Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2019 jylǵy egin jinaý barysy qaraldy. QR aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov pen QR energetika ministri Qanat Bozymbaev baiandama jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
QR UEM Statistika komitetiniń derekteri boiynsha 2019 jyly barlyq aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń egis alańdary 22,2 mln gektardy qurady, onyń ishinde dándi daqyldar – 15,4 mln gektar, onyń 11,4 mln gektary – bidai. Maily daqyldar 2,9 mln. gektar alańda, azyqtyq daqyldar – 3,3 mln gektarǵa, maqta – 131,1 myń gektarǵa, qant qyzylshasy – 19,6 myń gektarǵa, kartop pen kókónis-baqsha daqyldary – sáikesinshe 191,3 jáne 261,1 myń gektarǵa ornalastyryldy.
S. Omarov atap ótkendei, egis naýqany sapaly tuqymdardy paidalana otyryp ońtaily mezgilde júrgizilgen. Búgingi kúni egin jinaý jumystary respýblikanyń barlyq óńirlerinde júrgizilip jatyr. Bul rette Túrkistan oblysynda dándi daqyldardy jinaý aiaqtaldy, Jambyl oblysynda – aiaqtalý satysynda (94,6%).
«Jedel derekterge sáikes jalpy respýblika boiynsha dándi daqyldardy jinaý alańy 15,2 mln gektardy quraidy, onyń 4,8 mln gektary jinaldy, bul 31,7% quraidy (ótken jyly – 16,2 %). Gektaryna 11,5 tsentner ortasha ónimdilikte 5,5 mln tonna astyq bastyryldy. Egin jinaý jumystaryn bastaýǵa jalpy qolda bar tehnikanyń 98%-y daiyn.
Egin jinaý jumystaryn júrgizý úshin 147 myń traktor, 82,3 myń traktor tirkemesi, 38,5 myń astyq jinaityn kombain, 15,2 myń destelegish, 40,3 myń júk avtomobili bar», — dedi S. Omarov.
Aýyl sharýashylyǵy ministri atap ótkendei, respýblika boiynsha jalpy astyq saqtaityn syiymdylyq 27 mln tonnany, onyń ishinde astyq qabyldaý kásiporyndarynda 12,4 mln tonnany, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerde 14,6 mln tonnany quraidy.
«Aǵymdaǵy jylǵy kóktemgi egis jáne egin jinaý jumystaryn qarjylandyrýǵa Agrarlyq nesie korporatsiiasy 60 mlrd. teńge biýdjettik kredit bóldi. 3,1 mln gektar alańda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirýdi qoldaý úshin 2 169 agroónerkásiptik keshen sýbektisi qarjylandyryldy. Agrarlyq nesie korporatsiiasynyń óz qarajaty jáne tartylǵan qarajat esebinen 10,01 mlrd. teńge somaǵa 269 aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshi qosymsha qarjylandyryldy», — dep túsindirdi S. Omarov.
Aǵymdaǵy maýsymda «Azyq-túlik kelisimshart korporatsiiasy» AQ 1 mln tonnaǵa deiin astyq satyp alýdy josparlaýda. Mal sharýashylyǵy salasyn qoldaý maqsatynda biyl jemdik bidaidy satyp alý kózdelgen.
«Qazgidromettiń uzaq merzimdi aýa raiy boljamyna sáikes qyrkúiekte batys oblystarda bastapqy kezeńde temperatýranyń 30°S deiin kóterilýi, sodan soń 20°S-qa deiin aqyryndap tómendeýi jáne normadan joǵary jaýyn-shashyn kútilýde. Mundai jaǵdailar astyqtyń pisip-jetilýine qolaily bolǵanymen, egin jinaý jumystaryn qiyndatýy múmkin. Búkil kezeń boiy jeldiń kúsheiýi jáne shańdy daýyl kútilýde.
Jalpy jumys shtattyq rejimde júrgizilýde. Maily daqyldar boiynsha jaqsy nátijeler kútiletinin aita ketken jón: «Soltústik soia» baǵdarlamasy boiynsha Soltústik Qazaqstanda sýarylmaityn jerlerge 14 myń gektar soia sebildi. Kórsetilgen egisterdegi ónimdilik gektarynan 20 tonnadan astam bolady. Kelesi jyly alynǵan tuqymdy 150 myń gektarǵa sebý josparlanýda», — dedi S. Omarov.
Óz kezeginde energetika ministri Qanat Bozymbaev 2019 jyly kúzgi dala jumystaryn júrgizý maqsatynda dizel otynyn jetkizý úshin oblystardy munai óńdeý zaýyttaryna bekitý kestesi jasalǵanyn aitty. Onyń sheńberinde AShTÓ úshin qajettilik 395 myń tonna kóleminde bekitilgen.
«Búginde 50% paiyz oryndaldy. Josparlanǵan 395 myń tonnanyń 120 myń tonnasy tiep-jóneltildi, onyń ishinde: shildede 95%, tamyzda 63,5% josparlanǵan 128 myń tonnanyń 82 myń tonnasy tiep-jóneltildi. Qyrkúiekte keste boiynsha 130,4 myń tonna, al qazanda 19,6 myń tonna tiep-jóneltý josparlanýda», — dedi Q. Bozymbaev
Energetika ministriniń aitýynsha, AShTÓ úshin munai óńdeý zaýyttarynan dizel otynyn jóneltý basym negizde júzege asyrylady. Bul rette tiep-jóneltý táýlik boiy baqylanady jáne oǵan monitoring júrgiziledi.
«2019 jyldyń kúzgi dala jumystaryn júrgizý úshin dizel otynyna usynylatyn baǵa tonnasyna 198 myń teńgeni quraidy (164 teńge/litr). Jetkizý men saqtaýdy esepke alǵanda, AShTÓ úshin boljaldy baǵa litrine shamamen 178 teńgeni quraidy. Bul janar-jaǵarmai stantsiialaryndaǵy baǵalarǵa qaraǵanda 15 teńgege arzan», — dep túiindedi Q. Bozymbaev.
