مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸندەگٸ رٶلٸن كٷشەيتۋگە باعىتتالعان بٸرقاتار ٶزگەرٸستەرگە توقتالدى. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, زاڭ شىعارۋشى ورگانعا اتقارۋشى جەنە سوت بيلٸگٸن قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن اۋقىمدى ٶكٸلەتتٸكتەر بەرٸلەدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
زاڭگەر قۋات اۋعانبەكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل باستامالار بيلٸك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى تەجەمەلٸك ەرٸ تەپە-تەڭدٸك تەتٸكتەرٸن كٷشەيتۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەردٸڭ بٸرٸ بولۋى مٷمكٸن.
«باستامانىڭ نەگٸزگٸ مەنٸ – زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸ قالىپتاستىرۋداعى جەنە اتقارۋشى ەرٸ سوت بيلٸگٸنٸڭ قىزمەتٸن باقىلاۋداعى رٶلٸن ارتتىرۋىندا. زاڭگەر رەتٸندە بۇل باستامانىڭ نەگٸزگٸ مەنٸ – زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸ قالىپتاستىرۋداعى جەنە اتقارۋشى ەرٸ سوت بيلٸگٸنٸڭ قىزمەتٸن باقىلاۋداعى رٶلٸن ارتتىرۋىندا دەپ ەسەپتەيمٸن. كونستيتۋتسييالىق سوت, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى, جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مٷشەلەرٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋ, جوعارعى سوت سۋديالارىن سايلاۋ جەنە قىزمەتتەن بوساتۋ سيياقتى ٶكٸلەتتٸكتەر قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار اراسىنداعى كونستيتۋتسييالىق تەپە-تەڭدٸكتەگٸ ماڭىزىن ەدەۋٸر ارتتىرادى. سونىمەن قاتار, قۇرىلتايدىڭ ٷكٸمەتكە سەنٸمسٸزدٸك بٸلدٸرۋ مٷمكٸندٸگٸ پارلامەنتتٸك باقىلاۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن كٷشەيتەتٸن قۇقىقتىق قۇرالداردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. مۇنداي تەتٸك اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ قوعام مەن ٶكٸلدٸ ورگان الدىنداعى ەسەپتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
الايدا ٶكٸلەتتٸكتەردٸ كەڭەيتۋ ٶزدٸگٸنەن تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ كەپٸلٸ بولا المايدى. ونىڭ نەتيجەلٸلٸگٸ وسى كونستيتۋتسييالىق ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ ٸس جٷزٸندە قانشالىقتى دەربەس جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن جٷزەگە اسىرىلاتىنىنا بايلانىستى. سوندىقتان قۇرىلتايدىڭ جاڭا قۇزىرەتتەرٸ ناقتى قۇقىقتىق رەسٸمدەرمەن, اشىقتىقپەن جەنە ينستيتۋتسيونالدىق جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ ماڭىزدى», – دەيدٸ زاڭگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسييالىق سوت, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى, جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مٷشەلەرٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋ, سونداي-اق جوعارعى سوت سۋديالارىن سايلاۋ جەنە قىزمەتتەن بوساتۋ سيياقتى ٶكٸلەتتٸكتەر قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار اراسىنداعى كونستيتۋتسييالىق تەپە-تەڭدٸكتەگٸ ماڭىزىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار ساراپشى قۇرىلتايدىڭ ٷكٸمەتكە سەنٸمسٸزدٸك بٸلدٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن پارلامەنتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتەتٸن ماڭىزدى قۇقىقتىق قۇرال دەپ باعالايدى. بۇل اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ قوعام مەن ٶكٸلدٸ ورگان الدىنداعى ەسەپتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
دەگەنمەن زاڭگەر ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ كەڭەيۋٸ ٶزدٸگٸنەن تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ كەپٸلٸ ەمەس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ونىڭ نەتيجەلٸلٸگٸ وسى كونستيتۋتسييالىق ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ ٸس جٷزٸندە قانشالىقتى دەربەس جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن جٷزەگە اسىرىلاتىنىنا بايلانىستى. جالپى العاندا, ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەردٸ بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ قايتا قاراۋعا باعىتتالعان كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ جالعاسى رەتٸندە باعالاۋعا بولادى. ەگەر جاڭا ٶكٸلەتتٸكتەر تيٸمدٸ پارلامەنتتٸك باقىلاۋمەن, سوت تەۋەلسٸزدٸگٸمەن, اشىقتىقپەن جەنە ناقتى جاۋاپكەرشٸلٸك تەتٸكتەرٸمەن ۇشتاسسا, بۇل مەملەكەتتٸك باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جەنە ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنٸمٸن نىعايتۋعا وڭ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. مەنٸڭشە, بۇل رەفورمانىڭ تٷپكٸلٸكتٸ باعاسى قۇرىلتايعا قانشا ٶكٸلەتتٸك بەرٸلگەنٸمەن ەمەس, سول ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ زاڭ ٷستەمدٸگٸ, بيلٸك تارماقتارىنىڭ دەربەستٸگٸ جەنە قوعام مٷددەسٸ ٷشٸن قانشالىقتى تيٸمدٸ پايدالانىلاتىنىمەن ٶلشەنەدٸ», – دەدٸ قۋات اۋعانبەك.
مامان ەسٸرەسە سوت بيلٸگٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, جوعارعى سوت سۋديالارىن سايلاۋ جەنە قىزمەتتەن بوساتۋ تەرتٸبٸ زاڭدىلىق پەن سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ قاعيداتتارىنا تولىق سەيكەس بولۋى قاجەت.
جالپى, قۋات اۋعانبەك ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەردٸ بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ قايتا قاراۋعا باعىتتالعان كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ جالعاسى رەتٸندە باعالايدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا ٶكٸلەتتٸكتەر تيٸمدٸ پارلامەنتتٸك باقىلاۋ, سوت تەۋەلسٸزدٸگٸ, اشىقتىق جەنە ناقتى جاۋاپكەرشٸلٸك تەتٸكتەرٸمەن ۇشتاسسا, مەملەكەتتٸك باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
پرەزيدەنتتٸڭ تامىز ايىندا بەلگٸلەپ بەرگەن رەفورمالارى مەن باستامالارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىركٷيەكتەگٸ جولداۋىندا ودان ەرٸ ناقتىلانىپ, جان-جاقتى كٶرٸنٸس تاپپاق.
قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن كەڭەيتۋ, بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەجەمەلٸك ەرٸ تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸن كٷشەيتۋ سيياقتى اۋقىمدى ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەر جولداۋدىڭ نەگٸزگٸ ساياسي جەنە قۇقىقتىق ارقاۋىن قۇرايدى. وسىلايشا, تامىزدا جارييالانعان نەگٸزگٸ باسىمدىقتار قازاقستاننىڭ الداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ساياسي دامۋىنىڭ ناقتى ٸس-قيمىل جوسپارىنا اينالادى.
ەسكە سالا كەتەيٸك, پرەزيدەنتتٸڭ تامىز ايىندا بەلگٸلەپ بەرگەن رەفورمالارى مەن باستامالارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىركٷيەكتەگٸ جولداۋىندا ودان ەرٸ ناقتىلانىپ, جان-جاقتى كٶرٸنٸس تاپپاق.
قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن كەڭەيتۋ جەنە بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەجەمەلٸك ەرٸ تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸن كٷشەيتۋ سيياقتى اۋقىمدى ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەر جولداۋدىڭ نەگٸزگٸ ساياسي-قۇقىقتىق ارقاۋىن قۇرايدى. وسىلايشا, تامىزدا جارييالانعان نەگٸزگٸ باسىمدىقتار ەلدٸڭ الداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ساياسي دامۋىنىڭ ناقتى ٸس-قيمىل جوسپارىنا اينالادى.
