بٷگٸنگٸ قازاقستان – ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتا قوعامدىق كەلٸسٸمٸ ورنىققان كٶپەتنوستى جەنە كٶپكونفەسسييالى مەملەكەت رەتٸندە تانىلعان مەملەكەت.
ەلٸمٸز تەۋەلسٸز دامۋ جىلدارى ارالىعىندا شىعۋ تەگٸ ەرتٷرلٸ جەنە تٷرلٸ دٸني سەنٸمدەگٸ ادامداردىڭ بٸر شاڭىراق استىندا بەيبٸت قاتار ٶمٸر سٷرۋٸنٸڭ مٷمكٸن ەكەندٸگٸن دەلەلدەي الدى. بۇعان ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەردٸڭ عالامدىق سۇحباتىن قالىپتاستىرۋدىڭ الاڭىنا اينالعانى دەلەل بولا الادى.
ەلەمدٸك دٸندەر ٶزارا ىنتىماقتاستىقتا داميتىنى بەلگٸلٸ. قازاقستان كونستيتۋتسييالىق تۇرعىدان زايىرلى مەملەكەت رەتٸندە قالىپتاسىپ وتىرعانىمەن, ەلٸمٸز مۇسىلمان ٶركەنيەتٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى. بٸزدٸڭ تاريحىمىزدىڭ سان عاسىرلار بويى قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مەدەنيەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قۇراپ كەلگەن يسلام دٸنٸمەن تىعىز بايلانىستا كٶرٸنەتٸنٸ وسىدان.
كٷنٸ بٷگٸن قوعامنىڭ كەلبەتٸندەگٸ, بارشانىڭ نازارىنداعى تٷيٸندٸ مەسەلە - دٸني احۋال, سونىڭ ٸشٸندە جاس ۇرپاقتىڭ دٸندٸ ۇستانۋى الاڭداتادى. مەنٸڭشە, بۇل مەملەكەتتٸك ساياساتتى پەرمەندٸ جٷرگٸزۋمەن قاتار دەستٷرلٸ دٸندەردٸڭ قوعامداعى رٶلٸمەن بايلانىستا كٶرٸنەتٸن مەسەلە.
جاس ۇرپاققا پاتريوتتىق تەربيە بەرۋدە دەستٷرلٸ دٸننٸڭ رٶلٸ اسا جوعارى. جاستار تۋعان ەلٸنٸڭ مەدەنيەتٸ مەن تاريحىن, انا تٸلٸ مەن اتا-بابا دەستٷرٸن قۇرمەتتەيتٸن لايىقتى ازاماتتارى بولىپ جەتٸلۋٸ تيٸس. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا اقساقالدار مەن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ, اعا بۋىننىڭ اتسالىسۋى قاجەتتٸگٸ سٶزسٸز.
پاتريوتتىق سەزٸم مەن وتانشىلدىق سانا بەسٸكتەن باستالىپ, ارى قاراي بالاباقشادا, مەكتەپتە, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ەڭبەك ۇجىمدارىندا جالعاسىن تابادى دەسەك, جاستاردى ادال ەڭبەك پەن بەرٸك سەنٸم رۋحىندا تەربيەلەۋدٸڭ ماڭىزى ٷلكەن. مۇسىلماندىقتاعى «وتاندى سٷيۋ – يماننان» دەيتٸن تەلٸمنٸڭ مەنٸ وسىندا بولسا كەرەك.
ٶكٸنٸشكە وراي, سوڭعى كەزدەرٸ قوعام اراسىندا دٸننٸڭ اتىن جامىلىپ, دٸندەگٸ شەتٸن كٶزقاراستاردى ناسيحاتتاۋ مەن ۇستانۋدى دەرٸپتەپ, دٸني تٶزٸمسٸزدٸكتٸ تاراتۋ تەرٸزدٸ تەرٸس ەرەكەتتەر بايقالۋدا. قاراكٶز قانداستارىمىزدىڭ بٸرقاتارىنىڭ جات دٸندەردٸڭ جەتەگٸندە جٷرگەنٸ اششى دا بولسا شىندىق. كەڭەس ٶكٸمەتٸ تۇسىنداعى جىلدار بويى رۋحانيياتقا سۋساعان حالقىمىز تەۋەلسٸز ەل بولعان كەزدە دٸنگە جاپپاي ورالا باستادى. ٶكٸنٸشكە وراي, سان جىلدار بويعى قالىپتاسقان دٸني ساۋاتسىزدىق جەكەلەگەن ازاماتتارىمىزدى قاتەلٸككە دە ۇرىندىردى. بۇعان كەشە سوعىس وتى لاۋلاعان سيرييا ەلٸنە بارىپ, «تازا دٸن» جولىمەن جٷرەتٸن مەملەكەت قۇرامىز دەگەن جالعان يدەياعا ەلٸتٸپ قولىنا قارۋ العان, بٷگٸندە «جۋسان» وپەراتسيياسىمەن ەلگە ورالىپ جاتقان ەل ازاماتتارىنىڭ تاعدىرى دەلەل.
بۇل جەردەگٸ باستى پروبلەما – دٸننٸڭ بۇرمالانىپ جەتكٸزٸلۋٸ. يسلام دٸننٸڭ نەگٸزگٸ ٸرگەتاسى مەن دەلەلٸ قۇران مەن قۇران قاعيدالارىنان كەلٸپ شىعاتىن پايعامبارىمىز مۇحاممەدتٸڭ (س.ا.ۋ.) سٷننەت امالدارى. وسى نەگٸزدٸ عاسىرلار بويى يسلام ەلەمٸنٸڭ بەلگٸلٸ عالىمدارى تارقاتىپ تٷسٸندٸرٸپ, تارماقتارىن قالىپتاستىردى. وسى ورايدا ايتار بولسام, حانافي نەگٸزٸن العان مازحاب پەن ماتۋريدي قالىپتاستىرعان اقيداعا قارسى كەلەتٸن پٸكٸرلەر مەن ۇستانىمدار قازاق قوعامىنداعى بٸزدٸڭ دەستٷرلٸ دٸنٸمٸزدەن تىس. شەتتەن كەلگەن تەرٸس دٸني اعىمداردىڭ يدەيالارى قانشالىقتى قيسىندى كٶرٸنگەنٸمەن ول بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدەگٸ يسلام دٸنٸنٸڭ دەستٷرلٸ تٷسٸنٸگٸنە قارسى مەنگە يە دەپ باعالانادى.
دٸن – دۇرىس تٷسٸنگەن ادام ٷشٸن باقىتقا جەتەلەيتٸن نىعمەت دەسەك, قاتە تٷسٸنگەن ادام ٷشٸن ٷلكەن قاسٸرەت. دٸندٸ قاتە تٷسٸنۋ بٷتٸندەي ەلدەر مەن قوعامداردى بەرەكەتسٸزدٸككە ۇشىراتاتىن قۇرال ەكەنٸن تاريحتان دا بٸلەمٸز, جەكەلەگەن ەلدەردٸڭ بٷگٸنگٸ احۋالىنان دا كٶرٸپ وتىرمىز. مۇنى جاقسى تٷسٸنگەن قارا پيعىلدىلار وسى قۇرالدى قولدانۋ ارقىلى دٸننٸڭ اتىمەن ٶزدەرٸنە ساياسي ۇپاي جيناۋدى ماقسات تۇتىپ, دٸني ساۋاتى تٶمەن جاستاردىڭ ساناسىن ۋلاۋعا تىرىسادى.
جالپى, كەرتارتپا تەرٸس اعىمدارعا باقىلاۋدى بوساڭسىتىپ الۋىمىز تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ باستاپقى جيىرما جىلىنىڭ ٸشٸندە دٸن سالاسىندا جٸبەرگەن ٷلكەن قاتەلٸگٸمٸز بولعانىن بٷگٸن اشىق ايتۋىمىز تيٸس. سونىڭ سالدارىنان دٸني ساۋاتى تاياز بٸرشاما جاستارىمىز تەرٸس اعىمداردىڭ الداۋىنا تٷسٸپ, جات دٸندەردٸڭ سويىلدارىن سوعىپ كەتتٸ.
جاستاردىڭ زاماناۋي تالاپتارى مەن تالعامىن جاقسى بٸلەتٸن تەرٸس اعىمداعىلار ولاردىڭ اراسىندا ينتەرنەتتٸڭ كەڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ ارقىلى ٶز ۋاعىزدارىن كەڭٸنەن تاراتتى. سوڭعى 7-8 جىل ٸشٸندە ەلٸمٸزدە ورىن العان دٸني سيپاتتاعى قىلمىستار سونى ايعاقتايدى.
قازٸرگٸ كٷندە دٸن سالاسىنداعى ۋەكٸلەتتٸ ورگان دٸنتانۋ ساراپتاماسىن جٷرگٸزە وتىرىپ, ەكسترەميستٸك باعىتتاعى دٸني ەدەبيەتتەردٸڭ, بەينە-اۋديو جەنە باسقا دا تەرٸس ماتەريالداردىڭ تارالۋىنا توسقاۋىل قويۋدا. بۇل ٶتە ماڭىزدى جەنە ەلٸ دە بولسا جەتٸلدٸرە, كٷشەيتە تٷسەتٸن جۇمىس باعىتى دەسەم ارتىق بولماس... وسى رەتتە, تەرٸس دٸني اعىمداردىڭ يدەيالارىن ناسيحاتتايتىن ەدەبيەتتەر مەن ماتەريالداردان دٸننٸڭ تەرەڭ تانىمدارىنا نەگٸزدەلگەن دەيەكتٸ ويلاردى تابۋ مٷمكٸن ەمەستٸگٸن ايتا كەتكەن جٶن.
ٶمٸر كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, بٷگٸندە رۋحاني تۇلعا بولۋ تۇراقتى تٷردە ماشىقتانۋدى تالاپ ەتەدٸ. قازٸرگٸ زاماندا ساۋاتى بار ادام ەشقاشان كٶش سوڭىندا قالىپ قويمايدى. سوندىقتان جاستار اللا تاعالا بەرگەن جاستىق شاق پەن التىن ۋاقىتتى دۇرىس باعالاپ, بٸلٸم الۋعا, كەسٸپتٸڭ بەلگٸلٸ بٸر سالاسىن يگەرۋگە بارىنشا كٷش جۇمساۋلارى قاجەت.
دٸني تۇرعىدان العاندا جاستاردىڭ ٶز حالقىنىڭ دەستٷرلەرٸن بٸلٸپ, ساقتاپ, قۇرمەتتەگەنٸ ابزال. وسى ورايدا, بٸزدٸڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ دٸن مەسەلەلەرٸندە اق-قارانى ايىرا بٸلٸپ, دٸندٸ سىرتقى اتريبۋتيكا ەرەجەلەرٸ مەن شارتتى جورالار جيىنتىعى رەتٸندە ەمەس, ەتنيكالىق مەدەنيەت پەن حالىقتىڭ فيلوسوفيياسىمەن تابيعي بايلانىسى بار ەمبەباپ دٸني ٸلٸم رەتٸندە قابىلداعانىن جەنە ۇستانعانىن ايتا كەتكەن جٶن.
ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسى. قالىپتاسقان مەملەكەتتٸڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «...بٸزدٸڭ مەملەكەتٸمٸزدٸڭ زايىرلى كەلبەتٸ – قازاقستاننىڭ تابىستى دامۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى. مۇنى قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ جەنە بولاشاق ساياساتكەرلەرٸ, بارلىق قازاقستاندىقتار ايقىن تٷسٸنۋگە تيٸس», - دەپ ەرەكشە ايتىپ ٶتكەن بولاتىن.
بٸز – ەلباسىمىز ايتقانداي, تۇعىرىن نىعايتىپ, تٷتٸنٸن تٷزۋ ۇشىرۋعا بارىن سالعان, اسىلىن ارداقتاي بٸلەتٸن, بٸرلٸگٸمٸز جاراسقان حالىقپىز. حالقىمىزدىڭ زيياتكەرلٸك, شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸ ٶتە باي. سوندىقتان, بٸز, «بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول» شىعارىپ, حالقىمىزدىڭ رۋحاني تۇتاستىعى مەن قوعامىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا قول سۇعۋعا ەشكٸمگە جول بەرمەۋٸمٸز قاجەت.
مەيرام يمانبايۇلى,
تەۋەلسٸز ساراپشى
