«Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵy» AQ Boljamdaý departamentiniń sarapshylary týý, ólim jáne kóshi-qon kórsetkishteriniń negizinde demografiialyq boljam daiyndady, dep habarlaidy "Ult aqparat" Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligine silteme jasap.
Taldaýǵa sáikes, Qazaqstan halqynyń sany 2030 jylǵa qarai 20,8 mln-nan (teris stsenariide) 21,5 mln-ǵa deiin (oń stsenariide), al 2050 jylǵa qarai 23,5 mln-nan 27,7 mln-ǵa deiin jetýi múmkin.
«Bul rette, eger ólim men týý kórsetkishteri 2021 jylǵy deńgeide, al syrtqy jáne óńiraralyq kóshi-qon 2017-2021 jyldardaǵy ortasha mánde saqtalsa, Qazaqstan halqynyń sany 2030 jylǵa qarai 20 mln 958 myń adamǵa, al 2050 jylǵa qarai – 27 mln 192 myń adamǵa jetedi», – dep atap ótti ERDO Boljamdaý departamentiniń direktory Dmitrii Shýmekov.
Ol ERDO tańdalǵan bazalyq jylǵa, týý deńgeiine, ólim-jitimge jáne kóshi-qonǵa bailanysty ár óńir boiynsha 27 negizgi stsenariidi boljaitynyn atap ótti. Sondai-aq, halyqtyń sanyn osy negizgi kórsetkishter sheńberinen tys modeldeýge múmkindik beretin mehanizm jasalǵan, mysaly, týý kórsetkishin joǵarylatý nemese ólimdi belgili bir paiyzǵa tómendetý.
Onyń málimetinshe, 2030 jylǵa qarai ortalyq stsenarii boiynsha halyq sany Nur-Sultan qalasynda – 420 myń adamǵa nemese 33%-ǵa, 1,7 mln adamǵa deiin, Almaty qalasynda – 414 myń adamǵa nemese 20%-ǵa, 2 mln 466 myń adamǵa deiin, Shymkent qalasynda – 369 myń adamǵa, nemese 32%-ǵa, 1,5 mln adamǵa deiin ósedi.
Budan basqa, Túrkistan oblysynda halyq sany 207 myń adamǵa, Mańǵystaý oblysynda – 170 myń adamǵa, Almaty oblysynda – 145 myń adamǵa ulǵaiady. Shyǵys Qazaqstan, Qostanai, Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy, Pavlodar jáne Aqmola oblystarynda halyq sanynyń qysqarýy kútilýde.
2050 jylǵa qarai, ERDO sarapshylarynyń esepterine sáikes, boljamnyń ortalyq nusqasyn alyp qaraityn bolsaq, ósý boiynsha kóshbasshy Shymkent qalasy bolady, onyń halyq sany 1 mln 679 myń adamǵa artyp, 2,8 mln adamǵa jetedi nemese 2022 jylmen salystyrǵanda 2,5 esege artady. Nur-Sultan qalasynda ósim 1 mln 634 myń adamdy quraidy, bul 2,3 ese ósimge, 2,9 mln adamnyń kórsetkishine sáikes keledi. Almaty qalasynda turǵyndar sany 3,5 mln adamǵa deiin nemese 1,4 mln adamǵa (2022 jylǵa qarai+69%) ósedi. Mańǵystaý oblysynda halyq sany 820 myń adamǵa ósedi, sonyń saldarynan óńirdegi halyq sany 1 mln 571 myń adamdy quraidy.
«Bizdiń boljamymyz ben BUU Ekonomikalyq jáne áleýmettik máseleler jónindegi departamentiniń jańa demografiialyq boljamy uqsas jáne stsenariige bailanysty halyq sanynyń 2030 jylǵa qarai 20,8 mln-nan 21,5 mln adamǵa deiin, al 2050 jylǵa qarai 23,5 mln-nan 27,7 mln-ǵa deiin ósýin boljaidy», – dep bólisti Dmitrii Shýmekov.
Jalpy, BUU sarapshylarynyń saraptamasyna sáikes, osy jyldyń qarasha aiynda álemdik halyq sany 8 mlrd adamnan asatynyna qaramastan, sońǵy ýaqytta ósimniń birtindep baiaýlaýy baiqalady. Máselen, 2019 jyly halyq ósimi 76 mln adamdy qurasa, 2021 jyly 68 mln adam boldy.
«Kelesi 9 milliardtyq mejege 2037 jylǵa, al 10 milliardtyq mejege 2058 jylǵa qarai jetedi dep kútilýde. Biraq bul rette 2019 jylǵy boljamda 2022 jylǵa kútiletin kórsetkish 7 mlrd 954 mln adamdy qurady, iaǵni pandemiia halyqtyń jiyntyq ósýine paradoksaldy túrde oń áserin tigizdi», – dep túiindedi sarapshy.
Sonymen qatar, 2050 jylǵa qarai halyqtyń boljamdy ósiminiń jartysynan kóbi (1,8 mlrd adam) tek segiz elde shoǵyrlanatyn bolady: Úndistan (253 mln), Nigeriia (159 mln), Pákistan (132 mln), Kongo Demokratiialyq Respýblikasy (118 mln), Efiopiia (91 mln), Tanzaniia (64 mln), Egipet (49 mln), Filippin (42 mln).
BUU málimetteri boiynsha, kelesi jyly Qytai halyq sany boiynsha Úndistanǵa jol beredi, al 2030 jylǵa qarai úndiler sany qytailardan 100 million adamǵa asyp túsedi jáne Qytaidaǵy 1 milliard 416 million adammen salystyrǵanda 1 milliard 515 million adamdy quraidy. 2050 jylǵa qarai Úndistan halqynyń sany 1,7 mlrd adamǵa jetedi, Qytai – 1,3 mlrd adamǵa deiin qysqarady. 2050 jylǵa qarai álemdegi halyq sany boiynsha úshinshi el Nigeriia bolady (2050 jyly 377 million adam, 2022 jyly 218 million adam), AQSh tórtinshi orynǵa túsedi (2050 jyly 375 million adam, 2022 jyly 339 million adam), halyq sany boiynsha besinshi el Pákistan bolady (368 million adam jáne sáikesinshe 236 million adam), al altynshy – Indoneziia (317 jáne 275 million adam).
Halyq sany 2050 jylǵa qarai edáýir qysqaratyn elder arasynda sol Qytaidy (2022 jylmen salystyrǵanda 113 mln adamǵa nemese 7,9%-ǵa), Japoniiany (20 mln adamǵa nemese 16,3%-ǵa), Reseidi (11,6 mln adamǵa nemese 8% - ǵa), Italiiany (6,8 mln adamǵa nemese 11,5%), Ýkrainany (6,8 million adam nemese 17,2%), Ońtústik Koreiany (6 million adamǵa nemese 11,7%), Polshany (4,9 million adamǵa nemese 12,4%) jáne Germaniiany (4,4 million adamǵa nemese 5,3%) bólip kórsetýge bolady.
Budan basqa, halyq sany 1 mln adamnan asatyn memleketterdiń ishinde salystyrmaly túrde alǵanda eń kóp depopýliatsiia 2050 jylǵa qarai Shyǵys jáne Ortalyq Eýropa elderinde, atap aitqanda Bolgariiada (-23,5%), Latviiada (-22,5%), Litvada (-20,5%), Serbiiada (-20%), Horvatiiada (-17,3%) kútiledi. Birqatar elderde halyqtyń azaiýy álemniń «qartaiýyna» alyp keledi. 65 jáne odan joǵary jastaǵy halyqtyń úlesi osy jylǵy 10%-dan 2050 jyly 16%-ǵa deiin ósedi dep boljanýda.
