«كٷنشىعىس ەلٸندە» العاشقى ەل-فارابي ورتالىعىنىڭ اشىلدى. بۇل ۇلى ويشىل ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا جاپونييا مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا ماڭىزدى وقيعا بولدى, دەپ حابارلايدى قر سٸم باسپاسٶز قىزمەتٸ.
سالتاناتتى رەسٸم قر-دىڭ جاپونيياداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ەڭ بەدەلدٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸرٸ – تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتٸندە ٶتتٸ.
ورتالىق گۋمانيتارلىق, ەلەۋمەتتٸك جەنە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سالاسىندا بٸرلەسكەن عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ جوبالارىن ٸسكە اسىرۋ, قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ ەسٸمٸن لايىقتى يەلەنٸپ جٷرگەن, كٶرنەكتٸ عالىم جەنە فيلوسوف ەبۋ ناسىر ەل-فارابيدٸڭ التىن ەنتسيكلوپەدييالىق مۇراسىن ٸلگەرٸلەتۋدٸڭ بٸرەگەي حالىقارالىق الاڭىنا اينالۋعا تيٸس.
«ەل-فارابي ورتالىعىنىڭ اشىلۋى – ويشىل تۇلعاسىنا دەگەن جوعارى قۇرمەتتٸڭ بەلگٸسٸ ەرٸ قازاق حالقىنا دەگەن ٷلكەن دوستىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ. ونىڭ بولاشاعى زور. ورتالىق كەسٸبي كادرلاردى بٸرلەسٸپ دايارلاۋعا, قازۇۋ مەن تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتٸ عالىمدارىنىڭ حالىقارالىق رەيتينگتٸك باسىلىمدارداعى جارييالانىمدارىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق زەرتتەۋ قىزمەتٸن دامىتۋعا باعىتتالعان. ورتالىقتا قازاق تٸلٸ وقىتىلىپ, قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مەدەنيەتٸ تانىستىرىلاتىن بولادى», – دەپ اتاپ ٶتتٸ قازۇۋ رەكتورى عالىم مۇتانوۆ.
مەيدجي (1872) دەۋٸرٸنەن باستاۋ الاتىن جاپونييانىڭ جەتەكشٸ زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنٸڭ بٸرٸندەگٸ ەل-فارابي ورتالىعىنىڭ ميسسيياسى حالىقارالىق ارەنادا قازاقستاننىڭ يميدجٸن ناسيحاتتاۋعا جەنە تانىمالدىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار, نەگٸزگٸ سەرٸكتەستەر ادامزات ٶركەنيەتٸ تاريحىندا باعا جەتپەس رٶل اتقارعان ۇلى فيلوسوف ەل-فارابيدٸڭ مۇراسىن زەردەلەپ دەرٸپتەۋ ماقساتىندا ەكٸ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ەلەۋەتٸن بٸرٸكتٸرۋگە دايىن ەكەندٸكتەرٸن بٸلدٸردٸ.
ورتالىقتىڭ اشىلۋىندا سٶز سٶيلەگەن تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ ناگاتا كيوسۋكە ەل-فارابي ورتالىعىنىڭ قىزمەتٸ بٸرلەسكەن عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ جۇمىسىن ودان ەرٸ دامىتىپ ٶركەندەتۋگە ىقپال ەتەتٸنٸن, سونداي-اق قازاقستان مەن جاپونييا اراسىنداعى قاتىناستاردى نىعايتۋعا ٷلكەن ٷلەس قوساتىنىن العا تارتتى.
اتاپ ٶتەرلٸك جايت, ورتالىقتىڭ اشىلۋى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ مەن تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ Campus-in-Campus باعدارلاماسىن بٸرلەسٸپ تابىستى ٸسكە اسىرۋىنىڭ جەنە دە كٶپ جىلعى جەمٸستٸ ىنتىماقتاستىعىنىڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولدى.
قازاقستاننىڭ اتالمىش ەلدەگٸ ەلشٸسٸ ەرلان باۋداربەك-قوجاتاەۆ اتاپ ٶتكەندەي: «بۇل ٸس-شارا ەكٸ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ عانا ەمەس, سونداي-اق ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستىڭ دا سيمۆولى... ەل-فارابيدٸڭ مەرەيتويىن مەرەكەلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ, ٶيتكەنٸ ونىڭ تۇلعاسى ەلەمدٸك قوعامداستىققا بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ, مەدەنيەت پەن ەدەبيەتتٸڭ ۇلى دالادا ەجەلدەن دامىعانىن ايشىقتايدى».
ەل-فارابيدٸڭ يدەيالارىن دەرٸپتەي وتىرىپ, قازۇۋ ەلەمنٸڭ 10 جەتەكشٸ جوعارى وقۋ ورنىندا اشىلعان ەل-فارابيدٸڭ ورتالىقتارى مەن مۇراجاي-ٷيلەرٸ ارقىلى ۇلى ويشىلدىڭ يدەيالارىن كەڭٸنەن تاراتۋ ارقىلى ماقساتتى جۇمىس جٷرگٸزۋدە. ەل-فارابيدٸڭ مەرەيتويلىق جىلىندا اقش, رەسەي, گرەتسييا, رۋمىنييا, البانييا, مالايزييا, ٶزبەكستان, كورەيا رەسپۋبليكاسى جەنە بالتىق ەلدەرٸندە جاڭا ورتالىقتار قۇرۋ جٶنٸندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلدٸ.
