جىلىتۋ جٷيەسٸ, اۋىزسۋمەن قامتۋ, جول مەسەلەسٸ: اباي وبلىسىنىڭ دامۋ قارقىنى قانداي?

فوتو: ورتكوم

اباي وبلىسىنداعى ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – حالىقتى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسىندا ارنايى تالداۋ جاسالىپ, وبلىس اۋماعىندا جىلۋ جەلٸلەرٸندە انىقتالعان اقاۋلاردى جويۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ دەپ وتىر وبلىس باسشىسى.

ب. ۋەليدٸڭ سٶزٸنشە پرەزيدەنت پەن ٷكٸمەتتٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بيىل بۇل ماقساتقا 11,8 ملرد. تەڭگە بٶلٸندٸ. اتالعان قاراجاتقا سەمەي قالاسىن جىلۋمەن ٷزدٸكسٸز قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 12 جىلۋ كٶزٸ جاڭعىرتىلىپ, 13,6 شاقىرىم جىلۋ جەلٸلەرٸ اۋىستىرىلدى.

"ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, اياگٶز قالاسىندا دا جىلۋ تاپشىلىعى  پروبلەما بولدى. «ورتالىق» قازاندىعىندا ەرقايسىنىڭ قۋاتى 10 گكال/ساعات بولاتىن ٷش قازاندىق ورناتىلدى. سونىمەن قاتار, 3,9 شاقىرىم جىلۋ جەلٸلەرٸ اۋىستىرىلدى. كۋرچاتوۆ قالاسىندا, جارما, بورودۋليحا, جاڭاسەمەي اۋداندارىندا 9 جىلۋ كٶزٸندە جەنە 4 شاقىرىم جىلۋ جەلٸلەرٸندە جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ" , – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.

جالپى, جىلىتۋ ماۋسىمى وبلىستا 29 قىركٷيەكتە باستالىپ, شتاتتىق رەجيمدە ٶتٸپ جاتىر. 

سونىمەن قاتار ەكٸمنٸڭ سٶزٸنشە سەمەي قالاسىنىڭ وڭ جاعالاۋىندا قازٸرگٸ تاڭدا جىلۋ ەنەرگيياسىنىڭ تاپشىلىعى – 146,99 گكال. بۇل مەسەلە ۇزاق جىلدار بويى قالا تۇرعىندارى ٷشٸن ٶزەكتٸ بولىپ كەلەدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ سەمەيدە جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن (جەو) سالۋ تۋرالى تاپسىرماسى وسى پروبلەمانى تٷبەگەيلٸ شەشۋگە باعىتتالعان. وسى ماقساتتا اباي وبلىسى ەكٸمدٸگٸ, «سامۇرىق-ەنەرگو» اق جەنە جوبالاۋشى ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن جەدەل جۇمىس توبى قۇرىلدى. قۇرىلىس الاڭى مەن كٷل ٷيٸندٸسٸن جيناقتاۋ ورنى انىقتالدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمەسٸن ەزٸرلەۋ جۇمىستارى اياقتالۋ ساتىسىندا.

جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ قۋاتى – 1000 گكال, ال ەلەكتر قۋاتى – 360 مۆت بولادى. نىساننىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸن پايدالانۋعا بەرۋ 2029 جىلدىڭ ٷشٸنشٸ توقسانىنا جوسپارلانعان. بۇل جوبا ٸسكە اسقاندا سەمەيدٸڭ وڭ جاعالاۋىنداعى جىلۋ تاپشىلىعى جويىلىپ, ەكولوگييالىق تۇرعىدان تيٸمسٸز جەنە قۋاتتىلىعى تٶمەن ەسكٸ قازاندىقتار جابىلادى.

اۋىزسۋمەن قامتۋ مەسەلەسٸ قالاي جٷرۋدە?

"مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا سەيكەس اباي وبلىسىندا 33 جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. بيىل بارلىق قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ ەسەبٸنەن 16,7 ملرد. تەڭگە بٶلٸنٸپ وتىر. اتالعان جوبالار ٸسكە اسقاندا 38 مىڭ ادام اۋىز سۋمەن قامتىلادى. نەتيجەسٸندە وبلىستىڭ سۋمەن قامتىلۋ دەڭگەيٸن 100%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ جوسپارلانۋدا. 
سۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋىن ازايتۋ ماقساتىندا بيىل 4 جوبا اياقتالىپ, توزۋ دەڭگەيٸ 40%-عا دەيٸن تٶمەندەتٸلەدٸ. كەلەسٸ جىلعا 24 سۋ جەلٸلەرٸن قايتا قۇرۋ جوبالارىن ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار, وبلىس ورتالىعىنداعى مۇرات ساياجايى مەن بوبروۆكا كەنتتەرٸن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە", - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەكٸم. 

اباي وبلىسىندا كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جۇمىستارى جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸلۋدە

بەرٸك ۋەليدٸڭ ەسەبٸنە سٷيەنسەك بيىل رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «قالباتاۋ-مايقاپشاعاي» اۆتوجولىنىڭ 184 شاقىرىمى اياقتالدى. بۇل باعىت ٶڭٸردٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى كٶلٸك بايلانىسىن جاقسارتىپ, وبلىستىڭ كٶرشٸلەس شىعىس قازاقستان, پاۆلودار وبلىستارىمەن, سونداي-اق قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستارىن نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق, «تالدىقورعان - قالباتاۋ - ٶسكەمەن» اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن.

قازٸر نەگٸزگٸ بٶلٸگٸنە اسفالت تٶسەلٸپ, سوڭعى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.

بۇدان بٶلەك قىتاي كومپانيياسىمەن («China Railway Asia-Europe Construction Investment Co.LTD») سەمەي قالاسىن اينالىپ ٶتەتٸن اۆتوجول قۇرىلىسىن جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. جوبا قازاق-قىتاي كەسٸپورىندارىنىڭ بٸرلەسكەن كونسورتسيۋمى نەگٸزٸندە 2028 جىلعا دەيٸن جٷزەگە اسىرىلادى.

"جەرگٸلٸكتٸ جولداردى جٶندەۋگە بيىل 21,4 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلدى, بۇل قاراجاتقا 358,8 شاقىرىم جول جٶندەۋدەن ٶتەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە سەمەي قالاسىنىڭ 52 كٶشەسٸندە ورتاشا جٶندەۋ, 40 اۋلادا اۋماقتاردى اسفالتتاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. سونداي-اق, 35 اۋلا اباتتاندىرىلدى", - دەدٸ ب. ۋەلي. 

سەمەي قالاسىنداعى قاراعايلى جەنە ەنەرگەتيك شاعىن اۋداندارىن «ومبى – مايقاپشاعاي» تاس جولىمەن جالعايتىن جاڭا كٶشە پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. جوبا اياسىندا جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر مەن ۆەلوجولدار سالىندى, شامداردىڭ تٸرەكتەرٸ ورناتىلدى.
سەمەي قالاسىندا تٶرت جولاقتى جاڭا كٶپٸر سالۋ جوباسى ٸسكە اسۋدا. جوبا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن ٶزارا ٸس-قيمىل اياسىندا قايتارىمسىز قارجى (گرانت) ەسەبٸنەن اياقتالادى. ەكٸ ەل اراسىندا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلعان.

بيىل سەمەي قالاسىنىڭ سيمۆولىنا اينالعان اسپالى كٶپٸر مەن اۆتوگۋج كٶپٸرٸنٸڭ اسفالت جابىندىسى تولىق اۋىستىرىلدى. اسپالى كٶپٸرگە تولىق كٷردەلٸ جٶندەۋ ٷشٸن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ەزٸرلەنٸپ جاتىر.