مەملەكەتتٸڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان ٸستەردٸڭ سانى بارشىلىق. ونىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇرعان – «پرەزيدەنتتٸڭ بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسى» اتتى ەلباسىمىزدىڭ حالىققا ٷندەۋٸ.
قىرداعى جەنە قالاداعى جۇرتشىلىقتى جوسپارلى جۇمىس جاساۋعا شاقىراتىن بۇل ٷندەۋدٸڭ العاشقى باستاماسى – «ەربٸر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸن بەرۋ» دەپ اتالادى. مەملەكەت باسشىسى 2017 جىلى 11,2 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلگەنٸن رەكوردتىق كٶرسەتكٸش رەتٸندە اتاپ كٶرسەتٸپ, ەلٸ باسپاناسىز جٷرگەن وتباسىلاردىڭ ەلەۋمەتتٸك مەسەلەسٸن دە كٷن تەرتٸبٸنەن تىس قالدىرمادى. بۇل جاعدايدىڭ شەشٸمٸ رەتٸندە «تۇرعىن ٷي يپوتەكاسىنىڭ قالىڭ كٶپشٸلٸككە قولجەتٸمدٸ بولۋىن جەنە جۇمىس ٸستەيتٸن ەربٸر ادامنىڭ نەسيەگە پەتەر ساتىپ الىپ, ونى تٶلەۋ ٷشٸن ارزان رەسۋرستار جاسالۋ كەرەكتٸگٸ» تاپسىرىلدى.
وسى باعىتتا نەسيە ٶسٸمٸنٸڭ مٶلشەرٸ 7 پايىزدان اسپايتىن «7 – 20 – 25» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلدى. بۇل باعدارالامانىڭ باسقا باعدارلامالاردان ارتىقشىلىعى باسىم. قازٸرگٸ بانكتەر باستاپقى جارناسىنا باسپانا باعاسىنىڭ 30 پايىزىنا دەيٸن, كەيدە 50 پايىزىنا دەيٸن تٶلەۋدٸ تالاپ ەتەتٸن بولسا, «7 – 20 – 25» باعدارلاماسى بويىنشا جارنا مٶلشەرٸ 20 پايىزدان اسپاۋى كەرەك. نەسيە تٶلەۋشٸنٸڭ اي سايىنعى تٶلەماقىسىن ازايتۋ ٷشٸن ونىڭ ۋاقىتى 10-15 جىلعا ەمەس, 25 جىلعا دەيٸن دەيٸن بولادى. وسى باعىتتا ۇلتتىق بانكتٸڭ جەنە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر مەن قور نارىعىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن دە پايدالانۋ كەرەك.
باعدارلاما بويىنشا بانكتەردەن قارىزدى تەك ۆاليۋتامەن عانا الادى. قارىز بەرگەنٸ جەنە قىزمەت كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن بانكتەرگە كوميسسييا ۇستاۋعا تىيىم سالىنعان. باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن ەڭبەك جەنە كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتەن الىناتىن كٸرٸستٸ, مەنشٸك قۇقىعىندا تۇرعىن ٷيٸنٸڭ بولماۋىن راستايتىن قۇجاتتار, سونىمەن قاتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولۋى شارت. وسى بويىنشا baspana72025.kz رەسمي-ينتەرنەت رەسۋرسىندا ورنالاسقان قاتىسۋشى بانكتەردٸڭ بٸرەۋٸنە ٶتٸنٸش جاساۋ قاجەت.
ەگەر قارىز الۋشىنىڭ كٸرٸس كٶزٸ جەتپەگەن جاعدايدا, جارنانى تٶلەي المايتىن بولسا, قاراجات مٶلشەرٸندەگٸ ماتەريالدىق زات قابىلدانبايدى. مۇنىڭ ورنىنا قوسا قارىز الۋشىنى تارتۋعا بولادى. ياعني, جۇبايىنا, جاقىن تۋىستارىنا قارىز الۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار. بٸراق قوسا قارىز الۋشىلارعا باعدارلاماداعى تالاپتاردان باسقا بانك دەربەس تالاپتار قويادى.
باعدارلاما بويىنشا قارىز الۋ مٷمكٸندٸگٸ تەك قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنداعى تۇرعىن ٷيلەردٸ ساتىپ الۋ ٷشٸن بەرٸلەدٸ. ساتىپ الۋعا بولاتىن تۇرعىن ٷيلەردٸڭ ەڭ جوعارى قۇنى – استانا, الماتى, شىمكەنت, اقتاۋ جەنە اتىراۋ قالالارى ٷشٸن 25 ملن تەڭگە بولسا, باسقا ٶڭٸرلەر ٷشٸن – 15 ملن تەڭگە. تۇرعىن ٷيدٸڭ اۋدانى شەكتەلمەيدٸ, سونداي-اق قارىزدىڭ دا ەڭ جوعارى مٶلشەرٸ بەلگٸلەنبەيدٸ, تەك باستاپقى جارنانى عانا ەسكەرۋ كەرەك. 25 جىلعا بٶلٸنگەن قارىزدى مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶتەۋگە دە مٷمكٸندٸك بار. ول ٷشٸن ەشقانداي ايىپپۇل سالىنبايدى.
ساتىلىمعا قويىلعان تۇرعىن ٷيدٸڭ سالىنعان جىلدارىنا شەكتەۋ قويىلمايدى, سەبەبٸ پايدالانۋعا بەرٸلگەن تۇرعىن ٷيلەرگە عانا رۇقسات بەرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, ساتىپ الىنۋىنا قارىز بەرٸلەتٸن وبەكتٸنٸڭ تٸزٸمدەرٸ دە جوق, ەربٸر قارىز الۋشى باعدارلاما بويىنشا باسپانانى ٶزٸ تاڭداي الادى. باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن ارنايى كەزەككە تۇرۋ دا قاراستىرىلماعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى ٷشٸن تەڭ قۇقىق بەرٸلگەن. بۇل باعدارلاما مەملەكەتتٸڭ حالىققا كٶرسەتكەن اقىسىز كٶمەگٸ رەتٸندە قابىلدانباۋى تيٸس. باعدارلاما شارتتارى قاتاڭ تەرتٸپپەن قاداعالانادى. ەرەجە ساقتالعان جاعدايدا ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر تۇرعىنى ٶز تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸن شەشۋگە مٷمكٸندٸك الادى. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە ميلليونداعان قازاقستاندىقتىڭ باسپانالى بولعانىنىڭ كۋەگەرٸ بولامىز.
بۇل تەك تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸ كەڭٸستٸگٸندەگٸ جەتٸستٸك قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە, ەكونوميكانىڭ دا ٶرٸستەۋٸنە جول اشادى. ياعني, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ قارقىندى دامۋىنا ايتارلىقتاي ٷلەس قوسادى. وسى ارقىلى ەل ازاماتتارىنىڭ ارمانىنىڭ ورىندالۋى – ەلدٸڭ ارمان-مۇراتىنىڭ جٷزەگە اسقانى دەپ بٸلەمٸز.
