Búgin QR Premer-Ministri A. Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2019 jylǵy qańtar–naýryzdaǵy QR áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń jáne respýblikalyq biýdjettiń oryndalýynyń kórsetkishteri qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Ulttyq ekonomika ministri R. Dálenov osy jyldyń I toqsanynda ekonomikanyń ósýi jalǵasyp, jekelegen óńdeý sektorlary eki tańbaly ósýge shyqqanyn, investitsiialar men qurylys aitarlyqtai kóbeigenin aitty.
«Qańtar–naýryzda jalpy ishki ónimniń ósýi 3,8% deiin nyǵaidy. Qańtar–aqpanda ol 3,5% quraǵan. Ósýdiń údeýi óńdeý ónerkásibiniń ósý jaǵyna shyǵýymen, sondai-aq qurylys jáne investitsiialardaǵy ósýdiń údeýimen qamtamasyz etildi», — dedi R. Dálenov.
Onyń aitýynsha, biylǵy qańtar–naýryzda ónerkásip óndirisi 3,2% ósti. Óńdeý ónerkásibiniń kóptegen salalarynda eki tańbaly ósý baiqaldy. Bul — jeńil ónerkásip, sýsyndar jáne plastmassa buiymdaryn óndirý, qurylys materialdaryn shyǵarý, sondai-aq mashina jasaý, onyń ishinde avtokólik jasaý.
«Qurylys jumystarynyń kólemi 8,9% artty. Aýyl sharýashylyǵy turaqty ósý qarqynyn saqtap tur — óndiris kólemi 3,6% ulǵaidy. Kórsetiletin qyzmetter salasynda ósýdiń ornyqtylyǵy saqtalýda. Esepti kezeńde ol 3,7% ósti. Kórsetiletin qyzmetter segmentindegi ósim kóshbasshysy — saýda salasy. Onyń ósimi 7,2% deńgeiinde tirkeldi. Kólik salasynda ósim 4,4% qurady. Syrtqy saýda ainalymy jaǵymdy úrdis kórsetýdi jalǵastyrýda. Biylǵy qańtar–aqpanda ol 7,5% ulǵaidy jáne negizinen eksporttyń 11,1% ulǵaiýynyń esebinen boldy», - dedi ol.
Ulttyq ekonomika ministri baiandamasyn aiaqtai otyryp, kóptegen kórsetkishter boiynsha I toqsan qorytyndysynda jaqsarý baiqalatynyn tilge tiek etti.
«II toqsanda qol jetkizgen qarqyndardy saqtap, ony jalǵastyrý mańyzdy. Ol úshin múmkindikter bar. Birinshiden, naqtylanǵan biýdjetti qarjylandyrý ashylýda. Bul tutynýshylyq jáne investitsiialyq suranysty kúsheitedi. Ekinshiden, qurylys, investitsiialyq jumystar, sondai-aq AÓK salasyndaǵy jumystar kezeńi ashylýda. Úshinshiden, II toqsanda dástúrli túrde shaǵyn jáne orta biznes jandanady», — dedi R. Dálenov.
Óz kezeginde, Ulttyq bank tóraǵasy E. Dosaev 2019 jylǵy naýryzda ailyq infliatsiia 0,5% bolǵanyn aitty. Jyldyq infliatsiia 4,8% deńgeiinde saqtalyp, bul 2019 jylǵa arnalǵan 4-6% nysanaly dálizdiń jartysyna sáikes kelgen.
"15 sáýirde Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 9% deńgeiinde tómendetý týraly sheshim qabyldady. Bazalyq mólsherlemeniń qazirgi deńgeii infliatsiia boiynsha 2019 jylǵa arnalǵan nysanaly baǵdarǵa qol jetkizýge yqpal etedi.
Valiýta naryǵyndaǵy ahýal turaqty. Aiyrbastaý baǵamy irgeli faktorlardyń áserimen qalyptasýda. Teńgeniń aiyrbastaý baǵamy azdap aýytqydy jáne Ulttyq Banktiń óktemdik júrgizýi qajet bolmady", - dedi Dosaev.
QR Premer-Ministriniń Birinshi orynbasary – qarjy ministri Á. Smaiylov 2019 jylǵy I toqsandaǵy memlekettik biýdjetttiń atqarylýy týraly aityp berdi. Aǵymdaǵy qarjy jylynyń I toqsanynda biýdjettiń barlyq deńgeilerinde kirister jospardan asyra oryndalyp, oń ósý qarqynyn kórsetti.
«Shyǵystardyń atqarylýy 2018 jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda jaqsardy. Esepti kezeńde memlekettik biýdjetke 2,9 trln teńge túsim jinaldy. 3 trln teńgege shyǵystar atqaryldy. Memlekttik biýdjettiń tapshylyǵy 94 mlrd teńgeni qurady. Bul jospardan 162 mlrd teńgege az. Qolma-qol aqshanyń baqylaý shotynda 285 mlrd teńge qarajat qalyptasty.
Memlekettik biýdjettiń kiristeri eseptilik kezeńniń josparyna qaraǵanda 105,6%-ǵa, respýblikalyq – 102,1%-ǵa, jergilikti biýdjetter – 116,6%-ǵa asyra oryndaldy. Respýblikalyq biýdjetke 1 567 mlrd teńge kiris tústi. Bul jospardan 33 mlrd teńgege, al byltyrǵy jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda 268 mlrd teńgege artyq», — dedi Á. Smaiylov.
Á. Smaiylov, sondai-aq, biyldan bastap shaǵyn jáne orta biznes sýbektileri úshin salyqtyq raqymshylyq jasaý sharalarynyń nátijesinde 34 myńnan astam salyq tóleýshi jalpy somasy 7,6 mlrd teńgege negizgi boryshtaryn ótegenin aitty (1 sáýirdegi jaǵdai boiynsha). Olar boiynsha 1,7 mlrd teńge somasyna ósimpul jáne 0,2 mlrd teńge aiyppul esepten shyǵarýǵa jatady.
Respýblikalyq biýdjet shyǵystary týraly aitar bolsaq, Á. Smaiylovtyń sózinshe, olar 2,7 trln teńgeni quraǵan, «qarajattyń 47% áleýmettik salaǵa baǵyttalǵan».
Respýblikalyq biýdjetten óńirlerge 1 112 mlrd teńge nysanaly transfertter qarastyrylyp. I toqsanda olarǵa 171 mlrd teńge bólingen. Onyń 165 mlrd teńgesi igerilip otyr.
Sonymen qatar, otyrysta «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy A. Esimov sóz sóilep, Aqmola oblysynyń ákimi E. Marjyqpaevtyń, Nur-Sultan qalasynyń ákimi B. Sultanovtyń baiandamalary tyńdaldy.
Qorytyndylai kele, QR Premer-Ministriniń Birinshi orynbasary – qarjy ministri Á. Smaiylov I toqsanda ekonomikalyq ósim qarqyny turaqty bolǵanyn aitty. Degenmen, keibir salalar men óńirlerde ósim úrdisi josparlanǵan kórsetkishterge jetpegen. Á. Smaiylov barlyq indikatorlar memlekettik organdar men ákimdikterdiń josparlarynda kórsetilgenin, sondai-aq jobalyq keńse arqyly qaita qaralǵanyn aitty. Ol barlyq ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardy alǵa qoiylǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin jumysty jandandyrýǵa shaqyrdy.
