قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى مارات باشيموۆ جەكە دەرەكتەردٸ قورعاۋعا ارنالعان باپتى قولدادى.
«بۇل جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار, ولار قر كونستيتۋتسيياسىندا بەكٸتٸلٸپ, مەملەكەت تاراپىنان كەپٸلدەندٸرٸلۋٸ تيٸس, سەبەبٸ بۇل – ادامنىڭ ەڭ قۇندى جەكە بوستاندىقتارىن پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇندىلىقتار: ٶمٸرگە جەنە جەكە قاۋٸپسٸزدٸككە قۇقىق, جەكە جەنە وتباسى ٶمٸرٸنٸڭ يگٸلٸكتەرٸ, مورالدىق جەنە رۋحاني كەدەرگٸسٸزدٸك, ٶمٸرٸن, بوستاندىعىن, جەكە تۇلعا رەتٸندە ابىرويىن قورعاۋعا قاجەتتٸلٸكتەر», – دەدٸ دەپۋتات.
مارات باشيموۆتىڭ ايتۋىنشا, جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردىڭ نەگٸزگٸ مەنٸ كونستيتۋتسييالىق فورمۋلادان تۋىندايدى:
«ادام, ونىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى – مەملەكەتتٸڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى».
«ادامنىڭ جەكە ٶمٸرٸ ونىڭ ٶز جەكە ٶمٸرٸنٸڭ قوعامعا نەمەسە مەملەكەتكە جارييالاعىسى كەلمەيتٸن اسپەكتٸلەرٸنەن تۇرادى. بۇل – جەكە تۇلعانىڭ ەرەكشە تەۋەلسٸزدٸگٸ, قوعام مەن مەملەكەت باقىلاۋىنا جاتپايدى», – دەدٸ سپيكەر.
مۇندا جەكە دەرەكتەردٸڭ زاڭسىز جيناقتالۋى, ٶڭدەلۋٸ, ساقتالۋى جەنە قولدانىلۋىنان بوستاندىق تۋرالى سٶز بولىپ وتىر, سونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى ٶڭدەلەتٸن دەرەكتەردٸ دە قامتيدى.
«بۇل جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار توبى جەكە جەنە وتباسى ٶمٸرٸنٸڭ قورعالۋى ٷشٸن كەپٸلدٸك بەرەدٸ: جەكە ٶمٸرگە, جەكە جەنە وتباسى قۇپيياسىنا قول سۇعىلماۋشىلىق قۇقىعى. جەكە بوستاندىققا كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتىڭ قۇرامىنا وسى قۇقىقتار توبىنا ەر ادامنىڭ جەكە دەرەكتەردٸ زاڭسىز جيناۋ, ٶڭدەۋ, ساقتاۋ جەنە پايدالانۋىنان, سونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى, بوستاندىققا قۇقىعى سيياقتى ماڭىزدى قۇقىقتاردى قوسۋ قاجەت», – دەپ اتاپ ٶتتٸ دەپۋتات.
مارات باشيموۆ قازاقستان زاڭناماسىندا جەكە دەرەكتەردٸ قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالار بار ەكەنٸن ەسكە سالدى.
مىسالى, قر «جەكە دەرەكتەر جەنە ولاردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 11-بابىندا مەنشٸك يەلەرٸ, وپەراتورلار جەنە ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ شەكتەۋلٸ قولجەتٸمدٸ جەكە دەرەكتەردٸڭ قۇپييالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە سۋبەكتٸنٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز نەمەسە زاڭدى نەگٸزسٸز ولاردى تاراتۋعا جول بەرمەۋگە مٸندەتتٸ ەكەندٸگٸ كٶرسەتٸلگەن. بيومەترييالىق دەرەكتەردٸڭ قۇپييالىلىعى بٶلەك بەكٸتٸلگەن.
سونىمەن قاتار, قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 148-بابىنىڭ 1-بٶلٸمٸنە سەيكەس, جەكە ٶمٸر قۇپيياسىن زاڭسىز بۇزۋ ەكٸ جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا دەيٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە ەكەپ سوعادى.
ايتا كەتەيٸك, كەسٸبي قۇپييالارعا بٶلەك نازار اۋدارىلادى.
«بەلگٸلٸ بٸر ماماندىق ٶكٸلدەرٸنە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋ ٷشٸن سەنٸپ تاپسىرىلعان جەكە جەنە وتباسى قۇپييالارىن كەسٸبي قۇپييالار دەپ قاراۋ قاجەت. ولارعا دەرٸگەرلٸك, ادۆوكاتتىق قۇپييا, قۇپييا يسپوۆەد, الدىن الا تەرگەۋ قۇپيياسى, نوتاريالدىق ەرەكەتتەر قۇپيياسى جەنە باسقالارى جاتادى», – دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ باشيموۆ.
