Prezidenttiń bes áleýmettik bastamasynyń birinshisi «Árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý» bolatyn. «Jumys isteitin árbir adam nesiege páter satyp alyp, ony otbasylyq biýdjetiniń múmkindikteri aiasynda tólei alatyndai bolýy úshin arzan resýrstar usynatyn tetikter qajet», – degen edi Elbasy. Osy negizde memleket basshysy «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyn usyndy. Búginde atalmysh baǵdarlamaǵa nesie rásimdegenderdiń deni jastar.
Statistikaǵa súiensek, baǵdarlama boiynsha ipoteka alyp jatqandar 25-35 jas aralyǵyndaǵy azamattar. Nesie rásimdep jatqandardyń 54,8%-y erler bolsa, 45,2%-y áielder. Almaty, Astana, Aqtaý jáne Atyraý qalalarynda banktik klienttiń ortasha kirisi – 341 myń teńge. Osy qalalardaǵy zaimnyń ortasha mólsheri – 13,34 mln teńge. Bul degenimiz atalmysh qalalar baǵdarlamasy boiynsha ipoteka alýdyń kósh basynda tur degen sóz.
Sondai-aq qazaqstandyqtar nesieni ortasha eseppen 20,3 jylǵa rásimdep jatyr. Kóbisi bir jáne eki bólmeli páter alýǵa ótinish bergen.
Qostanailyqtar «7-20-25» baǵdarlamasy boiynsha 200 mln teńgege úi aldy
Úi alǵandardyń kóbi jas otbasylar. Memlekettik baǵdarlama boiynsha qostanailyqtar ózge aimaqtarmen salystyrǵanda qymbat emes páterlerdi satyp alyp jatyr. Satyp alynǵan ipotekalyq úidiń ortasha baǵasy – 8-9 mln teńge. Oblys ortalyǵyndaǵy páterlerde 1 sharshy metr160-200 myń teńge turady. Baǵanyń tómen-joǵarylyǵyna páter ornalasqan qabat pen aýdan áser etedi. Qazir «7-20-25» baǵdarlamasyna usynylyp jatqan kommertsiialyq úi salýshylardyń 343 páteri bar. Jas otbasylar kóbine bir ne eki bólmeli úi alýǵa tyrysady. Alǵashqy tólemin tóleýge ata-analary kómektesip, páter alady da, ary qarai ai ma ai tólemdi ózderi jasaidy.
Baǵdarlama boiynsha úi alǵandardyń biri – Aisa Saparǵaliev. Eki bólmege nesie rásimdegen jas jigit aima-ai 60 myńnan 25 jyl tóleidi. Onyń aitýynsha, ázir otbasy qurmaǵandyqtan páterdiń aqysyn ai saiyn tólei alady. Bankke quiatyn alǵashqy tólemi bolǵandyqtan, nesie rásimdeýde eshqandai qiyndyq týmaǵan.
– Ailyq tólem arzandaý shyǵý úshin 25 jylǵa aldym. Jumys istep júrgen qazaqstandyqtar úshin bul úi alýdyń ońtaily múmkindigi dep esepteimin. Jylyna 7% degen óte tiimdi ári tómen mólsherleme, – deidi Aisa Saparǵaliev.
Baǵdarlama arqyly úi alý úshin jeke páterińiz bolmaýy kerek
Qazir baǵdarlamaǵa ótinishti 7 bank qabyldaidy. Olar: ForteBank, Tsesnabank pen Tsentr kredit, ATF, RBK, Halyq bankteri.
Baǵdarlamanyń artyqshylyǵynyń biri – QR azamaty kez kelgen úiden kez kelgen páter ala alady. Aldymen alǵysy kelgen páterdi izdep tabady. Sonan soń bankke baryp, nesie rásimdeidi. Tutynýshyǵa jeke pátiri men ózge ipotekalyq nesiesiniń bolmaýy, páter úshin ai saiyn tólem jasai alý talaptary qoiylady. Eger 10 mln teńge turatyn páter alǵyńyz kelse, alǵashqy 20 paiyzdyń tólem retinde 2 mln teńge salady. Páterge kirgennen keiingi ai saiynǵy tólem 57 myń teńge bolady. Soǵan sáikes nesie rásimdeýshiniń ai saiynǵy kirisi 120 myń teńgeden kem bolmaýy tiis. Óitkeni ereje boiynsha nesieniń ai saiynǵy tólemi kiristiń jartysyna jete alýy qajet.
Tiimdilikti arttyrý úshin qyrkúiekte baǵdarlamaǵa ózgerister engizildi. Shymkent qalasy men Astana, Almatynyń qala mańyndaǵy úiler 25 mln teńgege deiin baratyn qymbat úilerge jatqyzyldy. Bastapqy turǵyn úi tujyrymdamasy ákimdikter men qurylys investorlary júzege asyratyn turǵyn úi esebinen keńeitildi.Turǵyn úimen qamtamasyz etýdi yntalandyrý jónindegi sharalar qolǵa alynyp jatyr. Sondai-aq «Baspana» ipotekalyq uiymy úshin jergilikti atqarýshy organdardyń teńgedegi obligatsiialaryn turǵyn úi qurylysy úshin naryqtyqtaǵy tólem boiynsha satyp alý mehanizmi usynyldy.
Ulttyq Bank tóraǵasy Daniiar Aqyshev baǵdarlama azamattar arasynda táýeldilikti týdyrmaýy kerektigin aitqan bolatyn. Baǵdarlama tómen paiyzdyq mólsherlemeler men uzaq merzimdi nesie sharttarynda áleýmettik nazar aýdarady, biraq ol ipoteka bolyp qalady. Bul qaryzdy óteý úshin resmi túrde rastaldy.
Halyqtyń tólemge degen suranysy – baǵdarlamanyń tabysty bolýynyń negizgi faktory. Odan ári yntalandyrý úshin Úkimet pen Ulttyq Banktiń birlesken sharalary qajet.
