2018 جىلى الماتى وبلىسىندا 31 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,6 %-كە تٶمەندەگەن. بۇل تۋرالى كەشە وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ وتىرىسىندا ايتىلدى. وندا وبلىستىڭ 2018 جىلعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى جەنە 2019 جىلعا ارنالعان مٸندەتتەر تۋرالى مەسەلە قارالدى, - دەپ حابارلايدى الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ج. تۇياقوۆتىڭ وقىعان بايانداماسىنىڭ مەلٸمەتتەرٸنە قاراعاندا, بارلىق سالادا وڭ سەرپٸن ساقتالعان. ٶندٸرٸستەگٸ ٶسٸم 3,1 %, اۋىل شارۋاشىلىعىندا 3,6 %, قۇرىلىستا – 1,6 % قۇراعان, 574 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, 3 %-كە ٶسكەن, 712 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلگەن. يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىندا 3 ينديكاتورعا قول جەتكٸزٸلدٸ. مەسەلەن, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸڭ كٶلەمٸ 1,7% ارتىپ, 762 ملرد. تەڭگەگە جەتكەن, ال شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورت 14,6% ٶسٸپ, 298 ملن. اقش دوللارىنان استى. ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپكە 80 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا جالپى ٶنٸم كٶلەمٸ 703 ملرد. تەڭگەدەن استى. اٶك-گە 82 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلعان, بۇل 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,2 ەسەگە كٶپ.
بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنتتٸڭ 5 ەلەۋمەتتٸك باستاماسىن جٷزەگە اسىرۋعا ٶڭٸردە كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنگەن. اتاپ ايتقاندا, حالىقتى «7-20-25» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا قولجەتٸمدٸ باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, 63 مىڭ تەڭگەگە دەيٸنگٸ جالاقى الاتىن جۇمىسشىلاردىڭ سالىق جٷكتەمەسٸن ازايتۋ, بٸلٸم گرانتتارىن 20 مىڭ ورىنعا كٶبەيتۋ, بۇل وبلىس بويىنشا وقۋعا تٷسكەندەردٸڭ سانىن 35 %-كە ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سول سيياقتى 2218 ورىندىق 11 جاتاقحانا سالۋعا جەر ۋچاسكەلەرٸ بەلگٸلەنگەن, بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا تالدىقورعاندا 288 ورىنعا ارنالعان العاشقى جاتاقحانانىڭ قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالادى. 4-شٸ باستاما شەڭبەرٸندە 2018 جىلى ٶڭٸردە 6,1 ملرد. تەڭگە بولاتىن 1339 ميكروكرەديت بەرٸلگەن, سونىڭ نەتيجەسٸندە 1400-دەن استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى.
ج. تۇياقوۆ كەمشٸلٸكتەرگە دە توقتالىپ ٶتتٸ. ولاردىڭ قاتارىندا گازداندىرۋ ٸسٸ دە بار. كٶرسەتٸلٸپ وتىرعان قولداۋلارعا قاراماستان بٷگٸنگٸ كٷنٸ وبلىستا 142 ەلدٸ مەكەن گازداندىرىلعان, وبلىس بويىنشا گازداندىرۋ دەڭگەيٸ 30 %. وبلىستىڭ قالالارىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋعا ميكروكرەديتتەر بەرۋ جۇمىسى ناشار جٷرگٸزٸلۋدە. ٶڭٸردٸڭ بٸرقاتار اۋداندارىندا نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋ جەنە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا وقىتىلعان ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ دەڭگەيٸ تٶمەن.
بايانداماشىنىڭ سٶزٸن تىڭداعان وبلىس ەكٸمٸ ا. باتالوۆ وبلىستىڭ اۋدان, قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸ جٸبەرٸلگەن كەمشٸلٸكتەردٸ بيىلعى جىلى جويىپ, جۇمىستى كٷشەيتۋلەرٸ كەرەكتٸگٸن ەسكە سالدى.
«مەملەكەت باسشىسى جۋىردا ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا الدىمىزعا ناقتى مٸندەتتەر جٷكتەدٸ. بارلىعىمىز سول بەرٸلگەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ باعىتىندا جٷيەلٸ جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك», - دەدٸ ا. باتالوۆ.
مۇنان سوڭ سٶز العان وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى سەرٸكجان بەسكەمپٸروۆ وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, جەر مەسەلەسٸندە زاڭسىزدىقتارعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا اتقارىلعان ٸستەرگە توقتالىپ ٶتتٸ.
جيىندا كەزەگٸمەن مٸنبەگە تالعار جەنە قاراتال اۋداندارىنىڭ ەكٸمدەرٸ كٶتەرٸلٸپ, جاسالعان ٸستەرٸ مەن 2019 جىلعى مٸندەتتەرٸ تۋرالى ايتتى.
بايانداماشىلاردى تىڭداعان وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ تالعار اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ ر. ساتباەۆقا «7-20-25» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋدى, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك ەلجۋاز توپتارىنا ارناپ جالگەرلٸك قۇرىلىستى جانداندىرۋدى تاپسىردى. سول سيياقتى ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەر مەسەلەسٸن بەلسەندٸ شەشۋ دە جٷكتەلدٸ.
قاراتال اۋدانىنا كەلسەك, مۇندا ٶنەركەسٸپتٸ ٶركەندەتۋ مٸندەتٸ تۇر. اۋدان ەكٸمٸ ر. راقىمبەكوۆكە قاراتا وبلىس ەكٸمٸ:
- ٶز سٶزٸڭدە اۋداندا بٸرنەشە كەسٸپورىن اشىلادى دەپ ەسەپ بەردٸڭ. ولاردىڭ بارلىعى ٸسكە قوسىلسا, شىنىندا جاقسى عوي. اۋدان اۋماعىندا تەمٸر جول بار, بۇل – ٷلكەن مٷمكٸندٸك. جۋىردا گاز جەتكٸزٸلەدٸ. ەلدٸ مەكەندەر ٸشٸندەگٸ گاز تاراتۋ جٷيەلەرٸنٸڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋگە دايىن بولۋ كەرەك. كەڭٸرەك ويلاپ, الىستى كٶرٸپ ٷيرەنۋ كەرەك. اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ ەرقايسىسى گازداندىرۋىمەن جەكە دارا اينالىسىپ, ەربٸر پروتسەسٸنە قاتىسۋى كەرەك, ينۆەستور ٸزدەستٸرۋٸ كەرەك. سوندا عانا جۇمىس ٸلگەرٸلەيدٸ, - دەدٸ ا. باتالوۆ.
وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ جٶنٸندە وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ب. ىسقاق ايتتى. بۇل ورايدا وبلىس باسشىسى بٸرٸنشٸ كەزەكتە مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسى مەن كادر جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مەسەلەسٸن شەشۋ تۇرعانىن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ماماندارعا قاجەتتٸلٸگٸنە قاراي تۇرعىن ٷيلەر سالۋ جايلى دا سٶز ەتتٸ.
وسى جيىن بارىسىندا وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ق. قاشقىمباەۆ پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردٸ قايتارۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى.
سول سيياقتى وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ٷيلەستٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ز. ٸلٸمجانوۆا ٶزٸن ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردى رەسٸمدەۋ بويىنشا جول كارتاسىنىڭ ٶڭٸردە جٷزەگە اسىرىلۋىنان حاباردار ەتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە ٶزٸن ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتارىنداعى 401 مىڭ ادامنىڭ 267 مىڭىنىڭ مەرتەبەسٸ انىقتالعان, قالعان 134 مىڭ ادام بويىنشا جۇمىس جالعاسىپ جاتىر.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ:
- جالپى 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق سالادا ٶسٸم قامتاماسىز ەتٸلدٸ. بۇل - بەرٸمٸزدٸڭ بٸرلەسكەن جۇمىسىمىزدىڭ نەتيجەسٸ. بيىلعى جىلى وسى دامۋ قارقىنىن ساقتاپ قانا قويماي, ونى بارىنشا ۇلعايتا تٷسۋٸمٸز كەرەك. ينۆەستيتسييا تارتۋعا كٶپ كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ جۇماساۋعا تيٸسپٸز. بۇل مەسەلەمەن مەنٸڭ ورىنباسارىم سەرٸكجان بەسكەمپٸروۆ ناقتى اينالىساتىن بولادى. ورىنباسارىم جەڭٸس تۇياقوۆقا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق تاپسىرمالارى بويىنشا ەكونوميكالىق تالداۋ جاساۋدى تاپسىرامىن. بٸرٸنشٸ كەزەكتە بٸزگە يمپورتالماسۋمەن اينالىسۋ كەرەك. سول سيياقتى ەكسپورتقا باعىتتالعان جاڭا كەسٸپورىندار اشۋ ٷشٸن ينۆەستورلار تارتىلۋى تيٸس. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋدى كٷشەيتۋ كەرەك. ەربٸر اۋدان, قالا ەكٸمدەرٸنٸڭ جۇمىسى وسى كٶرسەتكٸشپەن دە باعالاناتىنىن ۇمىتپاڭىزدار. اۋىل شارۋاشىلىعى دا – باستى نازارداعى سالا. يرريگاتسييالىق جٷيەلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋدٸ باستادىق, بٸراق بۇل ٸستە دە سالماقتى نەتيجە بولۋى كەرەك. بيىلعى جىلى كەمٸندە 30 مىڭ گا سۋارمالى جەردٸ اينالىمعا ەنگٸزۋدٸ مٸندەتتەيمٸن. ەت ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸن ۇلعاتۋ كەرەك, الماتى وبلىسى ٷشٸن 1000 توننا دەگەن ٶتە از, ودان دا كٶپ كٶلەمدە شىعارۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بار, بٸراق الدىمەن وسى باعىتتاعى جۇمىستى زەردەلەپ, تالداپ الۋعا تيٸسپٸز. الماتى ٶڭٸرٸندەگٸ كٶتەرمە-بٶلشەك ساۋدا ورتالىقتارىن قۇرۋ ەرەكشە نازارىمىزدا. وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋدى دا ٷزدٸكسٸز جٷرگٸزۋ كەرەك, ول ٷشٸن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار الۋدى جالعاستىراتىن بولامىز. ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەر مەسەلەسٸن شەشۋدٸ دە جەدەلدەتۋ كەرەك. تاعى بٸر مەسەلە – قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸك. ٶتكەن جىلى قىلمىستى اشۋ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەپ كەتتٸ. بۇل قاجەتتٸ قولداۋلار كٶرسەتٸلٸپ جاتقانىنان قاراماستان ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ ناشار جۇمىس ٸستەگەنٸن ايعاقتاپ وتىر. بيىلعى جىلى جۇمىستى بارلىق باعىت بويىنشا قۋزايتىن بولىڭدار, - دەدٸ ا. باتالوۆ.
سونداي-اق, وبلىس باسشىسى: "پرەزيدەنت الدىمىزعا ناقتى مٸندەتتەر قويدى, سول باعىتتاردا بٸلەك تٷرە ٸسكە كٸرٸسۋٸمٸز كەرەك, باستىسى – حالىقتىڭ باعاسى. مەملەكەت باسشىسى بەلگٸلەپ بەرگەن 5 نەگٸزگٸ باسىمدىقتى نەگٸزگە الا وتىرىپ, بارلىعىڭنان تەك ساپالى, تيٸمدٸ جۇمىس تالاپ ەتەمٸن", - دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ.
