فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن
بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ رەسەيلٸك پروپاگانديست ۆلاديمير سولوۆەۆتٸڭ ورتالىق ازييا تۋرالى جاقىندا ايتقان سٶزٸنە پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, قازٸرگٸ الماعايىپ كەزەڭدٸ ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ بارلىعىنا قارۋىن سايلاپ وتىرۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.
جاقىندا رەسەيدٸڭ باس پروپاگانديستەرٸنٸڭ بٸرٸ ۆلاديمير سولوۆەۆ «حالىقارالىق قۇقىق پەن تەرتٸپكە تٷكٸرگەنٸمٸز بار», — دەپ مەلٸمدەپ, ورتالىق ازييانى «بٸزدٸڭ ايماق» دەپ, اقش-تىڭ ۆەنەسۋەلادا قولدانعان تەسٸلٸن ٷلگٸ ەتۋگە ٷندەدٸ.
سولوۆەۆتٸڭ ايتۋىنشا, رەسەي ەڭ الدىمەن ٶزٸنە جاقىن مەملەكەتتەرگە باسىمدىق بەرۋٸ تيٸس. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ارمەنييا مەن ورتالىق ازييا رەسەيدٸڭ ىقپال ەتۋ كەڭٸستٸگٸنە جاتادى.
ول ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸن العا تارتىپ, ۋكراينادا «ارنايى ەسكەري وپەراتسييا» باستاۋ مٷمكٸن بولسا, دەل وسىنداي سەبەپپەن ىقپال ايماعىنداعى ٶزگە ٶڭٸرلەردە دە سونداي قادامعا بارۋعا نەگە بولمايدى دەگەن ساۋال تاستادى.
بۇل مەلٸمدەمەگە ارمەنييا بيلٸگٸ قاتتى نارازىلىق بٸلدٸرٸپ, ونى ەلدٸڭ ەگەمەندٸگٸنە تٶنگەن قاۋٸپ رەتٸندە باعالادى. ارمەنييانىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ رەسەيدٸڭ ەرەۆانداعى ەلشٸسٸن شاقىرىپ, رەسمي نوتا تابىستادى. ال ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ اتالعان سٶزدەرگە قاتىستى ەزٸرگە رەسمي ۇستانىمىن بٸلدٸرگەن جوق.
وسى مەسەلە بويىنشا ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ پاراقشاسىندا جازبا جارييالادى.
"جاقىندا پۋتيننەن ەلدەبٸر ەڭبەگٸ ٷشٸن مەدال العان پروپاگانديست سولوۆەۆ كەنەت ٶزٸن گەنەراليسسيمۋس سەزٸنٸپ, تۇتاس ورتالىق ازيياعا سەس كٶرسەتە باستاپتى. ول ٶز سٶزٸندە ورتالىق ازييانى «بٸز ىقپال ەتەتٸن ايماق» دەپ, ىقپالدى كٷشەيتۋ ٷشٸن قاتاڭ ستسەناريي دە مٷمكٸن ەكەنٸن جەتكٸزەدٸ. وسىنداي اراعا وت سالاتىن مەلٸمدەمەلەرٸ ٷشٸن دە ونى ماراپاتتايتىن بولىپ تۇر عوي. سايقىمازاقتىڭ اۋزىنداعى سٶز ‒ پاتشا مەن ونىڭ ماڭايىنداعىلاردىڭ ويىندا بولۋى مٷمكٸن. ال بٸزدٸڭ سٸم, دەپۋتاتتار مەن قحا-نىڭ اۋىزدارىنا قۇم قۇيىلعانداي.
ەگەر سولوۆەۆتٸڭ سٶزٸنشە حالىقارالىق قۇقىقتارعا قولدى بٸر سٸلتەۋ كەرەك بولسا, وندا كٶرشٸلەرگە دە سەس كٶرسەتۋگە بولادى. مۇنداي جاعدايدا ۇقشۇ-نىڭ دا كەرەگٸ جوق, سەبەبٸ وندا ۇجىم مٷشەلەرٸنٸڭ بٸر بٸرٸنە شابۋىل جاساۋىنا بولمايدى دەپ رەسمي تٷردە جازىلعان. ياعني ول ٶز سٶزٸمەن بۇل ۇيىمنان شىعۋ كەرەكتٸگٸن راستادى. ايتپاقشى, ٶزبەكستان مەن ارمەنييا ۇجىمعا مٷشەلٸكتەن ەشقانداي قاۋٸپسٸزدٸككە كەپٸل كٶرمەيتٸنٸن ايتىپ, مٷشە بولۋدى توقتاتۋ كەرەكتٸگٸن ەرتە جەنە ۋاقىتىلى تٷسٸندٸ.
نە دەسە دە ورتالىق ازييانىڭ بارلىق ەلدەرٸ حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جاھاندىق داعدارىسى جاعدايىندا, وعان ترامپتىڭ دا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ىقپال ەتكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, يادرولىق قارۋى جوق بٸردە-بٸر مەملەكەت ەندٸ ٶزٸن تولىق قاۋٸپسٸز سەزٸنە المايتىنىنا دايىن بولۋى تيٸس دەگەن فاكت بار.
قاسقىرلار, شيبٶرٸلەر مەن قويلاردىڭ زامانى كەلٸپ جەتتٸ. نەگٸزٸندە, ادامزات تاريحىنىڭ باسىم بٶلٸگٸندە دەل وسىلاي بولعان: ەلەمدٸ بٸرنەشە يمپەرييا ٶز ٷلەسٸنە بٶلٸپ العان بەلٸشكە ۇقساپ كەلدٸ. ول كەزەڭدە ٶزگە مەملەكەتتەر ٷشٸن ەگەمەندٸك ۇعىمى شارتتى عانا بولدى. تاريح تسيكلدٸك سيپاتقا يە. قازٸر ول گەوساياسي تۇراقسىزدىقتىڭ ٷيرەنشٸكتٸ كەزەڭٸنە قايتا ورالىپ وتىر. سوندىقتان قازٸر ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ بارلىعىنا قارۋىن سايلاپ وتىرۋى كەرەك. قورعانىس قابٸلەتٸن كٷشەيتۋ قاجەت. ساياسي ينستيتۋتتار مەن مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىس ساپاسىن ارتتىرۋ ارقىلى ساياسي جٷيەنٸ نىعايتۋ كەرەك. حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ٶسٸرۋ جەنە باسقا ەلدەرگە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ ٷشٸن نەعۇرلىم تيٸمدٸ ەكونوميكالىق رەفورمالار جٷرگٸزۋ قاجەت. مۇنىڭ بارلىعى بيلٸك پەن قوعام اراسىندا سەنٸم داعدارىسى تۋىنداماۋى ٷشٸن قاجەت, ٶيتكەنٸ كەز كەلگەن ەكونوميكالىق نەمەسە ساياسي داعدارىس سىرتقى ارالاسۋعا ەردايىم قولايلى مٷمكٸندٸك تۋدىرادى. الايدا «قاجەت» دەگەن تالاپ تىم كٶپ, ال ٶكٸنٸشكە قاراي, ۋاقىتتىڭ تىم از قالعانى قازٸردٸڭ ٶزٸندە انىق بايقالادى", - دەدٸ د. سەتپاەۆ.
ايتا كەتەيٸك, رەسەيلٸك پروپاگانديستەر ەسٸرەسە قازاقستانعا قاتىستى سەس كٶرسەتەتٸن, قوقان-لوقىعا ۇقساس مەلٸمدەمەلەردٸ مەزگٸل-مەزگٸل جاساپ تۇرادى. مۇنداي ريتوريكا قوعامدا الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى.
