قورشاعان ورتاعا ەميسسييا ٷشٸن بيۋدجەتكە تٷسەتٸن تٷسٸمدەر ەندٸ 100% ٶڭٸرلەردٸڭ تابيعات قورعاۋ ٸس-شارالارىنا باعىتتالاتىن بولادى. بۇل تۋرالى تەمٸرتاۋدا قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ماعزۇم مىرزاعاليەۆتٸڭ, وبلىس ەكٸمٸنٸڭ, ٸرٸ ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارى باسشىلارىنىڭ, سالالىق ساراپشىلار مەن قوعامدىق بەلسەندٸلەردٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن كەزدەسۋدە ايتىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ەسكە سالا كەتسەك, مەملەكەت باسشىسى ەكولوگييالىق كودەكسكە 2021 جىلعى 2 قاڭتاردا قول قويعان بولاتىن.
ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, جاڭا زاڭنامالىق اكت رەفورماتورلىق بولىپ تابىلادى.
بۇل جولى قوعامدىق پٸكٸرگە ٷلكەن مەن بەرٸلدٸ.
«جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قاتاڭداتۋ مەن جۇرتشىلىقتىڭ رٶلٸن كٷشەيتە وتىرىپ, كەسٸپورىنداردا ەكولوگييالىق تەحنولوگييالارعا كٶشۋ جەنە ەميسسييالار كٶلەمٸن تٶمەندەتۋدەن باسقا امال قالمايدى دەپ ويلايمىن, بۇل ەكولوگييالىق احۋالدى ناقتى جاقسارتۋعا الىپ كەلەدٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەكولوگييا مينيسترٸ.
جاڭا كودەكستە «لاستاۋشى تٶلەيدٸ جەنە تٷزەتەدٸ» قاعيداتى ەنگٸزٸلگەن. مەملەكەت تابيعات پايدالانۋشىلارعا ەكولوگييالىق ايىپپۇل تٶلەۋدەن گٶرٸ قورشاعان ورتاعا تەرٸس ەسەردٸ بولدىرماۋ جٶنٸندەگٸ بارلىق شارالاردى قابىلداۋ تيٸمدٸرەك بولاتىن جاعدايلار جاسايدى.
وسىنداي شارالاردىڭ بٸرٸ - ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالاردى (وقت) ەنگٸزۋ.
بٸرٸنشٸ كەزەڭدە مۇناي-گاز, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيياسى, حيمييا جەنە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالالارىنىڭ 50 ٸرٸ كەسٸپورنىن وقت-عا كٶشٸرۋ جوسپارلانۋدا. ولار لاستانۋدىڭ 80% قۇرايدى. ەگەر كەسٸپورىن وقت-عا اۋىسپاسا, وندا ەميسسييا ٷشٸن تٶلەم ستاۆكالارى ٶسەدٸ. 2025 جىلدان باستاپ ولار 2 ەسەگە, 2028 جىلدان باستاپ 4 ەسەگە, 2031 جىلدان باستاپ 8 ەسەگە ارتادى.
ەكولوگييالىق كودەكس 2021 جىلعى 1 شٸلدەدە كٷشٸنە ەنەدٸ. ال ەزٸرشە نەگٸزگٸ لاستاۋشىلار اراسىندا اۋديت جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى, بۇل ٶنەركەسٸپتٸڭ وقت-عا كٶشۋگە دايىندىعىن باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قورشاعان ورتاعا ەميسسييا ٷشٸن تٶلەم جەنە تابيعاتتى قورعاۋ ٸس-شارالارىنا بيۋدجەت قاراجاتىن ماقساتتى جۇمساۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ەندٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار تابيعاتتى قورعاۋ ٸس-شارالارىن تٷسەتٸن ەكولوگييالىق تٶلەمدەر ەسەبٸنەن 100%-دىق كٶلەمدە قارجىلاندىرۋعا مٸندەتتٸ. قاراعاندى وبلىسىندا 2019 جىلى قورشاعان ورتاعا ەميسسييا ٷشٸن بيۋدجەتكە تٷسەتٸن تٷسٸمدەر 2020 جىلداعىداي شامامەن 16,7 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
كودەكستە قورشاعان ورتاعا ەسەردٸ باعالاۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ (قوەب) كٶزدەلگەن.
بٸرٸنشٸ جەنە ەكٸنشٸ ساناتتاعى نىسانداردىڭ ەسەرٸ مٸندەتتٸ تٷردە باعالانادى.
ەسەرٸ شامالى نىساندار - 3-شٸ جەنە 4-شٸ ساناتتار - رەتتەۋدەن بوساتىلعان. بۇدان باسقا, ەندٸ قوعامدىق تىڭداۋلار قىزمەتتٸ جوسپارلاۋدىڭ ەڭ ەرتە كەزەڭٸ – جەر ۋچاسكەسٸ بٶلٸنگەنگە دەيٸن ٶتكٸزٸلەتٸن بولادى. بۇل كەسٸپكەرلەردٸڭ تەۋەكەلدەرٸن جويىپ, جۇرتشىلىقتىڭ پٸكٸرٸن ەسكەرە وتىرىپ شەشٸم قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قورشاعان ورتاعا ەميسسييالار نورماتيۆتەرٸنەن اسىپ تٷسكەنٸ ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇل 10 ەسەگە ارتادى. بۇدان باسقا, شىعارىندىلار مونيتورينگٸنٸڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸ كەسٸپورىندار قىزمەتٸنٸڭ ايقىندىلىق دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. دەرەكتەردٸ بەرۋ ونلاين رەجيمٸندە جٷزەگە اسىرىلادى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن تاعى بٸر ٷلكەن ەكولوگييالىق پروبلەما - قالدىقتاردى جويۋ جەنە زاڭسىز پوليگوندار. 2020 جىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 1 275 رۇقسات ەتٸلمەگەن قوقىس ورىندارى انىقتالدى. بۇل مەسەلەنٸ جٷيەلٸ شەشۋ ٷشٸن جاڭا كودەكستە قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋمەن جەنە كەدەگە جاراتۋمەن اينالىساتىن
كەسٸپورىنداردى ليتسەنزييالاۋ كٶزدەلگەن. بارلىق قوقىس تاسۋشى كٶلٸكتەرگە GPS-داتچيكتەر ورناتۋ جوسپارلانۋدا.
قالدىقتاردىڭ جينالۋ كٶلەمٸن قىسقارتۋ ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىن الۋ ارقىلى ولاردى ەنەرگەتيكالىق كەدەگە جاراتۋدى ەنگٸزۋ كٶزدەلەدٸ (waste to Energy). الايدا قاراعاندى وبلىسىندا قوقىس جاعاتىن زاۋىت ەزٸر سالىنبايدى. يننوۆاتسييالار نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت, اتىراۋ, تاراز جەنە اقتٶبەگە قاتىستى بولماق.
ەۋروپالىق تەجٸريبەگە سەيكەس, ەكوكودەكس تاۋ-كەن قالدىقتارىنا ارنالعان جاڭا تاراۋمەن تولىقتىرىلدى. جابىق جەنە قاراۋسىز قالعان قالدىقتاردى جيناۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ تٸزٸلٸمٸ جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى.
«كودەكستٸڭ جاڭا رەداكتسيياسى ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىنداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن كٷشەيتەدٸ, سونداي-اق ەميسسييالاردى تٶمەندەتۋ ماقساتىندا ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتۋدى تالاپ ەتەدٸ. كودەكس ەلدٸڭ ەربٸر تۇرعىنىنا, ٶمٸر مەن دەنساۋلىق مەسەلەلەرٸنە, ەكولوگييالىق جاۋاپكەرشٸلٸككە, جالپى تەربيە مەن ويلاۋعا قاتىستى», - دەدٸ ٶڭٸر باسشىسى.
كەڭەستە «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق جەنە «قازاقمىس» كورپوراتسيياسى تاراپىنان تابيعاتتى قورعاۋ قىزمەتٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. مەتاللۋرگييالىق الپاۋىتتار مەموراندۋم شارتتارىنىڭ ورىندالعانىن ەسكە سالدى. وعان سەيكەس, «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق 2024 جىلعا دەيٸن ەميسسييالاردىڭ ناقتى كٶلەمٸن 30%-عا تٶمەندەتۋگە مٸندەتتەنەدٸ.
كەزدەسۋ اياسىندا ماعزۇم مىرزاعاليەۆ جينالعاندارعا تەمٸرتاۋدىڭ مەملەكەتتٸك ەكولوگييالىق ينسپەكتورى ابىلاي قابدىراشتى تانىستىردى. مەتاللۋرگتەر قالاسىندا بۇل ۇستانىمنىڭ قۇرىلۋى قولايسىز ەكولوگييالىق جاعدايعا بايلانىستى.
مامان ەكولوگييالىق بۇزۋشىلىقتار مەن پروبلەمالار تۋرالى جەدەل ەسەپ بەرەدٸ.
سونداي-اق ەكولوگييا مينيسترٸ وبلىس باسشىسىمەن بٸرگە بٸرنەشە نىسانداردى ارالادى. سولاردىڭ بٸرٸ - سارانداعى كٷن ەلەكتر ستانتسيياسى. 164 گا اۋماقتا ورنالاسقان 307 مىڭنان استام فوتوۆولتايكالىق پانەلدەر كٷن ەنەرگيياسىن ەلەكتر ەنەرگيياسىنا اينالدىرادى. ٶندٸرٸستەن كەيٸن بٸردەن ول جالپى جەلٸگە تٷسەدٸ.
ستانتسييانىڭ قۋاتى - 100 مۆت.
سودان كەيٸن قوناقتار «قاراعاندى بەكٸرە» بالىق شارۋاشىلىعىنا ەكسكۋرسيياعا اتتاندى. بۇل تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان ٶندٸرٸس. باستاپقىدا جوبانىڭ نەگٸزگٸ باعىتى بەكٸرە تۇقىمداس بالىق تٷرلەرٸن ٶسٸرۋ, ٶندٸرۋ جەنە ساتۋ بولدى. بٸرنەشە جىل بۇرىن كەسٸپورىن ۋىلدىرىق ٶندٸرٸسٸنە كٶشتٸ. ٶنٸم بٷكٸل قازاقستان بويىنشا ساتىلادى, سونداي-اق رەسەيگە ەكسپورتتالادى. تٷركييا, اراب ەمٸرلٸكتەرٸ جەنە كاتار نارىقتارىنا شىعۋ جوسپارلارى بار.
مينيستردٸڭ جۇمىس ساپارى جەو-3-كە بارۋمەن اياقتالدى. مۇندا ەكولوگييالىق توپ نىساننىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, الداعى جوسپارلارى تۋرالى بٸلدٸ.
ەسكە سالا كەتەيٸك, بيىل قاراعاندىدا وسى ەلەكتر ستانتسيياسىنان ٷشٸنشٸ جىلۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. جوبانى ٸسكە اسىرۋ 21 032 جاڭا پەتەردٸ جىلۋ ەنەرگيياسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
