انتروپولوگ اندراش جولت بيرو kaz.tengrinews.kz تٸلشٸسٸنە كەيكٸ باتىردىڭ بەينەسٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىنىڭ قالاي جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. ەسكە سالا كەتەيٸك, 13 قازاندا كەيكٸ باتىردىڭ باسسٷيەگٸ بۋداپەشتكە جەتكٸزٸلگەن بولاتىن. ال كەيٸنٸرەك الماتىعا قايتارىلعان ەدٸ.
"بۇل - الماتىداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتٸك مۇراجايىنىڭ جوباسى. ولاردىڭ بٸزدٸڭ ينستيتۋتىمىزدى تاڭداۋى - بٸز ٷشٸن ٷلكەن ماقتانىش. ۆەنگرييادا باتىردىڭ باسسٷيەگٸن قالپىنا كەلتٸرەتٸن زاماناۋي تەحنيكالار بار. ول تەحنيكالار ادامنىڭ كەلبەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە ارنالعان" - دەدٸ بيرو.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, كەيكٸ باتىردىڭ بەت-ەلپەتٸ ەدەتتەگٸ ورتا ازييالىق سيپاتتا, قازاقتاردىڭ تٷرٸنە ۇقسايدى. "باتىردىڭ باسسٷيەگٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا 95 پايىزعا دايىن. عىلىمي انتروپولوگييالىق زەررتەۋلەردٸ اياقتادىق. ەندٸ مۇرتىن, شاشىن جەنە قۇلاعىن جاساۋ قالدى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ بيرو.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, ادام كەلبەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ زاماناۋي تەحنولوگيياسى 3-د مودەلدەن تۇرادى, ياعني ول بەتتٸ كومپيۋتەرلٸك توموگرافيعا تٷسٸرەدٸ. "مامان اناتومييانى ٶتە جاقسى بٸلۋٸ تيٸس. ۆەنگرييانىڭ جالپى تەك ەۋروپالىق كەلبەتتٸ ەمەس, باسقا دا تيپتٸ كەلبەتتەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋدە تەجٸريبەسٸ مول. بٸزدە ەۋروپويدتىق-موڭعولويدتىق تيپتەر دە بار. سوندىقتان ۆەنگرييا ماماندارىنىڭ ەۋروپا ەلدەرٸمەن سالىستىرعاندا تەجٸريبەسٸ مول" - دەدٸ مامان.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەيكٸ باتىردىڭ كەلبەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىمەن وسى سالادا تەجٸريبەسٸ مول جەنە وسىدان تٶرت جىل بۇرىن ابىلاي حاننىڭ كەلبەتٸن قالپىنا كەلتٸرگەن اگنەش كۋشتار ەسٸمدٸ مامان اينالىسقان. سونداي-اق, بۇل جوبامەن شاندور ەۆينگەر مەن اندراش بيرونىڭ ٶزٸ اينالىسادى. شاندور ەۆينگەر سٷيەكتٸڭ ارنايى ساراپتامالارىن جاساعان بولاتىن. "بٸز باتىردىڭ باسىن رەنگتگەنگە تٷسٸردٸك, ال كەيٸن كومپيۋتەرلٸك توموگرافيياعا تٷسٸرٸپ, 3-د مودەلٸن جاسادىق. بۇل جۇمىس ەكٸ ايعا سوزىلدى. باتىردىڭ سٷيەكتەرٸ ارقىلى كەلبەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋ قيىنعا سوقتى. ەڭ قيىنى - ونىڭ تٷپنۇسقاسىن جاساۋ", - دەدٸ انتروپولوگ.
سونىمەن قاتار, انتروپولوگ عالىم ۆەنگر ماماندارىنىڭ باتىردىڭ سٷيەگٸنە ساراپتاما جاساپ, ونىڭ قايتىس بولعان كەزدە جاسى شامامەن قانشادا بولعانىن, نەدەن قايتىس بولعانىن انىقتادى. "بٸز كەيكٸ باتىردىڭ قالاي قايتىس بولعانىن تاريحتان بٸلەمٸز. ال بٸزدٸڭ جاساعان ساراپتامادان ونىڭ قانداي جاراقاتتار العانىن كٶرۋگە بولادى. ونى جەلكەسٸنەن مەتالدان جاسالعان زاتپەن كەم دەگەندە جەتٸ رەت ۇرعان. سودان سٷيەگٸ سىنىپ كەتكەن. قاتتى جاراقات العان. رەنتگەننەن دە جاراقاتتاردىڭ بارلىعى كٶرٸنٸپ تۇر", - دەدٸ شەتەل عالىمى.
"كەيكٸ باتىردىڭ باسسٷيەگٸنەن جەنە جاسالعان ساراپتامالاردان ونىڭ مىقتى ەر ادام بولعانىن كٶرۋگە بولادى. جاسى شامامەن 40-50-دە. جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا ۆەنگريياعا قازاقستان دەلەگاتسيياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ كەلدەرٸ. سول كەزدە بٸز جاسالعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸن بەرەتٸن بولامىز. كەيكٸ باتىردىڭ ەكٸ باسسٷيەگٸن دايىنداپ قويدىق, باسسٷيەك پلاستيكتەن جاسالعان, ال ٷستٸ گيپسپەن جەنە لاكپەن جابىلعان. بٸرەۋٸنٸڭ تٷسٸ - اق, ال ەكٸنشٸ باسسٷەيەكتٸڭ تٷسٸ - قولا تٷستٸ", - دەدٸ بيرو.
"قازاقستانعا وسىنداي حالىق باتىرلارى كەرەك. سەبەبٸ ەڭ اۋىر كەزەڭدە ول ەشكٸمنەن قورىقپاي, ناعىز باتىر ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. كەيكٸ باتىردىڭ كەلبەتٸ دايىن بولعاندا, ونى وقۋلىقتاردا جەنە تاريحي كٸتاپتاردا بەينەلەۋگە بولادى", - دەدٸ انتروپولوگ.
ەسكە سالايىق, بيىل 12 تامىزدا قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەمەر-مينيسترٸ كەرٸم مەسٸموۆ رف ٷكٸمەت تٶراعاسى دميتريي مەدۆەدەۆپەن كەزدەسۋٸ بارىسىندا ٶتكەن جٷز جىلدىقتاعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستىڭ كٶشباسشىسى كەيكٸ باتىردىڭ مٷردەسٸن ەلگە قايتارۋ تۋرالى مەسەلەنٸ كٶتەرگەن ەدٸ. سودان 6 قازاندا كەيكٸ باتىردىڭ باسسٷيەگٸ استاناعا جەتكٸزٸلگەن بولاتىن. ال كەيٸنٸرەك ورتالىق مەملەكەتتٸك مۋزەيدٸڭ ديرەكتورى نۇرسان ەلٸمباي 12 قازان كٷنٸ كەيكٸ باتىردىڭ باسسٷيەگٸانتروپولوگييالىق ساراپتاما ٷشٸن ۆەنگريياعا جەتكٸزٸلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. مۋزەي باسشىسى قۇندى جەدٸگەردٸ ارنايى كونتەينەردە الىپ باردى.
.jpeg)