ٷش تامشى جاس

ٷش تامشى جاس

بىلتىر عوي. قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرٸ تاعايىندالاتىن بولدى. الىپ-ۇشىپ, فۋتبول قاۋىمداستىعىنىڭ عيماراتىنا باردىق. كٶپ ۇزاماي قازداي تٸزٸلگەن ٷشەۋ تٸلشٸلەر وتىرعان بٶلمەگە كٸرٸپ كەلە جاتتى. ورتادا – تالعات بايسٷفينوۆ. «اقجايىقتىڭ» باس باپكەرٸ ەندٸ ەل قۇراماسىن باپتايدى, شاماسى. سولاي ەكەن. سٶز بەرٸلگەندە تالعات مارۋانۇلى تولقىسىن. تٸپتٸ جانارىنان تامشى جاس دومالاپ تٷستٸ. ابىنىپ بارىپ, ايتارىن جەتكٸزدٸ.

– مىناۋ قىزىق بولدى عوي. تولقى­عانىمدى ايتامىن. مۇندايىم جوق ەدٸ. جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنگەنٸم شىعار. سەنٸم­دٸ تٷيسٸنگەنٸم بولار. ٶزگە ەشتەڭە ايتا ال­­ماي­مىن. بٸلەتٸنٸم, بٷ­كٸل جان-دٷنيە, بولمىس-بٸتٸ­مٸ­مەن ەل فۋتبو­لىنىڭ ٶر­كەندەۋٸ جولىندا قىزمەت ەتە­مٸن. قالعانىن جۇمىس بارىسىندا ايتا جاتارمىز.

تٶرت-بەس سۇراق قويىلدى. جاۋاپ قاي­تارىلدى. بٸزدٸڭ كٶز الدىمىزدا ەلگٸ تامشى جاس. تانىستىرۋ رەسٸمٸ اياقتالعاننان كەيٸن قاسىنا باردىق. ەلٸ ٶزٸنە كەلمەگەن. كٷلەدٸ.

– شىنىندا دا قىزىق بولدى عوي. نە ٷشٸن تولقىدىم? ٶزٸمە دە جۇمباق. ەرينە, الدا كٶپ جۇمىس كٷتٸپ تۇر. جەر ەلەمنەن ويىنشى شاقىرىپ, قۇرا­ماعا تارتۋعا بولادى عوي. بٸراق, ونىڭ كەرەگٸ شا­مالى. سەنٸم دەگەننەن شى­عادى, بٸزدٸڭ ەلدە دە سەنٸم ارتساڭ ۇياتقا قالدىرمايتىن فۋتبول­شىلار بار. الدىمەن سولاردى تارتايىق. سولارعا مٷمكٸندٸك بەرەيٸك. مٷمكٸن, بٸز كٷتكەن فۋتبولدى ۇسىنار. جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنٸپ تۇر­مىن. ۇياتقا قالماۋ كەرەك. مەنٸ وسى جاعى قاتتى مازالايدى.

– كٶمەكشٸلەردٸ جاقسى تاڭداپسىز…

– نۇركەن مازباەۆ بولسىن, اندرەي فەراپونتوۆتى الساڭىز دا, تەك جاقسى قى­رىنان تانىلعان ماماندار. يۋريي نوۆيكوۆ تۋرالى دا وسىنداي ويدامىن. ەگەر ۇلت­تىق قۇراما ەل كٶڭٸلٸنەن شىعىپ جاتسا, بەرٸمٸزگە دە ابىروي ەمەس پە?

سولاي ەكەنٸ انىق. سولاي عوي ەندٸ. ارادا كٷندەر ٶتتٸ. بايسٷفينوۆ سەنٸم ارتقان جٸگٸت­تەر ەزەربايجانمەن كەز­دەستٸ. بەلەكتە. ماقسات باي­جا­نوۆ سوققان گول مەرەيٸمٸزدٸ ٷستەم ەتتٸ. مەسەلە جەڭٸس­تە دە ەمەس ەدٸ. قازاقستان قۇرا­ما­سى جٸگەرلٸ كوماندا ەكەنٸن اڭعارتتى. نامىسقا شاباتىنىن پاش ەتتٸ. ەڭ باستىسى, ويىن-ٶرنەگٸنە قان جٷگٸردٸ. ارادا ٷش كٷن ٶتكەندە, ياعني 2016 جىلدىڭ 29 ناۋرىزىندا گرۋزيياعا باردى. يسپانييانىڭ ٶزٸن ۇتقان گرۋزين­دەر ازۋىن ايعا بٸلەگەن. قازاقستان قاقپاسىنا قالاۋىنشا گول سوعاتىنىن ايتىپ تا ٷلگەردٸ. بٸراق ويىن ٶزگەشە ٶربٸدٸ. ازات نۇرعاليەۆتٸڭ ايى وڭى­نان تۋىپ, ماتچ تاعدىرىن شەشكەن جالعىز گولدى ٶز ەسەبٸنە جازدى. قازاقستان قۇ­را­ماسىنان ٸش تارتىپ قال­عان قالىڭ جانكٷيەردٸڭ جٷز­دەرٸ جادىراپ سالا بەردٸ. قىتاي باردى. تاعى دا جەڭٸس. ەلگٸ ازاتتىڭ گولى جۇرت ەسٸندە بولار. تامىز ايىنىڭ سوڭىنداعى قىرعىزستان ساپارى قىنجىلتتى. بٸراق, تٶرت كٷننەن كەيٸن پولشامەن رەسمي ويىن كٷتٸپ تۇرعان. ەلەم بٸرٸنشٸلٸگٸنٸڭ ٸرٸكتەۋ ماتچى.

قىركٷيەكتٸڭ تٶرتٸ ەل فۋت­بولىنداعى ەلەۋلٸ داتا­نىڭ بٸرٸنە اينالاتىنىن كەزدەسۋ الدىندا ەشكٸم سەزگەن جوق. ايتپاقشى, سەزگەندەر بار. بٸرٸ ٶزٸمٸز. تٷسٸرۋ توبى «استانا-ارەناعا» شىعىپ بارا جاتقاندا ايتىپ سالدىق. «بٷگٸن پولشاڭ ٷش ۇپاي الا المايدى». سەبەپ كٶپ ەدٸ. ەڭ باستىسى, ويىنعا بٸر كٷن قالعانداعى باس باپكەردٸڭ سٶزٸ. جۇرت­تان قالقالاي بە­رٸپ, بىلاي دەگەن: «مەنٸڭ سىنالار شاعىم كەلگەنٸن بٸ­لەمٸن. شەكٸرتتەرٸم سى­رال­عى عوي. كٶپ سٶيلەستٸك. تىڭ­عىلىقتى دايىندالدىق. تٸپتٸ بٸشكەكتەگٸ بىت-شىت ويىن دا ٶز ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. جاقسى جاعىنان. قالعانىن ماتچتان كەيٸن ايتارمىز». جٷزٸ نۇرلانىپ تۇر ەكەن. قولىمىزدى قىستى. ٶزٸنە دەگەن, جٸگٸتتەرٸنە دەگەن سەنٸم بايقالىپ تۇردى. تٷنٸمەن ويلاندىق. تاڭ اتقاننان تاعى دا ساراپ جاسايمىز. قيسىنعا از كەلەدٸ. پولشا ٶتكٸر كوماندا عوي. كەدەرگٸنٸ بۇزىپ-جاراتىن ەكپٸنٸ تاعى بار. ەڭ بٸر بابىنا كەلگەن شاعى. قۇرامىندا كٸل مىقتى. بٸزدەر قالاي تٶتەپ بەرەمٸز?

تٶتەپ بەرەدٸ ەكەنبٸز. پول­شا ەكٸ گول ۇزاپ شىققاندا بٸلدٸك. جٸگٸتتەر جاسىعان جوق. قايتا, قارسىلاسىنىڭ اپشىسىن قۋىردى. روبەرت لەۆاندوۆسكييدٸڭ جٷي­كەسٸ توزدى. توزدىرعان بٸزدٸڭ ەلدوس اح­مەتوۆ. بايجانوۆ جٸگٸت ەكەن. باۋىرجان يس­لام­حاننىڭ دا ويىنى جٷردٸ. سەرگەي حيجنيچەنكو ەدەمٸ اشىلدى. جەتكەن دوپ­تى قاق­پاعا بۇرادى. ٷزٸ­لٸسكە دەيٸن دە شابۋىلدى ٷدەت­كەن بايسٷفينوۆ شە­كٸرت­تەرٸ ەكٸنشٸ تايمدا ەكٸ گول سوعىپ, تارازى باسىن تەڭەس­تٸردٸ. بەرٸمٸز قۋانىش قۇشا­عىندامىز. كٶرەرمەن دە, جان­كٷيەر دە. تٸلشٸلەر دە. ويىن سوڭىنداعى باسپاسٶز مەس­ليحاتى باستالار شاقتا مىناداي كٶرٸنٸس ورىن الدى. تالعات مارۋانۇلى بەرٸ بەتتەگەندە بٷكٸل تٸلشٸ دٷر ەتٸپ, ورىندارىنان تۇردى. الاقان قىزارعانشا قول شاپالاقتاپ, قوشامەت كٶرسەتتٸ. تالعاتقا قارايمىز. جىميىپ كٷلدٸ. سوسىن ەرنٸن تٸستەپ تۇرىپ قال­دى. جانارىنان تاعى بٸر جاس دومالاپ كەلە جاتىر ەكەن. وتىردى دا ەڭگٸمەسٸن باستادى.

– كۋراج دەگەن بەلە بار ەمەس پە. سونى ۇستاپ الدىق. جٸبەرمەدٸك. شىنىندا دا ەڭبەك جٸگٸتتەردٸكٸ. وينادى. پولشانىڭ مىقتى ەكەنٸن بٸلدٸ. بٸلدٸ دە ٶزدەرٸنٸڭ دە قولدارىنان بٸردەڭە كەلە­تٸنٸن دەلەل­دەدٸ. قازٸر سٶيلەۋ قيىن سوعىپ وتىر. كەۋدەنٸ بٸردەڭە تىرمالايدى. نە ەكە­نٸن ۇقپادىم.

ۇعىپ تۇردىق. ماقتانىش تا ادام كٶڭٸلٸنە ەسەر ەتەدٸ. ٶزٸمەن ەمەس. ٶزٸ سەنٸم ارتقان شەكٸرتتەرٸمەن ماقتانىپ تۇر­دى, مارۋانۇلى. ماقتا­ناتىنداي بار ەدٸ. ازۋى التى قارىس قارسىلاستى تۇسادى. دٷنيە جٷزٸنٸڭ باسىلىمدارى «استاناداعى سەنساتسييا», دەپ ايدار تاعىپ, ماتچ تۋرالى جارىسا جازىپ جاتتى. بايسٷفينوۆتٸ زەرتتەپ, جەتٸ اتاسىنا جەتكەندەر بار. قىس­­قاسى, قازاق فۋتبولىنىڭ قايتا ٶرلەگەن كٷنٸ ەدٸ ول.

پودگوريتساعا جول تٷستٸ. قازاقستان جەرگٸلٸكتٸ قۇراما­مەن كەزدەستٸ. ويسىراي ۇتىلدىق. ماتچ سوڭىنداعى باسپاسٶز ماسليحاتىندا بٸر توپ قازاق جۋرناليستەرٸ باس باپكەردٸ ورتاعا الدىق.
– مەن ويىن الدىندا كٶپ ويلاندىم. نە ٸستەۋ كەرەك? چەرنوگورييا ٶز الاڭىندا ەشكٸمگە دەس بەرمەيدٸ. بۇ­يىرسا, توعىزى قايتامىز. ونى جەتەمٸز. ون بٸرٸ كٷنٸ رۋمىنيياعا قارسى ويناۋ كەرەك بولادى. سوسىن نەگٸزشٸ ويىنشىلاردى كەلەسٸ كەزدەسۋگە الىپ قالۋدى جٶن كٶردٸم. الاڭعا شىققاندارعا ٶكپەم جوق. شامالارى كەلگەنشە وينادى. دەنە بٸتٸمٸ جەنە قارا كٷشٸ جاعىنان قارسىلاس مىقتى بولدى. كٷشٸ­مٸز جەتپەدٸ.

اشۋ قىسىپ وتىر ەدٸ. بەرٸمٸزدٸ. ەسٸك­كە بەتتەپ بارا جاتقان تالعات باپكەر كە­نەت كەرٸ بۇرىلىپ, قاسىمىزعا كەل­دٸ. جەتكەن بەتتە قاپسىرا قۇشاقتاپ الدى.

– بەرٸن تٷسٸنەمٸن. مەنٸڭ دە ٶزەگٸم ٶرتەنٸپ بارادى. ەبدەن باسىم قاتتى. بۇل ويىندا بارىمىزدى سالىپ, تاۋىسىپ الساق, ٶز الاڭىمىزدا تاۋىمىز شاعىلسا نە بولا­دى? جۇرت تٷسٸنە مە? وي­ىن­­شىلاردىڭ, ساپالى وي­ىنشىلاردىڭ سانى تىم از بولىپ تۇر عوي. تاعى دا اي­تايىن, انادان تارتىپ, مىنادان سۇراپ تالايلاردى تارتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بار ەدٸ, بٸراق ولار بٸز كٷتكەن دەڭگەيدە دوپ تەبە الا ما? جٷرەكتەرٸڭە جٷك تٷسٸردٸك, جٷي­كەلەرٸڭە ەسەر ەتتٸك, الداي مىناعان سەنشٸ. بۇيىرسا, استانادا رۋمىنييادان ۇتىل­مايمىز. مەنٸڭشە, سول ما­ڭىزدى.
بۇرىلىپ, ەسٸككە بەتتەدٸ. كٶزٸنەن تامشى جاس ٷزٸلٸپتٸ. نەنٸڭ جاسى ەكەنٸن ۇعا الما­دىق. ەرتەسٸ تٷندە ەلگە جەتتٸك. ونى كٷنٸ جاتتىعۋ بولدى. رۋمىنييا قۇراماسى ەرەۆاندا ارمەنييانى 5: 0 ەسە­بٸمەن ۇتىپ, ايدارى­نان جەل ەسٸپ كەلگەن. باس­پاسٶز مەسليحاتىندا ەجۋا باسىم­دىق الدى. رۋمىن تٸل­شٸلەرٸ كريستوف داۋمنان سۇرايدى كەلٸپ: «قازاقستان قاقپاسىنا نەشە گول سوعاسىزدار?». «جە­ڭٸسكە وڭاي جەتەتٸنٸڭٸزدٸ بٸ­لە­مٸز. بٸراق سول گول سانىن ايتا الاسىز با?». وسى مەن­دەس ساۋالدار قارشا بورادى. داۋم دا ماقتاننان قاش­پايدى-اۋ. كٷلٸپ وتىرىپ, جاۋاپ بەردٸ. قايتا-قايتا بەس گول سوعۋ وڭاي ەمەستٸگٸن العا تارتتى. ۇپاي­دان شاشاۋ شىعارمايتىنىن ايتتى. ٷن­دە­مەدٸك. تالعاتتى تىڭ­دادىق قوي. ٷمٸتٸن ٷركٸ­تٸپ ال­مايىق. كەلەسٸ كٷنٸ ماتچ ٶتتٸ.
ويىنشىلاردى جاس بالالار جەتەكتەپ شىعادى عوي. تٷندە اۋا سۋىپ كەتە مە, بالا بٸت­كەن جاۋراپ بارا جاتتى. ەندٸ ەكٸ ەلدٸڭ ەنۇرانى وينالۋى تيٸس. بالالار بٷرسەڭ قاعادى. سونى كٶرگەن سامات سماقوۆ جەيدەنٸڭ ٷستٸنەن كيگەن جەڭٸل كٷرتەشەسٸن شەشتٸ دە, ٶزٸن جەتەكتەپ كەل­گەن بالانىڭ يىعىنا ٸلە سالدى. كاپيتاننىڭ ەمٸ­رٸن ەستٸگەندەي ٶزگەلەرٸ دە جال­ما-جان بالالاردى قام­قورىنا الدى. «استانا-ارە­نانىڭ» ٸشٸ جىلىپ سالا بەردٸ. مۇنداي كوماندانى ۇتۋ مٷمكٸن ەمەس قوي! مىڭ جەردەن رۋمىنييا بولساڭ دا. قايتا قازاقستاننىڭ شابۋىلى ٶتكٸر ەكەن. ەتتەڭ, ۇرىمتال تۇستا گول سوعا الام­دىق. كەشەگٸ كٷلكٸگە تۇن­شىق­قان با, رۋمىنداردىڭ قۇتى قاشىپ, قورعانىستا ۋا­قىت ٶتكٸزدٸ. بەس گول قايدا, ەسەپ اشۋدىڭ ٶزٸ مۇڭعا اينالدى. 0:0. ماچتان كەيٸن بايسٷفينوۆتٸ تىڭدادىق.

– تەڭ تٷسۋ دە جەتٸستٸك شى­عار. بٸراق جەڭٸسكە جاقىن تۇردىق. نەتيجە كٶڭٸلدەن شىقتى دەمەس ەدٸم.

اي بۇرىن جولىقتىق. ەلدەبٸر شارۋامەن فەدەرا­تسيياعا بارعاندا. عاني قاي­نازاروۆ بار, نۇركەن ٷشەۋٸ ٷلكەن ٷستەلگە ٷش بۇرى­شى­نان تٶنٸپ تۇر ەكەن. قو­بى­راعان قاعاز. قالام باس باپكەر­دٸڭ قولىندا. ٷلكەن جوسپار جاسال­عانى بايقا­لادى. تاڭدالعان تاكتيكا ما, ويىن­شىلار تٸزٸمٸ مە. ەلدەبٸر زەرتتەۋ­لەردٸڭ نەتي­جەسٸن دە كٶز شالدى.

– جاقسىلاپ بٸر سٶيلەسۋ كەرەك ەدٸ. سۇحبات الىپ.

– بٸز دايىنبىز عوي. قازٸر ٷشەۋمٸز وسىندامىز. ۇلتتىق قۇرامانىڭ بولا­شاعى عوي. جاقسى جوسپار جاسادىق. دامۋ جولى. كو­ماندانى كٶك­تەمدە جيناي­­مىز. جٸگٸت­­تەر قازٸر وقۋ-جاتتىعۋ جيىن­­­دا­­رىندا جٷر. مەلٸمەت الىپ وتىر­­م­ىز. بىل­تىرعى ولقى­لىق­تاردى انىق­تادىق. ەندٸ بٸر ساتى كٶتەرٸلۋٸمٸز كەرەك قوي.

– بەرەكەلدٸ! تەك العا سامعاڭىزدار.

– ورتاق شارۋا, تٸلشٸ­لەر دە سىرت قالماۋى تيٸس. ويىندى سٸزدەر تالداسا­ڭىزدار, قاتەلٸكتەردٸ كٶرسەتۋ كەرەك. سوندا ٶسەمٸز.

– تٷسٸندٸك, تالعاتجان, ٷنەمٸ نازاردا ۇستايمىز.

تالعاتتان تٸزگٸن كەتٸپتٸ. قازاقستان قۇراماسىن ەندٸ الەك­ساندر بوروديۋك جات­تى­ق­­تىراتىن بولدى. بٸر جىل بويى ۇلتتىق قۇرامادا جۇمىس ٸستەگەن, كومان­داعا ٶزٸنە رەڭ بەرگەن, ٶزٸندٸك تالاپ قويعان تالعات مارۋان­ۇلى ٷش جٷز كٷن­نٸڭ ٸشٸندە كەمٸ ٷش جىلعا تاتيتىن نەتي­جە كٶرسەتتٸ. بەرٸ ەستە. ەۋەلٸ ٶزٸمٸز سٸڭٸ­رٸپ الايىق. ات­قارعان شارۋاسىن سونان سوڭ تالدارمىز.

امانگەلدٸ سەيٸتحانوۆ,

"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ