بٷكٸل ەلەمگە قاۋٸپ تٶندٸرگەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى سوڭعى مەلٸمەتتەرگە سەيكەس ەلەمدە 18 ملن ادامعا جۇعىپ ٷلگەرگەن. ونىڭ ٸشٸندە 700 مىڭعا جۋىق ادام كٶز جۇمعان.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (ددسۇ)تاراتقان مەلٸمەتكە سەيكەس, اۋىرعان ادامداردىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸ ەر ەلدە ەرتٷرلٸ بولعان. مەسەلەن, يتالييادا كٶبٸنە 60-63 جاستاعى ەگدە ادامدار اۋرۋعا شالدىقسا, اقش-تا اۋىرعانداردىڭ 50% 55 جاسقا دەيٸنگٸ ازاماتتار. ال وڭتٷستٸك كورەيادا 20 جاستاعى جاستار اراسىندا COVID-19 كٶپ تٸركەلگەن.
قازاقستان بويىنشا جاس ەرەكشەلٸگٸنە قاتىستى ستاتيستيكالىق دەرەك ەر ٶڭٸردە ەرتٷرلٸ.
الماتى قالالىق قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ شتاتتان تىس باس انەستەزيولوگ رەانيماتولوگى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى تٸلەۋبەردٸ قۋاندىقوۆ قازاقپارات تٸلشٸسٸنە بەرگەن سۇحباتىندا وسى اتالعان مەسەلەلەر تٶڭٸرەگٸندە ەڭگٸمەلەدٸ.
- COVID-19 ادامنىڭ جاسى قانشالىقتى ىقپال ەتەدٸ ?
- بۇل جەردە ادامنىڭ جاسىنان گٶرٸ, اعزانىڭ يممۋنيتەتٸ بٸرٸنشٸ رٶل وينايدى. ەگەر يممۋنيتەتٸ كٷشتٸ ادام بولسا, ۆيرۋستىق اۋرۋعا كٶپ شالدىعا بەرمەيدٸ. ددسۇ حالىق جاسىن بٸرنەشە كاتەگورييا بويىنشا بٶلەدٸ:
جاس - 18-44.
ورتا جاس - 45-59.
ەگدە جاس - 60-74.
قارتتىق— 75-90.
كەرٸلٸك — 90+
اۋرۋدىڭ اۋىر نە بولماسا جەڭٸل ٶتۋٸ جاسقا دا بايلانىستى. ادامنىڭ جاسى ۇلعايا كەلە, زات الماسۋ پروتسەسٸ بەسەڭدەيدٸ. وعان سەيكەس اعزانىڭ يممۋنيتەتٸ دە ەلسٸرەيدٸ. قازٸر تەك ەگدە كٸسٸ ەمەس, جاستار دا جيٸ اۋىراتىن بٸرقاتار سوزىلمالى اۋرۋ بار. الايدا, بۇل قارت كٸسٸلەر عانا اۋىرادى دەگەن سٶز ەمەس. سەبەبٸ, كەيبٸر ٷلكەن كٸسٸلەردە مٷلدە قوسىمشا اۋرۋلارى بولمايدى. كەرٸسٸنشە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار جاستار كٶپ كەزدەسەدٸ.
- ونىڭ ٸشٸندە قانداي اۋرۋلاردى ايتۋعا بولادى ?
- بٸرٸنشٸ كەزەكتە قانت ديابەتٸن ايتار ەدٸم. بۇل - ەندوكريندٸك جٷيەنٸڭ اۋرۋى. ول كٶبٸنە تامىرلاردى زاقىمداپ, زات الماسۋ پروتسەسٸن ناشارلاتادى. ديابەت باسقا ورگانداردى دا زاقىمدايدى. سول ٷشٸن ۆيرۋستىق پنەۆمونييامەن كٷرەستە ديابەت اۋرۋىنىڭ بار-جوعى ٷلكەن رٶل وينايدى. سونىمەن قاتار, ارتىق سالماعى بار پاتسيەنتتەر دە قاۋٸپ توبىنا كٸرەدٸ. سەبەبٸ, ولاردىڭ ٶكپەسٸنٸڭ تىنىس الۋ مٷمكٸندٸگٸ تٶمەن بولادى. ال كوروناۆيرۋس كٶبٸنەسە ٶكپەنٸ زاقىمدايتىنىن ەسكەرسەك, وندا بۇل اۋرۋ سەمٸز ادامداردا اۋىر ٶتەدٸ. سونىمەن قاتار, ٶكپەنٸڭ سوزىلمالى وبسترۋكتيۆتٸ اۋرۋى, برونحيت, استما, ٶكپە جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ بار ادامدارعا بٸرٸنشٸ كەزەكتە قاۋٸپتٸ.
- ونكولوگييالىق ارۋى بار ناۋقاستارعا قانداي قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن ساقتاۋ كەرەك ?
- كەز كەلگەن ونكولوگييالىق اۋرۋ, ونىڭ ٸشٸندە ەسٸرەسە لەيكوزى بار ادامدار اۋرۋ جۇقتىرسا, جاعدايى كٷرت ناشارلاۋى مٷمكٸن. سەبەبٸ, ولاردا يممۋندىق كلەتكالار - لەيكوتسيتتەر ونسىز دا زاقىمدانعان بولادى. سونىمەن قاتار, ولاردىڭ يممۋنيتەتٸ حيميوتەراپييا پرەپاراتتارىمەن ودان ەرٸ ەلسٸرەي تٷسەدٸ. سەۋلەلٸ تەراپييادا كەرٸس ەسەر كٶپ بولادى. كٶپتەگەن اۋتويمۋندىق رەۆماتيزم, جٷيەلٸ قىزىل جەگٸ, سكلەرودەرمييا دەگەن سيياقتى اۋرۋلاردا دا جاعداي قيىن بولادى. سەبەبٸ, اۋتيمۋندىق اۋرۋ دەگەنٸمٸز اعزانىڭ كەيبٸر يممۋندىق كلەتكالارىنىڭ ٶز كلەتكالارىن تانىماي, ولاردى شابۋىلداۋىنان بولادى. ونداي ادامدار كەرٸسٸنشە دەرٸمەن ٷنەمٸ يممۋنيتەتٸن تٷسٸرٸپ وتىرۋعا تۋرا كەلەدٸ. ەيتپەسە, اۋتويممۋندىق اۋرۋ قوزىپ كەتەدٸ. ال بۇل جاعدايدا اعزا مٷلدە ۆيرۋسپەن كٷرەسە المايدى. دەل وسى كاتەگوريياعا باۋىر تسيرروزىمەن اۋىراتىن ادامدار دا جاتادى. بۇل ناۋقاستاردار ەۋ باستان يممۋنيتەتٸ تٶمەن بولادى.
- سوڭعى ۋاقىتتا قان تامىرلارىنا قاتىستى تىڭ زەرتتەۋلەر شىعىپ جاتىر. وسى ورايدا جٷرەگٸ اۋىراتىندار دا قاۋٸپ توبىنا كٸرەدٸ عوي?
- يا, ەلبەتتە. كٶبٸنەسە جٷرەك اۋرۋلارىنا تىنىس الۋ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ, اياقتىڭ ٸسٸنۋٸ تەن بولىپ كەلەدٸ. ولار كٶپ فيزيكالىق جاتتىعۋ جاساي المايدى. اعزانىڭ بۇل ەرەكشەلٸگٸ قان تامىرلارىنداعى قان اينالىمى ناشارلاۋىنا ەكەلەدٸ. جٷرەكتە عانا ەمەس, ٶكپەدەگٸ قان تامىرلارى بٸتەلسە, سۇيىقتىق تۇرىپ قالادى. سول ٷشٸن جٷرەگٸ اۋىراتىندار كوروناۆيرۋس جۇقتىرسا, ەدەتتە اۋىر ٶتەدٸ. ال بٷيرەگٸ تولىق ٸستەمەيتٸن ناۋقاستاردا اعزادان شلاكتاردىڭ شىعۋى قيىن بولادى. قالىپتى جاعدايدا بۇل ۋىتتى زاتتاردى بٷيرەك شىعارۋى تيٸس. ۋلانعان اعزانىڭ دا يممۋنيتەتٸ تٶمەن بولاتىنى انىق. ٶتكٸر بٷيرەك جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ بار ادامداردا اعزادا شلاكپەن بٸرگە سۋ جينالادى. بۇل سۇيىقتىق ٶكپەگە دە تولادى. سوندىقتان, قاۋٸپ توبىنا بٷيرەك جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ بار ادامدار دا كٸرەدٸ. ەگەر ادامدا قاي جاستا بولسىن قوسىمشا اۋرۋى جوق بولسا COVID-19 جازىلۋ مٷمكٸندٸگٸ جوعارى بولادى.
- ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت.
