بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ ا. ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2019 جىلعى قاڭتار–ناۋرىزداعى قر ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ وسى جىلدىڭ ٸ توقسانىندا ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ جالعاسىپ, جەكەلەگەن ٶڭدەۋ سەكتورلارى ەكٸ تاڭبالى ٶسۋگە شىققانىن, ينۆەستيتسييالار مەن قۇرىلىس ايتارلىقتاي كٶبەيگەنٸن ايتتى.
«قاڭتار–ناۋرىزدا جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ٶسۋٸ 3,8% دەيٸن نىعايدى. قاڭتار–اقپاندا ول 3,5% قۇراعان. ٶسۋدٸڭ ٷدەۋٸ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶسۋ جاعىنا شىعۋىمەن, سونداي-اق قۇرىلىس جەنە ينۆەستيتسييالارداعى ٶسۋدٸڭ ٷدەۋٸمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى قاڭتار–ناۋرىزدا ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ 3,2% ٶستٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ كٶپتەگەن سالالارىندا ەكٸ تاڭبالى ٶسۋ بايقالدى. بۇل — جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, سۋسىندار جەنە پلاستماسسا بۇيىمدارىن ٶندٸرۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ, سونداي-اق ماشينا جاساۋ, ونىڭ ٸشٸندە اۆتوكٶلٸك جاساۋ.
«قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كٶلەمٸ 8,9% ارتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى تۇراقتى ٶسۋ قارقىنىن ساقتاپ تۇر — ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 3,6% ۇلعايدى. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سالاسىندا ٶسۋدٸڭ ورنىقتىلىعى ساقتالۋدا. ەسەپتٸ كەزەڭدە ول 3,7% ٶستٸ. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سەگمەنتٸندەگٸ ٶسٸم كٶشباسشىسى — ساۋدا سالاسى. ونىڭ ٶسٸمٸ 7,2% دەڭگەيٸندە تٸركەلدٸ. كٶلٸك سالاسىندا ٶسٸم 4,4% قۇرادى. سىرتقى ساۋدا اينالىمى جاعىمدى ٷردٸس كٶرسەتۋدٸ جالعاستىرۋدا. بيىلعى قاڭتار–اقپاندا ول 7,5% ۇلعايدى جەنە نەگٸزٸنەن ەكسپورتتىڭ 11,1% ۇلعايۋىنىڭ ەسەبٸنەن بولدى», - دەدٸ ول.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ بايانداماسىن اياقتاي وتىرىپ, كٶپتەگەن كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا ٸ توقسان قورىتىندىسىندا جاقسارۋ بايقالاتىنىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«ٸٸ توقساندا قول جەتكٸزگەن قارقىنداردى ساقتاپ, ونى جالعاستىرۋ ماڭىزدى. ول ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەر بار. بٸرٸنشٸدەن, ناقتىلانعان بيۋدجەتتٸ قارجىلاندىرۋ اشىلۋدا. بۇل تۇتىنۋشىلىق جەنە ينۆەستيتسييالىق سۇرانىستى كٷشەيتەدٸ. ەكٸنشٸدەن, قۇرىلىس, ينۆەستيتسييالىق جۇمىستار, سونداي-اق اٶك سالاسىنداعى جۇمىستار كەزەڭٸ اشىلۋدا. ٷشٸنشٸدەن, ٸٸ توقساندا دەستٷرلٸ تٷردە شاعىن جەنە ورتا بيزنەس جاندانادى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ٶز كەزەگٸندە, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى ە. دوساەۆ 2019 جىلعى ناۋرىزدا ايلىق ينفلياتسييا 0,5% بولعانىن ايتتى. جىلدىق ينفلياتسييا 4,8% دەڭگەيٸندە ساقتالىپ, بۇل 2019 جىلعا ارنالعان 4-6% نىسانالى دەلٸزدٸڭ جارتىسىنا سەيكەس كەلگەن.
"15 سەۋٸردە ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 9% دەڭگەيٸندە تٶمەندەتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ قازٸرگٸ دەڭگەيٸ ينفلياتسييا بويىنشا 2019 جىلعا ارنالعان نىسانالى باعدارعا قول جەتكٸزۋگە ىقپال ەتەدٸ.
ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋال تۇراقتى. ايىرباستاۋ باعامى ٸرگەلٸ فاكتورلاردىڭ ەسەرٸمەن قالىپتاسۋدا. تەڭگەنٸڭ ايىرباستاۋ باعامى ازداپ اۋىتقىدى جەنە ۇلتتىق بانكتٸڭ ٶكتەمدٸك جٷرگٸزۋٸ قاجەت بولمادى", - دەدٸ دوساەۆ.
قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ە. سمايىلوۆ 2019 جىلعى ٸ توقسانداعى مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. اعىمداعى قارجى جىلىنىڭ ٸ توقسانىندا بيۋدجەتتٸڭ بارلىق دەڭگەيلەرٸندە كٸرٸستەر جوسپاردان اسىرا ورىندالىپ, وڭ ٶسۋ قارقىنىن كٶرسەتتٸ.
«شىعىستاردىڭ اتقارىلۋى 2018 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا جاقساردى. ەسەپتٸ كەزەڭدە مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە 2,9 ترلن تەڭگە تٷسٸم جينالدى. 3 ترلن تەڭگەگە شىعىستار اتقارىلدى. مەملەكتتٸك بيۋدجەتتٸڭ تاپشىلىعى 94 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل جوسپاردان 162 ملرد تەڭگەگە از. قولما-قول اقشانىڭ باقىلاۋ شوتىندا 285 ملرد تەڭگە قاراجات قالىپتاستى.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ ەسەپتٸلٸك كەزەڭنٸڭ جوسپارىنا قاراعاندا 105,6%-عا, رەسپۋبليكالىق – 102,1%-عا, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر – 116,6%-عا اسىرا ورىندالدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 1 567 ملرد تەڭگە كٸرٸس تٷستٸ. بۇل جوسپاردان 33 ملرد تەڭگەگە, ال بىلتىرعى جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 268 ملرد تەڭگەگە ارتىق», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
ە. سمايىلوۆ, سونداي-اق, بيىلدان باستاپ شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن سالىقتىق راقىمشىلىق جاساۋ شارالارىنىڭ نەتيجەسٸندە 34 مىڭنان استام سالىق تٶلەۋشٸ جالپى سوماسى 7,6 ملرد تەڭگەگە نەگٸزگٸ بورىشتارىن ٶتەگەنٸن ايتتى (1 سەۋٸردەگٸ جاعداي بويىنشا). ولار بويىنشا 1,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا ٶسٸمپۇل جەنە 0,2 ملرد تەڭگە ايىپپۇل ەسەپتەن شىعارۋعا جاتادى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى تۋرالى ايتار بولساق, ە. سمايىلوۆتىڭ سٶزٸنشە, ولار 2,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعان, «قاراجاتتىڭ 47% ەلەۋمەتتٸك سالاعا باعىتتالعان».
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ٶڭٸرلەرگە 1 112 ملرد تەڭگە نىسانالى ترانسفەرتتەر قاراستىرىلىپ. ٸ توقساندا ولارعا 171 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن. ونىڭ 165 ملرد تەڭگەسٸ يگەرٸلٸپ وتىر.
سونىمەن قاتار, وتىرىستا «سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق باسقارما تٶراعاسى ا. ەسٸموۆ سٶز سٶيلەپ, اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ە. مارجىقپاەۆتىڭ, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ب. سۇلتانوۆتىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.
قورىتىندىلاي كەلە, قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ە. سمايىلوۆ ٸ توقساندا ەكونوميكالىق ٶسٸم قارقىنى تۇراقتى بولعانىن ايتتى. دەگەنمەن, كەيبٸر سالالار مەن ٶڭٸرلەردە ٶسٸم ٷردٸسٸ جوسپارلانعان كٶرسەتكٸشتەرگە جەتپەگەن. ە. سمايىلوۆ بارلىق ينديكاتورلار مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ەكٸمدٸكتەردٸڭ جوسپارلارىندا كٶرسەتٸلگەنٸن, سونداي-اق جوبالىق كەڭسە ارقىلى قايتا قارالعانىن ايتتى. ول بارلىق ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردى العا قويىلعان ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن جۇمىستى جانداندىرۋعا شاقىردى.
