QR Premer-Ministriniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Ulttyq ekonomika ministri Rýslan Dálenov eldiń 2019 jylǵy qańtar-qarasha ailaryndaǵy áleýmettik-ekonomikalyq damý qorytyndylary týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat"
Ulttyq ekonomika ministrliginiń málimetinshe, jyl basynan beri ekonomikanyń ósýi baiqalýda. A.j. qańtar-qarasha ailarynda jalpy ishki ónimniń ósýi 4,4%-ti qurady.
«Ekonomikanyń ósý faktorlary - bazalyq salalarda óndiristiń ulǵaiýy, ishki suranystyń artýy jáne kórsetiletin qyzmetter sektorynyń damýy, sondai-aq investitsiialyq jobalardy iske asyrý boldy», — dep atap ótti R. Dálenov.
JIÓ-niń ósýine eń úlken úlesti 3,8 p.t. deńgeiinde shikizattyq emes sektor qosty. Munda óńdeý ónerkásibi, kórsetiletin qyzmetter sektory jáne qurylys salasy negizgi ról atqardy. Bul rette, shikizat sektorynyń (aýyl sharýashylyǵy jáne ken óndirý ónerkásibi) úlesi 0,6 p.t. qurady. Osylaisha, ekonomika ósýiniń eń kóp bóligi shikizattyq emes sektorynyń esebinen qamtamasyz etildi.
Ministrdiń aitýynsha, jeltoqsanda ekonomika ósimi 4,4%-dan tómen bolmaidy.
«Jalpy ishki ónimniń ósý úrdisi kelesini kórsetedi. Ótken jylǵy qazan men qarashada jalpy ishki ónim 4,1%-ǵa ósken. 2018 jyldyń qorytyndysy da 4,1%-ǵa ósýmen aiaqtaldy. Al osy jylǵy qazan men qarashada ekonomikanyń ósýi 4,4%-dy qurady. Osyǵan bailanysty jeltoqsanda ósý tómen bolmaidy dep oilaýǵa negiz bar. Birinshiden, osy jyly ekonomika ósý serpinin kórsetip otyr. Ekinshiden, óńdeý ónerkásibinde oń kórsetkishter baiqalýda», — dep túsindirdi ol.
Negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar 8,3%-ǵa deiin artty. Qarasha aiynda jyldyq infliatsiia 5,4%-dy qurady. Turǵyndar tabysy qańtar-qazanda 5,7%-ǵa ósti.
Ónerkásip óndirisinde turaqty ósý úrdisi saqtalýda. Qańtar-qarashada óndiris kólemi 3,6%-ǵa ósti.
Óńdeý ónerkásibinde ósý 3,8%-ǵa deiin jedeldedi. Bul mashina jasaýda (19,2%-ǵa) jáne farmatsevtikada (16,7%-ǵa) óndiristiń artýyna negizdelgen. Sonymen qatar, qara metallýrgiia óndirisiniń qalpyna kelýi oń áser etti. Taý-ken óndirisi ónerkásibindegi ósý 3,7% deńgeiinde saqtaldy.
Qurylys salasy joǵary ósý serpinin kórsetip otyr. Qurylys jumystarynyń kólemi 12,1%-ǵa ósti. Paidalanýǵa 11,1 mln sh.m. turǵyn úi berildi.
Aýyl sharýashylyǵy salalarynda árkelki serpin baiqalady. Mal sharýashylyǵy ónimderin shyǵarý 3,9%-ǵa artty.
Kórsetiletin qyzmetter salasynda iskerlik belsendiliktiń artýy baiqalady. Saýda kólemi 7,5%-ǵa, kólik – 5,6%-ǵa, al bailanys – 4,7%-ǵa ósti.
A.j. qańtar-qazanda syrtqy saýda ainalymy 79,1 mlrd dollarǵa jetti. Eksport kólemi $47,7 mlrd, al import $31,4 mlrd qurady.
Óńirlerdiń basym bóligi negizgi kórsetkishter boiynsha oń serpin kórsetip otyr. Ónerkásip boiynsha 15 óńirde oń ósý baiqalady. Aýyl sharýashylyǵy boiynsha Qostanai oblysynan basqa barlyq óńirler oń ósim kórsetti. Qurylys boiynsha 14 óńirde, negizgi kapitalǵa investitsiialar boiynsha 15 óńirde oń ósýge qol jetkizildi. Birqatar óńirde birneshe kórsetkish boiynsha (óńdeý jáne taý-ken óndirisi ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy, qurylys, turǵyn úi jáne investitsiialar) serpindi ósý baiqalady.
4 óńirde infliatsiia dálizdiń joǵarǵy sheginde qalyptasty. Olar Atyraý oblysy, Mańǵystaý oblysy, Qaraǵandy oblysy jáne Shymkent qalasy. Sonymen qatar, 5 óńirde azyq-túlik taýarlary baǵasynyń joǵary ósýi baiqalady.
R. Dálenov atap ótkendei, jergilikti atqarýshy organdarda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna ruqsat etilgen shekti baǵalardy bekitý jáne onyń saqtalýyn baqylaý, sondai-aq azyq-túlik taýarlarynyń óńirlik turaqtandyrý qorlaryn paidalaný mehanizimderi bar. Óz kezeginde, Basekelestikti qorǵaý jáne damytý komiteti básekelestikke qarsy kelisilgen is-áreketterdi (sóz bailasý) anyqtaý boiynsha is-sharalar qabyldaýda.
Azyq-túlik taýarlary naryǵyna qatysýshylarǵa buzýshylyq belgileri týraly 194 habarlama jiberildi. Qazirgi tańda onyń 152-si oryndaldy. Básekelestikti qorǵaý salasyndaǵy zańnamanyń buzylýyna jol bermeý maqsatynda osy jyldyń basynan beri naryq sýbektilerine qatysty 8 tergeý taǵaiyndaldy jáne 34 eskertý jasaldy.
«Biyl 11 aidyń qorytyndysy boiynsha negizgi makroekonomikalyq kórsetkishter oń trend kórsetip otyr», — dep túiindedi ministr.
