فوتو: ©El.kz / باۋىرجان جۋاسباەۆ
ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭٸستٸڭ 78 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ قۇرمەتٸنە ارداگەرلەرگە كەمٸندە 1,5 ملن تەڭگە مٶلشەرٸندە بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك كٶرسەتۋ كٶزدەلگەن, دەپ حابارلايدى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
"1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 222 قاتىسۋشىسى جەنە ۇوس كەزەڭٸندە العان جارالانۋى, كونتۋزيياسى, مەرتٸگۋٸ نەمەسە اۋرۋى سالدارىنان مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار, سونداي-اق ۇوس جەڭٸسٸنە ٷلەس قوسقان 60 106 باسقا دا ازامات تۇرادى. ولاردىڭ ٸشٸندە: قورشاۋداعى لەنينگراد تۇرعىندارى – 78 ادام; كونتسلاگەرلەردٸڭ بۇرىنعى كەمەلەتكە تولماعان تۇتقىندارى – 175 ادام; ۇوس كەزەڭٸندە العان جارالانۋى, كونتۋزيياسى, زاقىمدانۋى نەمەسە اۋرۋى سالدارىنان مٷگەدەكتٸگٸ بار قايتىس بولعان ادامنىڭ جۇبايلارى – 2 413 ادام; ۇوس-تا قازا تاپقان (قايتىس بولعان, حابار-وشارسىز كەتكەن) جاۋىنگەرلەردٸڭ جەسٸرلەرٸ – 4 ادام; تىل ەڭبەككەرلەرٸ – 57 436 ادام" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
مينيسترلٸك دەرەگٸنە سٷيەنسەك, ۇوس كەزٸندە مايدانعا 1 ملن 200 مىڭنان استام قازاقستاندىق شاقىرىلدى, 20-دان استام اتقىشتار ديۆيزيياسى مەن باسقا دا قۇرىلىمدار قۇرىلدى. ەسكەري قىزمەتٸ ٷشٸن جٷزدەگەن مىڭ قازاقستاندىق مەدالدارمەن جەنە وردەندەرمەن ماراپاتتالدى, 500-گە جۋىق ادام كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاندى. تٶرت قازاقستاندىق ەكٸ رەت باتىر اتاندى, 110 قازاقستاندىق ٷش دەرەجەلٸ داڭق وردەنٸمەن ماراپاتتالدى. قولىنا قارۋ العان ەربٸر ەكٸنشٸ قازاقستاندىق جەڭٸس ٷشٸن ٶز ٶمٸرٸن قيدى – ولار شايقاستا قازا تاۋىپ, جارالار مەن اۋرۋلاردان قايتىس بولىپ, حابار-وشارسىز كەتتٸ. تۇتقىننان 630 مىڭ ادام ورالمادى.
"ارداگەرلەر مەن تىل ەڭبەككەرلەرٸنە قامقورلىق جاساۋ, ولاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ – مەملەكەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك ساياساتىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. قارتتاردى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ شارالارى ورتالىق دەڭگەيدە دە, جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە دە جٷزەگە اسىرىلادى.
بٸرٸنشٸدەن, زەينەتاقى جەنە ٶزگە دە ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ مٶلشەرٸ جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ. ازاماتتاردىڭ 20 ساناتىنا (سوعىسقا قاتىسۋشىلار, تىل ەڭبەككەرلەرٸ, رە ازاماتتار جەنە ت.ب.) ٶزگە دە ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەرگە قاراماستان ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تٶلەۋ جٷزەگە اسىرىلادى" - دەلٸنگەن ۆەدومستۆو حابارلاماسىندا.
2023 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا زەينەتاقىنى ەسكەرە وتىرىپ اي سايىن الىناتىن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ ورتاشا جيىنتىق مٶلشەرٸ:
- ۇوس قاتىسۋشىلارى ٷشٸن – 220 754 تەڭگە (161 ادام);
- ۇوس كەزەڭٸندە جاراقات الۋ, كونتۋزييا الۋ, مەرتٸگۋ نەمەسە اۋرۋ سالدارىنان مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن – 229 286 تەڭگە (61 ادام);
- باسقا مەملەكەتتەردٸڭ (اۋعانستان, ۆەتنام, الجير, مىسىر, يراك جەنە ت. ب.) اۋماعىنداعى ەسكەري ٸس-قيمىلدارىنىڭ ارداگەرلەرٸ ٷشٸن – 215 201 تەڭگە (25 752 ادام);
- جەڭٸلدٸكتەر بويىنشا ۇوس قاتىسۋشىلارىنا تەڭەستٸرٸلگەن ادامدار ٷشٸن – 182 782 تەڭگە (3 648 ادام);
- ۇوس كەزەڭٸندە جاراقات الۋ, كونتۋزييا الۋ, مەرتٸگۋ نەمەسە اۋرۋ سالدارىنان مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا جەڭٸلدٸكتەر بويىنشا تەڭەستٸرٸلگەن ادامدار ٷشٸن – 140 838 تەڭگە (14 424 ادام);
- ۇوس جىلدارىنداعى تىل ەڭبەككەرلەرٸ ٷشٸن – 148 892 تەڭگە (57 436 ادام).
"ەكٸنشٸدەن, ارداگەرلەردٸ ەلەۋمەتتٸك قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارى كٶرسەتٸلۋدە. ولاردىڭ بارلىعى ەسكەري قىزمەتشٸلەر ٷشٸن قولدانىلاتىن قۇقىقتار مەن كەپٸلدٸكتەرگە يە. سالىق سالۋ بويىنشا جەڭٸلدٸكتەردٸ پايدالانادى, استانا جەنە الماتى قالالارىنداعى مامانداندىرىلعان گوسپيتالداردا بٸلٸكتٸ مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ, ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋ ۇسىنىلادى (367 ملن تەڭگەگە 1 989 ادام).
سونداي-اق, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار بيۋدجەت جەنە تارتىلعان (دەمەۋشٸلٸك) قاراجات ەسەبٸنەن ارداگەرلەرگە مەرەكەلٸك (ەستەلٸك) كٷندەرگە ماتەريالدىق كٶمەك تٷرٸندە جەنە كەلەسٸ نىساندا قوسىمشا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ تٷرلەرٸن كٶرسەتەدٸ: تۇرعىن ٷيدٸ جٶندەۋ (20,4 ملن تەڭگەگە 114 ارداگەر), وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ (179,3 ملن تەڭگەگە 3 384 ادام), قوعامدىق كٶلٸكتە جول جٷرۋ جەڭٸلدٸكتەرٸ (116,8 ملن تەڭگەگە 6 463 ادام), دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ (56,4 ملن تەڭگەگە 4 826 ادام), تٸس پروتەزدەۋ (22 ملن تەڭگەگە 239 ادام), ازىق-تٷلٸك توپتاماسى (81,3 ملن تەڭگەگە 8 097 ادام) جەنە ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸ.
ٷشٸنشٸدەن, جىل سايىن بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك تٶلەۋ دەستٷرگە اينالدى. جەڭٸس كٷنٸ قارساڭىندا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار 4,6 ملرد تەڭگە سوماسىندا بٸرجولعى كٶمەك كٶرسەتۋدٸ كٶزدەپ وتىر.
وبلىستاردىڭ, ەلوردا مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ەكٸمدٸكتەرٸنە ۇوس قاتىسۋشىلارى مەن ۇوس كەزەڭٸندە جارالانۋى, كونتۋزييا الۋى, مەرتٸگۋٸ نەمەسە اۋرۋعا شالدىعۋى سالدارىنان بولعان مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن ماتەريالدىق كٶمەكتٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدەندٸرٸلگەن شەگٸن 1,5 ملن تەڭگەدەن كەم ەمەس مٶلشەرٸندە بەلگٸلەۋ ۇسىنىلدى. نەتيجەسٸندە بارلىق ٶڭٸرلەردە ولار ٷشٸن اتالعان مٶلشەردە بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك كٶزدەلگەن (اقتٶبە جەنە پاۆلودار وبلىستارىندا – 2 ملن تەڭگە)" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ۇوس ارداگەرلەرٸنە تٶلەمدەر بارلىق ٶڭٸرلەردە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. قالعان ساناتتار بويىنشا تٶلەمدەر 9 مامىرعا دەيٸن اياقتالادى. ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭٸستٸڭ 78-جىلدىعىن مەرەكەلەۋ قۇرمەتٸنە ارداگەرلەرگە ەستەلٸك سىيلىقتار دا تابىس ەتٸلمەك.
"تٶرتٸنشٸدەن, مەملەكەت ەلەۋمەتتٸك زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ بويىنشا تۇراقتى نەگٸزدە شارالار جٷرگٸزۋدە. وسىلايشا, 2020 جىلى «ارداگەرلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلداندى, وندا ارداگەرلەرگە بەرٸلەتٸن جەڭٸلدٸكتەر مەن كەپٸلدٸكتەر شوعىرلاندىرىلدى. ول جاڭادان ەنگٸزٸلگەن ارداگەرلەر ساناتتارىنىڭ ٸشٸنەن 11 مىڭ ادامعا اي سايىن ارنايى مەملەكەتتٸك جەردەماقى الۋعا, سونداي-اق ارداگەرلەر ٷشٸن بارلىق جەڭٸلدٸكتەر مەن كەپٸلدٸكتەردٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ" - دەيدٸ ۆەدومستۆو باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ.
