سالتانات سارايىندا جاستاردىڭ دٸني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ بويىنشا يمامدارعا ارنالعان «جاستار جەنە رۋحانييات» اتتى عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. جيىن مەملەكەتتٸڭ دٸن سالاسىنداعى ساياساتىن ٸسكە اسىرۋ جەنە يمامداردىڭ جاستارمەن جۇمىس ٸستەۋ تەجٸريبەسٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلدى. وعان وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى اقان ەبدۋاليەۆ پەن يمامدار, دٸن باسقارماسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
العاشقى سٶز كەزەگٸن العان اقان جىلقىشىبايۇلى مەشٸت قىزمەتكەرلەرٸن اتتەستاتسييانىڭ سەتتٸ اياقتالۋىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, پرەزيدەنتتٸڭ جاستارعا ارناعان سٶزٸنە توقتالدى. ٶڭٸردەگٸ 408 218 جاستىڭ ەكونوميكالىق احۋالىن جاقسارتۋ مەن بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸگٸن كەڭەيتٸپ, ماماندىق بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋعا, كەسٸپكەرلٸكپەن اينالاسۋعا مول مٷمكٸندٸكتەر بەرٸلگەنٸن ايتتى. بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ ەڭ ٶزەكتٸ تاقىرىپتارىنىڭ بٸرٸ دٸني ەكسترەميزممەن كٷرەس جايىن دا تىسقارى قالدىرماعان وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى:
- بٸز دٸني ەكسترەميزمگە قارسى كٷرەستە ەلباسى ماقالاسىنىڭ نەگٸزگٸ ويى – ۇلتتىق سيپات پەن سانانى جاڭعىرتۋدى باعدار ەتۋٸمٸز كەرەك. بۇل رەتتە, جاڭا جوبالار ارقىلى بابالاردىڭ اسىل سٶزٸن ساپالى تٷردە ساناعا سٸڭٸرۋ, بويىمىزداعى قازاقىلىقتى وياتۋ, ۇلتتىق ٶنەر تۋىندىلارىنا جاڭا دەڭگەيدە نازار اۋدارۋ, دٸن مەن دەستٷردٸڭ ٷيلەسٸمدٸ قۇندىلىقتارىن كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ – بارشامىزدىڭ الدىمىزداعى مٸندەت, – دەپ تٷيدٸ.
كەلەسٸ بولىپ سٶز سٶيلەگەن قمدب تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, نايب-مٷفتي الاۋ ەدٸلباەۆ دەستٷرلٸ دٸني تٷسٸنٸكتٸ قالىپتاستىرۋدىڭ مەنٸ مەن ماڭىزى جايىندا سٶز سٶيلەدٸ.
– سٷننيتتٸك باعىتتاعى حانافي مازھابى – ەلٸمٸزدٸڭ نەگٸزگٸ دەستٷرلٸ باعىتى. قازاق ەشقاشان دا مۇسىلماندىقتان شەتتەتٸلگەن ەمەس. شىن مەنٸسٸندە, كٷللٸ جۇرتقا تانىمال, يسلام ٶركەنيەتٸنە ٷلكەن ٷلەس قوسقان, ەلەمدەگٸ ەكٸنشٸ ۇستاز اتانعان ەل-فارابي مەن م. قاشقاري, ج.بالاساعۇني سيياقتى بٸرقاتار عالىمنىڭ قازاق جەرٸنەن شىعۋى – وسىنىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ. سوندىقتان, بٷگٸنگٸ ۇرپاق يسلام دٸنٸن قادٸرلەپ, اتا دەستٷرٸن ارداقتاۋى تيٸس. كەيبٸر تەرٸس اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتكەندەر دەستٷرگە قارسى شىعىپ جاتىر,– دەي كەلە, بەسٸككە بٶلەۋ, بالانى قىرقىنان شىعارۋ سەكٸلدٸ دەستٷردٸڭ دٸنمەن بايلانىسىن قۇران اياتتارىنان ٷزٸندٸ وقي وتىرىپ كەلتٸردٸ.
«بٸز ەلدٸڭ دەستٷرلەرٸ مەن مەدەني مۇرالارىنا سەيكەس كەلەتٸن دٸني سانانى قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك. وسى ماقساتتا ٶتكەن جىلدان بەرٸ ازماتتىق قوعام ينستيتۋتىنىڭ باستاماسىمەن «قازاقستان يسلامتانۋ مەكتەبٸن قايتا جاڭعىرتۋ باعىتىندا ٷلكەن جۇمىس جاساپ جاتىرمىز»,– دەگەن الاۋ شايقىمۇلى جاستار اراسىندا زاماناۋي تالاپقا ساي دۇرىس دٸني تٷسٸنٸكتٸ قالىپتاستىرۋ اسا قاجەت ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
وبلىستىق دٸن ٸستەرٸ باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحمەت ەسدەۋلەتوۆ جاستار جىلى اياسىندا ٶڭٸر جاستارىن يماندىلىققا تەربيەلەۋدە بٸرلەسكەن جوبالاردى تالقىلاۋ, جٷزەگە اسىرۋ جولىنداعى بٷگٸنگٸ باسقوسۋدىڭ ٶزەكتٸ بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتا وتىرىپ:
- تۇرعىنداردىڭ, ەسٸرەسە, جاستاردىڭ دٸنتانۋلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, دەستٷرلٸ دٸني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, دٸني تٶزٸمدٸلٸكتٸ قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن باسىم باعىتتاردى جٷزەگە اسىرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ اياسىندا قمدب-نىڭ ٶڭٸرلٸك ٶكٸلدٸكتەرٸمەن بٸرلەسكەن اۋقىمدى شارالار مەن جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «رۋحاني كەرۋەن» جوباسىنا ٶڭٸر يمامدارىنىڭ قوسقان ٷلەستەرٸ زور, – دەگەن راحمەت رازبەكۇلى بٸر جىل كٶلەمٸندە اتقارىلعان جۇمىستارىمەن تانىستىرىپ, دٸني مەسەلەلەردٸ شەشۋگە ىقپالىن تيگٸزٸپ جاتقان شارالار جايىندا باياندادى. – ەر جىلى دٸني باسقارماعا قاراستى يمامداردىڭ دٸني, قۇقىقتىق بٸلٸمدەرٸن جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا ينتەراكتيۆتٸ سەمينار-ترەنينگتەر, وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. ٷستٸمٸزدەگٸ جىلى ەكٸ ٶڭٸردە ٶتكەن 3 كٷندٸك وقىتۋ سەمينارىندا 151 يمام بٸلٸمدەرٸن جەتٸلدٸردٸ.
كونفەرەنتسييا بارىسىندا قمدب-نىڭ قۇرۋشىسى ەرٸ تۇڭعىش تٶراعاسى, ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى رەتبەك قاجى نىسانبايۇلىنىڭ «تاريح. تاعىلىم. ٶنەگە» اتتى كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ ٶتتٸ. تولىقتىرىلىپ, ەكٸنشٸ مەرتە باسىلعان كٸتاپ يسلامتانۋشىلارعا, سونداي-اق, دٸنتانۋشىلارعا, تاريحشىلارعا, تٸلٸن, دٸلٸن, ۇلتىن سٷيەتٸن قالىڭ وقىرماندارعا ارنالعان. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, عىلىم مەن بٸلٸمدٸ ۇشتاستىرعان بۇل كٸتاپ – قازٸرگٸ ٶمٸردٸڭ بٸر پاراسى. تانىمى مەن تاعىلىمى مول ەڭبەك جازعان رەتبەك قاجى كٸتاپ باستىرىپ شىعارۋعا قولداۋ كٶرسەتكەن وبلىس ەكٸمدٸگٸنە جەنە دٸن باسقارماسىنا ەرەكشە العىسىن بٸلدٸردٸ.
جيىن سوڭىندا وبلىستىق دٸن ٸستەرٸ, جاستار ساياساتى باسقارماسى, قمدب تالدىقورعان جەنە الماتى ٶڭٸرلەرٸ بويىنشا ٶكٸلدٸكتەرٸ اراسىندا ٶزارا ەرەكەتتەستٸك تۋرالى تٶرتجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
ەسەم جۇماقان
