«ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق بولجامداۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ساراپشىلارى تۋۋ, ٶلٸم جەنە كٶشٸ-قون كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە دەموگرافييالىق بولجام دايىندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
تالداۋعا سەيكەس, قازاقستان حالقىنىڭ سانى 2030 جىلعا قاراي 20,8 ملن-نان (تەرٸس ستسەنارييدە) 21,5 ملن-عا دەيٸن (وڭ ستسەنارييدە), ال 2050 جىلعا قاراي 23,5 ملن-نان 27,7 ملن-عا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن.
«بۇل رەتتە, ەگەر ٶلٸم مەن تۋۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ 2021 جىلعى دەڭگەيدە, ال سىرتقى جەنە ٶڭٸرارالىق كٶشٸ-قون 2017-2021 جىلدارداعى ورتاشا مەندە ساقتالسا, قازاقستان حالقىنىڭ سانى 2030 جىلعا قاراي 20 ملن 958 مىڭ ادامعا, ال 2050 جىلعا قاراي – 27 ملن 192 مىڭ ادامعا جەتەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ەردو بولجامداۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى دميتريي شۋمەكوۆ.
ول ەردو تاڭدالعان بازالىق جىلعا, تۋۋ دەڭگەيٸنە, ٶلٸم-جٸتٸمگە جەنە كٶشٸ-قونعا بايلانىستى ەر ٶڭٸر بويىنشا 27 نەگٸزگٸ ستسەنارييدٸ بولجايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق, حالىقتىڭ سانىن وسى نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەر شەڭبەرٸنەن تىس مودەلدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن مەحانيزم جاسالعان, مىسالى, تۋۋ كٶرسەتكٸشٸن جوعارىلاتۋ نەمەسە ٶلٸمدٸ بەلگٸلٸ بٸر پايىزعا تٶمەندەتۋ.
ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2030 جىلعا قاراي ورتالىق ستسەناريي بويىنشا حالىق سانى نۇر-سۇلتان قالاسىندا – 420 مىڭ ادامعا نەمەسە 33%-عا, 1,7 ملن ادامعا دەيٸن, الماتى قالاسىندا – 414 مىڭ ادامعا نەمەسە 20%-عا, 2 ملن 466 مىڭ ادامعا دەيٸن, شىمكەنت قالاسىندا – 369 مىڭ ادامعا, نەمەسە 32%-عا, 1,5 ملن ادامعا دەيٸن ٶسەدٸ.
بۇدان باسقا, تٷركٸستان وبلىسىندا حالىق سانى 207 مىڭ ادامعا, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 170 مىڭ ادامعا, الماتى وبلىسىندا – 145 مىڭ ادامعا ۇلعايادى. شىعىس قازاقستان, قوستاناي, سولتٷستٸك قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار جەنە اقمولا وبلىستارىندا حالىق سانىنىڭ قىسقارۋى كٷتٸلۋدە.
2050 جىلعا قاراي, ەردو ساراپشىلارىنىڭ ەسەپتەرٸنە سەيكەس, بولجامنىڭ ورتالىق نۇسقاسىن الىپ قارايتىن بولساق, ٶسۋ بويىنشا كٶشباسشى شىمكەنت قالاسى بولادى, ونىڭ حالىق سانى 1 ملن 679 مىڭ ادامعا ارتىپ, 2,8 ملن ادامعا جەتەدٸ نەمەسە 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسەگە ارتادى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا ٶسٸم 1 ملن 634 مىڭ ادامدى قۇرايدى, بۇل 2,3 ەسە ٶسٸمگە, 2,9 ملن ادامنىڭ كٶرسەتكٸشٸنە سەيكەس كەلەدٸ. الماتى قالاسىندا تۇرعىندار سانى 3,5 ملن ادامعا دەيٸن نەمەسە 1,4 ملن ادامعا (2022 جىلعا قاراي+69%) ٶسەدٸ. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا حالىق سانى 820 مىڭ ادامعا ٶسەدٸ, سونىڭ سالدارىنان ٶڭٸردەگٸ حالىق سانى 1 ملن 571 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
«بٸزدٸڭ بولجامىمىز بەن بۇۇ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر جٶنٸندەگٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ جاڭا دەموگرافييالىق بولجامى ۇقساس جەنە ستسەنارييگە بايلانىستى حالىق سانىنىڭ 2030 جىلعا قاراي 20,8 ملن-نان 21,5 ملن ادامعا دەيٸن, ال 2050 جىلعا قاراي 23,5 ملن-نان 27,7 ملن-عا دەيٸن ٶسۋٸن بولجايدى», – دەپ بٶلٸستٸ دميتريي شۋمەكوۆ.
جالپى, بۇۇ ساراپشىلارىنىڭ ساراپتاماسىنا سەيكەس, وسى جىلدىڭ قاراشا ايىندا ەلەمدٸك حالىق سانى 8 ملرد ادامنان اساتىنىنا قاراماستان, سوڭعى ۋاقىتتا ٶسٸمنٸڭ بٸرتٸندەپ باياۋلاۋى بايقالادى. مەسەلەن, 2019 جىلى حالىق ٶسٸمٸ 76 ملن ادامدى قۇراسا, 2021 جىلى 68 ملن ادام بولدى.
«كەلەسٸ 9 ميللياردتىق مەجەگە 2037 جىلعا, ال 10 ميللياردتىق مەجەگە 2058 جىلعا قاراي جەتەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. بٸراق بۇل رەتتە 2019 جىلعى بولجامدا 2022 جىلعا كٷتٸلەتٸن كٶرسەتكٸش 7 ملرد 954 ملن ادامدى قۇرادى, ياعني پاندەمييا حالىقتىڭ جيىنتىق ٶسۋٸنە پارادوكسالدى تٷردە وڭ ەسەرٸن تيگٸزدٸ», – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
سونىمەن قاتار, 2050 جىلعا قاراي حالىقتىڭ بولجامدى ٶسٸمٸنٸڭ جارتىسىنان كٶبٸ (1,8 ملرد ادام) تەك سەگٸز ەلدە شوعىرلاناتىن بولادى: ٷندٸستان (253 ملن), نيگەرييا (159 ملن), پەكٸستان (132 ملن), كونگو دەموكراتييالىق رەسپۋبليكاسى (118 ملن), ەفيوپييا (91 ملن), تانزانييا (64 ملن), ەگيپەت (49 ملن), فيليپپين (42 ملن).
بۇۇ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, كەلەسٸ جىلى قىتاي حالىق سانى بويىنشا ٷندٸستانعا جول بەرەدٸ, ال 2030 جىلعا قاراي ٷندٸلەر سانى قىتايلاردان 100 ميلليون ادامعا اسىپ تٷسەدٸ جەنە قىتايداعى 1 ميلليارد 416 ميلليون اداممەن سالىستىرعاندا 1 ميلليارد 515 ميلليون ادامدى قۇرايدى. 2050 جىلعا قاراي ٷندٸستان حالقىنىڭ سانى 1,7 ملرد ادامعا جەتەدٸ, قىتاي – 1,3 ملرد ادامعا دەيٸن قىسقارادى. 2050 جىلعا قاراي ەلەمدەگٸ حالىق سانى بويىنشا ٷشٸنشٸ ەل نيگەرييا بولادى (2050 جىلى 377 ميلليون ادام, 2022 جىلى 218 ميلليون ادام), اقش تٶرتٸنشٸ ورىنعا تٷسەدٸ (2050 جىلى 375 ميلليون ادام, 2022 جىلى 339 ميلليون ادام), حالىق سانى بويىنشا بەسٸنشٸ ەل پەكٸستان بولادى (368 ميلليون ادام جەنە سەيكەسٸنشە 236 ميلليون ادام), ال التىنشى – يندونەزييا (317 جەنە 275 ميلليون ادام).
حالىق سانى 2050 جىلعا قاراي ەدەۋٸر قىسقاراتىن ەلدەر اراسىندا سول قىتايدى (2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 113 ملن ادامعا نەمەسە 7,9%-عا), جاپونييانى (20 ملن ادامعا نەمەسە 16,3%-عا), رەسەيدٸ (11,6 ملن ادامعا نەمەسە 8% - عا), يتالييانى (6,8 ملن ادامعا نەمەسە 11,5%), ۋكراينانى (6,8 ميلليون ادام نەمەسە 17,2%), وڭتٷستٸك كورەيانى (6 ميلليون ادامعا نەمەسە 11,7%), پولشانى (4,9 ميلليون ادامعا نەمەسە 12,4%) جەنە گەرمانييانى (4,4 ميلليون ادامعا نەمەسە 5,3%) بٶلٸپ كٶرسەتۋگە بولادى.
بۇدان باسقا, حالىق سانى 1 ملن ادامنان اساتىن مەملەكەتتەردٸڭ ٸشٸندە سالىستىرمالى تٷردە العاندا ەڭ كٶپ دەپوپۋلياتسييا 2050 جىلعا قاراي شىعىس جەنە ورتالىق ەۋروپا ەلدەرٸندە, اتاپ ايتقاندا بولگارييادا (-23,5%), لاتۆييادا (-22,5%), ليتۆادا (-20,5%), سەربييادا (-20%), حورۆاتييادا (-17,3%) كٷتٸلەدٸ. بٸرقاتار ەلدەردە حالىقتىڭ ازايۋى ەلەمنٸڭ «قارتايۋىنا» الىپ كەلەدٸ. 65 جەنە ودان جوعارى جاستاعى حالىقتىڭ ٷلەسٸ وسى جىلعى 10%-دان 2050 جىلى 16%-عا دەيٸن ٶسەدٸ دەپ بولجانۋدا.
