy tiis. Baǵdarlama sharttary qatań tártippen qadaǵalanady. Ereje saqtalǵan jaǵdaida elimizdiń árbir turǵyny óz turǵyn úi máselesin sheshýge múmkindik alady. Osynyń nátijesinde milliondaǵan qazaqstandyqtyń baspanaly bolǵanynyń kýágeri bolamyz.
Bul tek turǵyn úi máselesi keńistigindegi jetistik qana emes, sonymen birge, ekonomikanyń da óristeýine jol ashady. Iaǵni, shaǵyn jáne orta biznestiń qarqyndy damýyna aitarlyqtai úles qosady. Osy arqyly el azamattarynyń armanynyń oryndalýy – eldiń arman-muratynyń júzege asqany dep bilemiz.
