Foto: QR Mádeniet jáne aqparat ministrligi
Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva QR Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń keńeitilgen alqa otyrysynda 2025 jylǵy jumystyń baǵyt-baǵdaryna, maqsat-mindetterin aitty, dep habarlaidy Ult.kz.
«2025 jyl – ideologiialyq turǵyda erekshe ataýly jyl», – dedi ministr.
Uly Jeńistiń 80 jyldyǵy aiasynda aýqymdy is-sharalar josparlanýda
Biyl birqatar ataýly mereitoilar men mádeni is-sharalar ótkiziledi. Olardyń qatarynda Qazaqstan halqy Assambleiasynyń 30 jyldyǵy, Uly Jeńistiń 80 jyldyǵy, Konstitýtsiianyń 30 jyldyǵy, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi bar. Sonymen qatar, Abai Qunanbaiulynyń 180 jyldyǵy, Shoqan Ýálihanovtyń 190 jyldyǵy, Nurǵisa Tilendievtiń 100 jyldyǵy jáne basqa da kórnekti tulǵalardyń mereitoilary atalyp ótpek.
Atalǵan mereitoilyq ári mańyzdy is-sharalarmen qatar, belgili tulǵalardyń mereitoilaryn da joǵary deńgeide ótkizý mindeti tur.
«Bul is-sharalarǵa qatysty keshendi jospar bekitildi. Degenmen atqarylar jumystar formaldy túrde ótpeýi kerek. Ár is-sharanyń máni men mazmuny, taǵylymy tereń bolýǵa tiis», – dedi Aida Balaeva.
Uly Jeńistiń 80 jyldyǵy aiasynda aýqymdy is-sharalar josparlanýda. Sondai-aq, «Batyrlarǵa taǵzym» onlain-platformasy iske qosylady. Portalǵa 1 mln-ǵa jýyq qazaqstandyq jaýyngerdiń esimi boiynsha málimetter, sondai-aq jeke qujattary men fotosýretteri engizildi.
Tsifrlandyrýdy endirý
Aida Balaeva salany tsifrlandyrý máselesine de jiti nazar aýdarý qajetin aitty. Tsifrlandyrý – mádeniet pen aqparat salasyndaǵy tyń múmkindikter alańy.
Ministrlik mádeni muralardy saqtaý jáne qoljetimdi etý úshin tsifrlandyrýdy basty mindetterdiń biri retinde qarastyrady. «E-museum» veb-portaly iske qosylyp, Qazaqstan mýzeileriniń virtýaldy jelisi jasaqtalmaq. Bul joba tarihi-mádeni muralarǵa 3D-modeldeý tehnologiiasyn qoldaný arqyly onlain-qoljetimdilikti qamtamasyz etedi.
Kino salasyna qatysty ózekti máseleler de udaiy nazarda
Kino salasyna qatysty ózekti máseleler de udaiy nazarda. Solardyń biri – «Qazaqfilmdi» damytý. Prezident qol qoiǵan zańǵa sai, endi memlekettik qarjylandyrýdyń keminde 30%-y «Qazaqfilmge» baǵyttalady.
«Bul jerde erekshe atap ótkim keletini – memleketten bólinetin ár tiynnyń esebi, suraýy bar. Sondyqtan, bul qarajat saraptaýdan ótken laiyqty týyndylarǵa ǵana bólinedi», – dedi Aida Balaeva.
2024 jyly alǵash ret ulttyq múddemizge, ideologiiamyzǵa sai keletin basym taqyryptar bekitilip, jańa formattaǵy konkýrs ótkizildi. Byltyr 16 ulttyq film prokatqa shyqsa, 2025 jyly 14 jańa kinotýyndy jaryq kóredi.
Sondai-aq, animatsiia salasyna erekshe kóńil bólinip otyr. 2025 jyly 10 animatsiialyq joba jasalyp, balalarǵa arnalǵan qazaqsha mýltfilmder óndirisi artady.
Telearnalardaǵy serialdardyń da sapasy artyp keledi. 2024 jyly memlekettik tapsyrys aiasynda 41 serial daiyndalyp, kórsetildi.
Ministrlik ulttyq kino men serialdardy shetelge eksporttaý máselesine de nazar aýdaryp, ulttyq striming platformasyn iske qosýdy josparlap otyr.
Budan bólek, kinoprokatqa shyǵatyn otandyq jáne sheteldik filmderdiń mazmunyna bailanysty prokattaý kýáligin berý boiynsha zańnamany kúsheitý jumystary júrgizilýde.
Kino salasyn budan ári kezeń-kezeńmen jetildirý jumystary jalǵasady.
Óner salasynda dini, etnosaralyq arazdyqty qozdyrý faktilerin boldyrmaý mańyzdy
Búginde jalpy mádeniet salasynda 8 myńǵa tarta mádeniet uiymynda 58 myńnan astam adam qyzmet etedi. Byltyr teatrlarda ótken 16 myńǵa jýyq is-sharaǵa 3 mln-ǵa jýyq kórermen kelse, mýzeilerde uiymdastarylǵan is-sharaǵa 2 mln-nan asa adam qatysqan.
Bul rette ministr mádeni uiymdarda ótetin kommertsiialyq is-sharalardyń da mazmunyna mán berý kerek ekenin aitty.
«Óitkeni kieli sahna – talǵam men taǵylymnyń ordasy. Sol sebepti de mártebeli ónerdiń qadir-qasietin túsirmei, bárimiz de jaýapkershilikpen qaraýǵa tiispiz. Mádeniet oshaqtary saiasi lozýngtar men urandardan ada bolyp, naǵyz ónerdiń keń qanat jaiýyna jaǵdai jasaýy kerek», – dedi Aida Balaeva.
Sonymen qatar, ministr el ishinde alaýyzdyq týǵyzyp, dini, etnosaralyq arazdyqty qozdyrý faktilerin boldyrmaý úshin jaýapkershilikti kúsheitý kerek ekenin de atap ótti. Qazirgi kezde elimizde 18 konfessiiany bildiretin 4 myńǵa jýyq tirkelgen dini birlestik bar. Sondyqtan, qoǵamnyń rýhani máselelerin sheshýde bul salada da birlese jumys isteý oryndy.
Sondai-aq etnomádeni birlestikterdi granttyq qoldaý etnosaralyq kelisim men birlikti damytýǵa yqpal etedi. Aida Balaeva osy máseleniń quqyqtyq qamtamasyz etilýin pysyqtaý qajetin aitty.
Teatrlar jańǵyrtylýda
Jalǵan aqparatpen kúresý jáne aqparattyq keńistiktiń qaýipsizdigin arttyrý úshin «Mass-media týraly» jańa zań qabyldandy. Ótken jyly onlain-platformalarda zańnamany buzǵan 67 myńnan astam fakti anyqtalyp, 18 myńnan astam material joiyldy. Ministrlik jýrnalisterdiń biliktiligin arttyrý, media saýattylyqty kóterý jáne faktcheking boiynsha treningter uiymdastyrýdy qolǵa aldy.
2025 jyly Ortalyq Aziia mediaforýmy ótedi, onda media salasynyń ózekti máseleleri talqylanbaq.
Taǵy bir mańyzdy baǵyt – kreativti indýstriialardy damytý. Memleket basshysy taiaýda kreativti indýstriialardy qoldaý jáne damytý máseleleri boiynsha zańǵa qol qoidy. Endi kreativti indýstriialardy damytý qory jumysyn bastaidy. Ár óńirde kreativti habtar ashylýda. Búginde respýblika boiynsha 12 kreativti ortalyq jumys isteidi, al 2025 jyly taǵy 8 ortalyq ashý josparlanǵan.
Ministrlik mádeniet salasyndaǵy infraqurylymdy jańǵyrtý jumystaryn jalǵastyrýda. 2024 jyly el óńirlerinde mádeniet nysandaryna qatysty 255 jóndeý jáne 45 qurylys jumystary aiaqtaldy.
Ulttyq mýzei, Muhtar Áýezov atyndaǵy drama teatry, Natalia Sats atyndaǵy teatr jáne basqa da mádeniet nysandarynda jóndeý jumystary júrgizilýde.
Sóz sońynda, ministr 2025 jylǵa arnalǵan aýqymdy josparlardy iske asyrýda barlyq sala mamandaryn, qoǵamdyq keńester men jýrnalisterdi belsendi qatysýǵa shaqyrdy.
«Halyqtyń birligin nyǵaityp, elimizdiń turaqty damytý – barshamyzǵa ortaq múdde. Endeshe, ortaq maqsat jolynda birlese qyzmet ete bereiik», – dedi Aida Balaeva.
