كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسى جارىق كٶردٸ. اتالعان ماقالاعا قاتىستى جاستار قاۋىمىنىڭ دا پٸكٸرلەر لەگٸن توپتاستىرعان ەدٸك. مارحابات!
جاڭعىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ
ەلباسى ماقالاسىن مۇقييات وقىپ شىقتىم. "رۋحاني جاڭعىرۋ II" رەتٸندە قوعامعا ۇسىنىلعان جالپىحالىقتىق جاڭعىرۋ يدەياسىنىڭ مازمۇنى ٶتە تەرەڭ.
ٶتكەن ماقالا تٸل مەن عىلىم ٷيرەنۋ, لاتىن ەلٸپبيٸنە ورالۋ, قازٸرگٸ كٷنگٸ مەدەني جەتٸستٸگٸمٸزدٸ پاش ەتۋ, تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ تاريحىنداعى كيەلٸ نىساندار مەن ەسٸمدەردٸ قاستەرلەۋگە باعىت السا, جاڭا ماقالا كٶنە عاسىرلارعا ۇزانعان تاريحىمىزدى تٷگەندەۋگە, قازىلماعان مۇرالاردى جارىققا شىعارىپ, زەرتتەلمەگەن ارحيۆتەردٸ اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ماقالادان ايقىن كٶرسەتٸلگەندەي, قازاق دالاسىنداعى زور مەدەني جەتٸستٸكتەر شوعىرى دالامىزعا سىرتتان كەلگەن جوق, كەرٸسٸنشە, كٶپشٸلٸگٸ وسى كەڭ بايتاق ٶلكەدە پايدا بولىپ, سودان كەيٸن باتىس پەن شىعىسقا, كٷنگەي مەن تەرٸسكەيگە تارالدى. كٶشپەندٸ ٶركەنيەتٸنٸڭ مىڭجىلدىقتار مۇراسىن تٸرٸلتٸپ, رۋحىن جانداندىرۋ بٸزگە تەك پايداسىن بەرەتٸنٸ اقيقات.
تٷركييانىڭ قۇرۋشىسى جەنە ۇلى كٶسەمٸ مۇستافا كەمال اتاتٷرٸك 1938 جىلى قايتىس بولارىنان ەكٸ اي بۇرىن, 5 قىركٷيەكتە ىستامبۇلدا جاتقان اۋرۋحاناسىنا نوتاريۋس شاقىرتىپ, ٶسيەت جازدىرىپتى. ٶزٸنە تيەسٸلٸ مٷلٸكتٸڭ ٷشتەن بٸرٸن بالا-شاعا, تۋعان-تۋىسىنا, ٷشتەن بٸرٸن «تٷرٸك تٸل مەكەمەسٸنە» (لينگۆيستيكالىق قوعام), قالعان بٸر بٶلٸگٸن «تٷرٸك تاريح قوعامىنا» قالدىرىپتى. بۇل ەكٸ مەكەمەنٸ دە تٸلٸمٸز بەن تاريحىمىزدى تٷگەندەيٸك دەپ ٶزٸ باس بولىپ قۇرعان. بۇدان تٸل مەن تاريحتىڭ مەملەكەت ٷشٸن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن ويلاعان اتاتٷرٸك دانالىعىن كٶرۋگە بولادى. قازٸر تٷرٸك حالقى وسىنىڭ جەتٸستٸگٸن كٶرٸپ وتىر. باسقاسىن بىلاي قويعاندا تاريحىن 3000 جىل دەپ انىق جازا الىپ جٷر.
ەلباسى ماقالاسى اياسىندا حالىقتىڭ قابىرعاسىن بٷتٸندەيتٸن باعدارلامالار دٷنيەگە كەلٸپ, ٸرگەمٸز بەكەمدەلٸپ, قوعامىمىز نىعايا تٷسەدٸ دەپ سەنەمٸن.
نۇرعالي نۇرتاي,
"Tarlan" ساياسي ساراپتاما پورتالىنىڭ باس رەداكتورى
رۋحاني جاڭعىرۋ تاريحىمىزدى تەگەندەۋدەن باستالادى
ٶزٸم «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق كەڭسەسٸندە جۇمىس جاساپ جٷرگەندٸكتەن, مۇقييات كٶڭٸل قويىپ وقىپ شىقتىم.
بۇعان دەيٸن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ جٷزەگە اسۋى تەك تاريحي مەسەلەلەر تٶڭٸرەگٸندە شيىرلاپ قالدى دەگەن سىني ەسكەرتپەلەر ايتىلعان. ياعني, رۋحاني جاڭعىرۋ ارحايكاعا اينالماۋى تيٸس دەگەندەر قاتارى از بولمادى. بۇل بٸر ەسەپتەن دۇرىس شىعار. ٶيتكەنٸ, جاڭعىرۋدىڭ جاڭا فورماتى جاھاندىق ٷدەرٸستەردٸ قاتار الىپ جٷرۋٸ تيٸس.
الايدا, مەنٸڭ ويىمشا, تاريحىمىزدى تٷگەندەمەي, جاڭعىرۋعا باعىت الۋ مٷمكٸن ەمەس. سانا جاڭعىرۋى تاريحتان باستالۋى قاجەت. ال بٸز بولساق, تاريحىمىزدى تولىق تانىماي, ەلٸ دە ناقتى جٷيەلەي الماي كەلەمٸز.
تاريحىڭدى بٸلمەي, بولاشاعىڭا باعدار الۋ قيىن. ال بٷگٸنگٸ ماقالا تاريحىمىزدى تٷگەندەپ, سارالاۋعا جاقسى مٷمكٸندٸك. باستاما جاقسى, ەندٸ ورىندالۋى دۇرىس بولسىن دەپ سەنەيٸك.
ايان تەجٸباي,
"رۋحاني جاڭعىرۋ" جوبالىق كەڭسەسٸنٸڭ ادمينيستراتورى
«ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسىنا قاتىستى بٸرەر وي
راسىندا, «قازاق تاريحىندا قازاق ۇيالاتىن ەشتەڭە جوق». الايدا بٸز ۇلى تاريحىمىزدى ۇلىقتاي الماي, تٷپكٸ تامىرىمىزعا قازىق بايلاماي, جاھاندانۋ دەۋٸرٸنٸڭ جالىنا جارماستىق. بۇل قاتەرلٸ سىندا حالىقتىڭ قورعانى تاريحي جادى, اسقاق رۋحى, بەرٸك بولمىسى ەكەنٸ انىق. تاريحىمىزدى تولىق تٷگەندەمەي, ناقتى باعاسىن بەرمەي ۇلتتىق جاڭعىرۋعا قادام باسۋ ەستە مٷمكٸن ەمەس.
قادىر اقىننىڭ «بٸزدٸڭ تاريح بۇل دا بٸر قالىڭ تاريح, وقۋلىعى جۇپ-جۇقا بٸراقتاعى» دەگەنٸ بار-دى. بٸز قازٸر سان عاسىرلىق تاريحىمىزدى تولىق جٷيەلەۋ كەزەڭٸندەمٸز. وسى بٸر جاۋاپتى ميسسييانى ەرتەڭگٸ ۋاقىت ەنشٸسٸنە قالدىرماي, شىنايى زەردەلەۋٸمٸز قاجەت. ەيتپەسە, تاريحي ساناسى قالىپتاسپاعان, ۇلتتىق يممۋنيتەتٸ ەلسٸز ۇلتتىڭ جاھاندانۋ جالىنىنا جۇتىلىپ كەتەرٸ ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ.
ەبٸش ايتپاقشى, وزعان تۇستارىمىزدان ٶنەگە تاۋىپ, وپىق جەگەن تۇستارىمىزدان قورىتىندى شىعارىپ, جان-جاقتى تاعىلىم المايىنشا, ۇلتتىق ساناعا قول جەتكٸزە المايمىز.
ەلباسى ماقالاسىنان كەيٸن قازاق تاريحى جاڭا سيپات الىپ, كٶكجيەگٸمٸز كەڭٸپ, وڭ بەتبۇرىستارعا باستايدى دەگەن ٷمٸتتەمٸز. ەڭ باستىسى باستاما كٶتەرٸلدٸ, ەندٸ ونىڭ ٸس جٷزٸندەگٸ نەتيجەسٸ ماڭىزدىراق بولۋى تيٸس.
ماقالانىڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸ ۇلى دالا ٶركەنيەتٸنٸڭ ەلەم تاريحىنداعى ورنىن ايقىنداۋعا باعدار سٸلتەدٸ. الداعى جاسالاتىن ٷلكەن جۇمىستار تاريحي سانامىزدى قايتا تٷلەتٸپ, شىن مەنٸندەگٸ «رۋحاني جاڭعىرۋعا» باستارىنا سەنەمٸز.
شەرحان تالاپ,
Ult.kz پورتالىنىڭ باس رەداكتورى
