الماتى وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار تالدىقورعان قالاسىنداعى كەيبٸر ەلەۋمەتتٸك نىسانداردىڭ جاي-كٷيٸمەن تانىستى. ول عيماراتتاردىڭ جىلۋ جاعدايى مەن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسىنا باسا نازار اۋداردى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا مەديتسينالىق نىساندار مەن بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ بٷگٸنگٸ تٸرشٸلٸگٸن باعامداپ قايتتى.
جاقسىلىق مۇقاشۇلى بٸرٸنشٸ بولىپ تالدىقورعان قالالىق ەمحاناسىنا باس سۇقتى. جۋىردا عانا سىرتىنا جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن مەكەمەنٸڭ ٸشكٸ تازالىعىن تەكسەرٸپ, بارلىق بٶلٸمدەرٸن ارالاپ, كەمشٸلٸكتەرٸن كٶزٸمەن كٶرٸپ قايتتى. اق حالاتتىلاردىڭ تٸلەگٸن تىڭداپ, ەمحانا ٸشٸندەگٸ جىلىلىققا باسا مەن بەردٸ. كوول-ورتالىقتىڭ جۇمىس جٷيەسٸمەن دە تانىستى. مەكەمەنٸ ارالاۋ بارىسىندا كٶپتەگەن كەمشٸلٸكتٸڭ بارىنا كٶز جەتكٸزدٸ. ەمحانا تەرەزەلەرٸنەن سۋىق ٶتەتٸندٸگٸنە كٶڭٸلٸ تولماي, مەكەمە ديرەكتورى تٸلەۋبەردٸ جانسەڭگٸروۆكە ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ. تەرەزەدەن جەل ەسۋٸنٸڭ توقتاپ, كەرەكتٸ تەمپەراتۋرا رەجيمٸنٸڭ ساقتالۋىن دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسحان بايدۋۆاليەۆتٸڭ قاداعالاۋىنا تاپسىردى. بۇدان كەيٸن قۇجات بويىنشا №2 قالالىق ەمحاناسى اتالىپ, قۇرىلىسى بٸتۋگە تاياۋ نىسانعا تابان تٸرەدٸ. بٸر عانا ەمحانا ناۋقاستارعا ازدىق ەتەتٸن بولعان سوڭ, بۇل مەكەمەنٸڭ دە قۇرىلىسى باستالعان بولاتىن. ەكٸم ورىنباسارى عيمارات ٸشٸن ارالاپ, الدىڭعى مەكەمەدەگٸ كەمشٸلٸكتەردٸڭ بولماۋىن وسى كەزدەن باستاپ قاراۋلارىن ۇسىندى. سونداي-اق, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ساپاسىنا مەن بەرٸپ, جارىق جٷيەلەرٸنٸڭ دە انىق بولۋىن تاپسىردى. تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸنە وراي تۇساۋىن كەسكەلٸ وتىرعان مەكەمەنٸڭ جۇمىسىنا سەتتٸلٸك تٸلەپ, باستىسى اسىقپاي باياندى شارۋا بٸتٸرٸڭدەر دەگەن سٶزٸن جەتكٸزدٸ.
ودان كەيٸن كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرەتٸن تالدىقورعان اگرارلىق كوللەدجٸنە ات باسىن بۇردى. قازٸرگٸ كەزدە وقۋ ورنىندا ٶڭٸرٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن 1200 بٸلٸمگەر بار. مۇندا نەگٸزٸنەن اۋىلشارۋاشىلىعى ماماندارىن دايارلايدى. سۇرانىسقا قاراي كەيٸننەن اشىلعان تەحنيكالىق ماماندىق تٷرلەرٸ دە بار. جاقسىلىق مۇقاشۇلى بٸلٸمگەرلەر بٸلٸمٸن شىڭداۋ ٷشٸن الىنعان تەجٸريبەلٸك اپپاراتتاردى تەكسەردٸ. ولاردىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, كٶڭٸلٸ تولدى.
ايتا كەتەرلٸگٸ, بٸلٸمگەرلەر ٶز ويىنىڭ ۇشقىرلىعىمەن شارۋاشىلىق جۇمىستارىن جەڭٸلدەتەتٸن قوندىرعىلاردى دا ويلاپ تاپقان. ەكٸم ورىنباسارى قوندىرعى جۇمىسىنا قاجەت قاراجاتتى بٶلٸپ, ونى ٸسكە اسىرىپ, سىناپ تا كٶرۋ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزدٸ. ماماندىقتىڭ جاي-جاپسارىن تٷسٸندٸرگەن بٸلٸمگەرلەردٸڭ وقۋعا قۇشتارلىعى بايقالىپ-اق تۇر. سونداي-اق, مەكەمەگە سوڭعى ٷلگٸدەگٸ, باعاسى قىمبات وقىتۋ قۇرالدارى قويىلعان. ٶڭٸرٸمٸزدە اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى بويىنشا بٸلٸم بەرەتٸن ٷش وقۋ ورنى بار. وسى سەتتە جاقسىلىق ومار كوللەدج ديرەكتورىنا ٶزگە وقۋ وردالارىنا كٶمەك كٶرسەتۋ كەرەكتٸگٸن تاپسىردى. وقۋ ورنىنىڭ تالپىنىسىنا كٶڭٸلٸ تولعان ول بٸلٸمگەرلەردٸڭ تٸلەكتەرٸنە قۇلاق استى.
سونداي-اق, بٸلٸم شاڭىراعىنىڭ سپورتزال, كٸتاپحانا, جاتاقحاناسىن ارالاپ, كەمشٸل تۇستارىن دا تاپتى. سپورتزالدىڭ سۋىقتىعىن قالپىنا كەلتٸرۋدٸ تاپسىردى. كوللەدجدەگٸ ەڭ ٷلكەن قاتەلٸك – بەس قاباتتان تۇراتىن جاتاقحانانىڭ ٷش قاباتىندا بٸلٸمگەرلەر, قالعان ەكٸ قاباتىندا ٷلكەن وتباسىلى ادامدار تۇراتىندىعى. ەكٸم ورىنباسارى ٶز سٶزٸندە: – ول ادامدار كٸمدەر ەكەنٸن بٸز بٸلمەيمٸز. ماعان ايتۋى بويىنشا سانتەحنيك, اۋلا سىپىراتىن, كٷزەتشٸلەر تۇرادى ەكەن. ول دۇرىس ەمەس. بۇل بٸلٸمگەرلەرگە سالىنعان جاتاقحانا بولسا, مۇندا تەك بٸلٸمگەرلەر تۇرۋى كەرەك. ستۋدەنتتەر جاتاقحانامەن 100 پايىز قامتىلعان دەيدٸ. مەن سەنبەيمٸن 1200 ستۋدەنتتٸڭ ٸشٸنەن تەك 100 بٸلٸمگەر عانا جاتاقحانا سۇرادى دەگەنگە. ەگەر ونداي جاعداي بولسا, بٸز باسقا بٸلٸم وشاقتارىندا جاتاقحاناسىز جٷرگەن ستۋدەنتتەردٸ كٸرگٸزەيٸك, – دەدٸ. وقۋ ورداسىنىڭ باسشىسىنا قاتاڭ سٶگٸس بەرٸپ, كەلەسٸ ايدىڭ باسىنا دەيٸن بۇل شارۋانىڭ شەشٸلۋٸن تالاپ ەتتٸ.
سودان كەيٸن ەكٸم تالدىقورعان گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق كوللەدجٸنە دە تابان تٸرەدٸ. بۇل مەكەمە اتى گۋمانيتارلىق بولعانىمەن نەگٸزٸنەن قۇرىلىس ماماندارىن دايارلايدى. ەكٸم ورىنباسارى وقۋ عيماراتىنىڭ ٸشٸ-سىرتىن ارالاپ, تەجٸريبەلٸك اپپاراتتارمەن تانىستى. اسحانا مەزٸرٸنە ەرەكشە دەن قويىپ, ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن بٸلٸمگەرلەردٸڭ تاماقتانۋ جايىن سۇرادى. سونداي-اق, جاتاقحاناعا دا ات باسىن بۇرىپ, ونداعى احۋالعا كٶز جەتكٸزدٸ. جاتاقحانا تازا ەرٸ جىلى. دەگەنمەن مۇندا دا كەمشٸلٸك جوق ەمەس. بٸر بٶلمەدە 4 بٸلٸمگەردەن ورنالاسقان. بۇل ستۋدەنتتەردٸڭ ساباق وقۋىنا, جاتۋىنا قولايسىز دەگەن جاقسىلىق مۇقاشۇلى بٶلمەلەردٸ كەڭەيتٸپ, بٸر بٶلمەدە ەكٸ بٸلٸمگەردٸڭ ورنالاسۋىن تاپسىردى. وعان مٷمكٸندٸك تە جوق ەمەس. بٸلٸم باسقارماسىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا جاتاقحاناداعى ٷستٸڭگٸ ەكٸ قابات وبلىس ورتالىعىنا جارىسقا كەلگەن وقۋشىلارعا, بٸلٸمگەرلەرگە ارنالعان. ەكٸم ورىنباسارى سول ورىنداردى كوللەدج بٸلٸمگەرلەرٸنە بەرۋدٸ تاپسىردى. سونداي-اق, بٸلٸم ورداسىن تامامداعان شەكٸرتتەردٸڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مەسەلەسٸن دە سۇرادى. مەكەمە باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ديپلوم العان جاستاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى بٷگٸندە 86 پايىزدى قۇراپ وتىر. بۇل اقپاراتقا سەنٸمسٸزدٸك تانىتقان جاقسىلىق مۇقاشۇلى مەسەلەنٸ انىقتاما ارقىلى ەمەس, زەينەتاقى قورى ارقىلى تەكسەرۋ كەرەكتٸگٸن تاپسىردى. سوندا بۇل كٶرسەتكٸشتٸڭ ەلدەقايدا تٶمەندەيتٸندٸگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ. سەبەبٸ, كٶپ جەردە انىقتامانى جاساتۋ وڭاي, سوندىقتان ول جالعان بولىپ سانالادى.
سول كٷنٸ فەيسبۋك پاراقشاسىندا تالدىقورعان قالاسىنداعى ٶڭٸرلٸك جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىندا جاتقان ناۋقاستىڭ اتالمىش دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسٸنٸڭ سۋىق ەكەندٸگٸ جايىنداعى جان ايقايى شىققان بولاتىن. سول مەسەلەنٸ ٶز كٶزٸمەن كٶرٸپ, تەكسەرۋ بارىسىندا جاقسىلىق ومار جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ تابالدىرىعىن دا اتتادى. مەكەمە باسشىسىمەن بٸرگە بٶلمەلەردٸ تولىق ارالاپ, تەمپەراتۋرانىڭ قالىپتى جاعدايدا ەكەندٸگٸنە كٶز جەتكٸزدٸ. پاراقشاعا جازباسىن سالعان ناۋقاستىڭ ٶزٸمەن دە سٶيلەسٸپ, ٸستٸڭ مەن-جايىن بٸلدٸ. بەلگٸلٸ بولعانى, سىرقات تەرەزەنٸ ٶزٸ اشقان دا قايتا جابا الماي قالعان ەكەن.
نىسانداردى تولىق ارالاپ بولعان ەكٸم ورىنباسارى كەتكەن كەمشٸلٸكتەردٸ ٶز سٶزٸندە تاعى ايتىپ ٶتتٸ:
– ەلەۋمەتتٸك نىساندارداعى قىستىگٷنگٸ جاعداي قالاي بولىپ جاتىر, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ساپاسى قانداي دەڭگەيدە? نەگٸزگٸ ايتا كەتەتٸن جاعداي, وبلىستىق بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى بٶلٸنگەننەن كەيٸن تۇرعىندارعا كٶرسەتٸلەتٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسى كٷن سايىن ارتۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ بٸز بٶلٸنەتٸن قاراجاتتى جىل سايىن ٶسٸرەمٸز, سوعان سەيكەس قىزمەتتٸڭ دە ساپاسى ٶزگەرۋ كەرەك. بٸز سونى باقىلاۋعا الامىز. بٷگٸنگٸ كٶرگەن كەمشٸلٸكتٸڭ بٸرٸ قالالىق ەمحانادا قىسقى ماۋسىمعا عيمارات دايىن ەمەس. ەمحانانىڭ ٸشٸ سالقىن, سەيكەسٸنشە ادامدار كيٸممەن وتىر. بٸز قىرۋار شىعىن شىعارىپ, عيماراتتارعا جىلۋ ەكەپ وتىرمىز. بٸراق كەيبٸر باسشىلاردىڭ وسىنداي جاۋاپسىزدىعىنان ەمدەلەتٸن بٶلمەدە قاجەتتٸ تەمپەراتۋرا جوق. ەرينە, سۋىق بولعاننان كەيٸن قىزمەتتٸڭ دە ساپاسى تٶمەن بولادى دەگەن سٶز. وسىنىڭ مىسالىندا بٸز ٶڭٸرٸمٸزدەگٸ بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردٸڭ تەمپەراتۋراسىن تەكسەرەتٸن بولامىز. بٸلٸم وردالارىنداعى كەتكەن كەمشٸلٸكتەر تٶڭٸرەگٸندە دە تەكسەرٸس جٷرگٸزٸپ, باقىلاۋعا الامىز.
كەتكەن قاتەلٸكتەرگە كٶڭٸلٸ تولماعان وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى كەمشٸن تۇستاردى سارالاپ, قاتەلٸكتەرٸن جاسىرماي, كەرٸسٸنشە دارالاپ كٶرسەتۋ ٶڭٸر ٶركەندەۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸندٸگٸن ايتتى. مەكەمە باسشىلارىنا كەمشٸلٸكتٸ تٷزەتۋ ٷشٸن بەلگٸلٸ مەرزٸم قويىپ, سول ارالىقتا قايتا كەلەتٸندٸگٸن جەتكٸزدٸ. تالاپشىل باسشى ەر ٸستٸ ٶنٸمدٸ اتقارۋدى تاپسىردى.
قۇرالبەك سەبيتوۆ
