بٷگٸن ەلباسىنىڭ "ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى" اتتى ماقالاسى جارىق كٶرگەن بولاتىن. وسى ايتۋلى ماقالاعا بايلانىستى «ەزٸرەت سۇلتان» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى, مەدەنيەت قايراتكەرٸ نۇربولات احمەتجانوۆ ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلىنىڭ «ۇلى دالا ەلٸنٸڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسىن تەبٸرەنٸسپەن وقىدىق. بابالارىمىزدىڭ ٶز زامانىندا ٶركەنيەتكە قوسقان ٷلەستەرٸ ماقالادا كٶرسەتٸلگەندەي باتىس پەن شىعىسقا, كٷنگەي مەن تەرٸسكەيگە تارالدى. سوڭعى جىلدارى تابىلعان ارحەولوگييالىق دەرەكتەر مەن ٶزگە ەلدەردٸڭ ارحيۆتەرٸندەگٸ شاڭ باسىپ جاتقان مۇراعاتتاردى تولىقتاي زەرتتەۋگە بەتبۇرىس جاساۋ كەرەكتٸگٸن زامانا تالابى تۋدىرىپ وتىرعانىن ايتا كەلە:
«بٸز باسقا حالىقتاردىڭ رٶلٸن تٶمەندەتٸپ, ٶزٸمٸزدٸڭ ۇلىلىعىمىزدى كٶرسەتەيٸن دەپ وتىرعانىمىز جوق. ەڭ باستىسى, بٸز ناقتى عىلىمي دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ, جاھاندىق تاريحتاعى ٶز رٶلٸمٸزدٸ بايىپپەن ەرٸ دۇرىس پايىمداۋعا تيٸسپٸز» - دەپ ەلباسىنىڭ وي تٷيٸندەۋٸ ٶتە قيسىندى.
حالىقارالىق قوعامداستىقتا بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸ مەكەن ەتەتٸن جەنە بٸرتۇتاس قازاقستان حالقىن قۇرايتىن بارلىق ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ تولەرانتتىلىعىن, كونفەسسيياارالىق جەنە مەدەنيارالىق كەلٸسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان دەيەكتٸ ساياساتىمىز قازٸردٸڭ ٶزٸندە كەڭٸنەن تانىلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ سارالى دا ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا حالقىمىز وسى زامانعى جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ زايىرلى مەملەكەتتٸ بەلسەنە ورناتىپ جاتىر.
ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العالى قول ارتقان قوعامدىق-ساياسي جەنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەتٸستٸك پەن مەملەكەتتٸلٸكتٸ باياندى ەتپەككە تەك ماتەريالدىق يگٸلٸكتٸ عانا مانسۇق ەتۋ جەتكٸلٸكسٸز.
بٷگٸندە ٶز تامىرى مەن ٶتكەنٸنە, انا تٸلٸنە, دٸنٸنە, دٸلٸنە ەلەمنٸڭ بٸراز مەملەكەتٸ بەت بۇرا باستادى. ونىڭ جولىن ەركٸم ٶزٸنشە تانىپ, ٶزٸنشە باعامداۋدا. سولاردىڭ قاتارىندا ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ نازارىنا ٸلٸگٸپ, بٸرقاتار بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىمدارعا مٷشە بولىپ ٷلگەرگەن قازاقستان ەلباسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسىندا ايتىپ ٶتكەن ۇلتتىق ستراتەگييالىق «مەدەني مۇرا» جوباسى ارقىلى تالپىنۋدا.
جاراتىلىسىندا - شىعىستىق, بٸتٸمٸندە ازييالىق بولعانىمەن, قازاق حالقى, شىن مەنٸندە, وسى ەكٸ قۇبىلىستان دا وقشاۋلاۋ, تابيعاتتىڭ بٸر بٶلشەگٸندەي, دالانىڭ تٶل پەرزەنتٸ. سونىڭ بٸر دەلەلٸندەي ۇلتتىڭ رۋحاني بايلىعى مەن تاريحىن تانىتۋدى قولعا العان «مەدەني مۇرانىڭ» تٷزٸلٸسٸ بٶلەك, ماقساتى - ەرەك, اياسى – اۋقىمدى بولدى. مەدەنيەتتانۋشىلار مەن عالىمدار بۇل جوبانى ەلٸمٸزدٸڭ كەشەگٸسٸ مەن كەلەشەگٸن حاتتاپ, ەنشەيٸن تٸزبەلەپ قويا سالار كەزەكتٸ شارا ەمەس, عالامدىق ماڭىزى زور, دەمەك, قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەتتە تالاسى بار ەكەندٸگٸن تانىتاتىن قۇبىلىس بولاتىندىعى تۋرالى سالماقتى پٸكٸر ايتتى. مەدەنيەتتٸڭ, عىلىمنىڭ, فيلوسوفييانىڭ, ەدەبيەتتٸڭ ەڭ ٷزدٸك ٷلگٸلەرٸنٸڭ قازاق تٸلٸندە جارىق كٶرۋٸ مەن حالقىمىزدىڭ باي مۇراسى مەن جەتٸستٸكتەرٸن باسقا تٸلدەرگە اۋدارۋ - ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني مۇراسىن بٸرتە-بٸرتە ەلەم جۇرتشىلىعىنا تانىتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ەلباسىنىڭ تٶل مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك مەدەني كەڭٸستٸككە كٸرٸگۋ ماقساتىنداعى تەك ماماندارعا عانا ەمەس, بٷكٸل ەلٸمٸزدٸڭ الدىنا «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا قويعان مٸندەتٸ.
ەربٸر مەملەكەتتٸڭ ٶركەنيەتتٸلٸگٸن ونىڭ تاريحي-مەدەني مۇراعا دەگەن كٶزقاراسىنا قاراي تانىپ, باعامداۋعا بولاتىنى انىق. دەمەك, قازاقستاننىڭ مەدەنيەت سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتىنا ەكٸ تٷرلٸ مٸندەت جٷكتەلەدٸ:
بٸرٸ - ٶزٸندٸك ەتنيكالىق مەدەنيەتتٸ دامىتۋ مەن قولداۋعا باعىتتالعان شارالار كەشەنٸن نىعايتۋ;
ەكٸنشٸسٸ - تٶل مەدەنيەتتٸ وڭتايلى ٶرٸستەتە وتىرىپ, ەلەمدٸك مەدەني كەڭٸستٸككە ەنۋ ٷشٸن تيٸمدٸ جاعداي جاساۋ.
ەلباسىنىڭ ماقالادا «بٸزدٸڭ تٷپ - تامىرىمىزعا جاڭاشا كٶزقاراسپەن قاراۋعا جول اشىپ, ەلەمدٸك عىلىم ٷشٸن سەنساتسييا سانالعان جاڭالىق – 1969 جىلى قازاقستاننىڭ ەسٸك قورعانىنان تابىلعان, ٶنەرتانۋشى عالىمدار اراسىندا «قازاقستاندىق تۋتانحامون» دەگەن اتقا يە بولعان «التىن ادام». جاۋىنگەردٸڭ التىنمەن اپتالعان كيٸمدەرٸ, ەجەلگٸ شەبەرلەردٸڭ التىن ٶڭدەۋ تەحنيكاسىن جاقسى مەڭگەرگەنٸن اڭعارتادى. سونىمەن بٸرگە بۇل جاڭالىق دالا ٶركەنيەتٸنٸڭ زور قۋاتىمەن ەستەتيكاسىن ەيگٸلەيتٸن باي ميفولوگييانى پاش ەتتٸ.» - دەۋٸ ٶتە لايىقتى باعا.
بابالارىمىزدىڭ جاھاندىق ٶركەنيەتكە قوسقان قوماقتى ٷلەس سالماعى, ال, اڭ ستيلٸن قولدانۋ ارقىلى تەكتٸلٸگٸن دەرٸپتەگەندٸگٸ اڭىز عانا ەمەس ناقتى دەلەلدەرمەن ايعاقتالعان دٷنيە ەكەندٸگٸ بارشانى ەرٸكسٸز مويىنداتادى.
قازاق حالقىنىڭ عاسىردان عاسىر اسىرعان قۇندى ەسكەرتكٸشتەرٸ مەن تاريحي مۇراعاتتارى - تەك قازاق ۇلتىنىڭ عانا ەمەس, ەلەم مەدەنيەتٸنە ٷلەس قوسۋشى جەدٸگەرلەر. سونىڭ دەلەلٸندەي, قازاق حالقىنىڭ ٸرگەلٸ تاريحي ەسكەرتكٸشتەرٸ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسٸ مەن تامعالى پەتروگليفتەرٸ يۋنەسكو-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مەدەني مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن. بۇل ولاردىڭ قازاقستان مەن ورتالىق ازييا ايماعى ٷشٸن عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەم قاۋىمداستىعى ٷشٸن ماڭىزى زور مەدەني-تاريحي نىسان ەكەندٸگٸنٸڭ بٸردەن-بٸر ايعاعى.
تٶرتكٷل دٷنيەگە ەلدٸڭ وڭ يميدجٸن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن جەنە ەلەمدٸك مەدەني كەڭٸستٸككە كٸرٸگۋ ماقساتىندا «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا كٶرسەتٸلگەن «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ مەدەني ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلۋدە. بيىل «ەزٸرەت سۇلتان» تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸ تٷركييا مەملەكەتٸنٸڭ ٷش قالاسىندا, گرەتسييانىڭ «سالونيكي», رەسەيدٸڭ «سوچي» قالالارىندا ٶتكٸزٸلگەن حالىقارالىق كٶرمەلەرگە قاتىستى.
ماقالادا وبلىس ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىنىڭ مەرتەبەگە لايىق رۋحاني استاناعا اينالۋى دا نازاردان تىس قالماعان. ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسٸمدەرٸن ۇلىقتاۋ, وقۋ-اعارتۋ ەنتسيكلوپەدييالىق ساياباق اشۋ, ٶنەردٸڭ بار سالاسىندا ناسيحات جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, بۇل – ٷلكەن مٸندەتتٸ جٷكتەيتٸن ماقالانىڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸ.
حالىقارالىق دەرەجەدە ٶمٸرشەڭ ماڭىزدى رۋحاني مەسەلەلەردٸ شەشۋدە باسقا ەلدەرمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, بٸز حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ جاۋاپتى مٷشەسٸ رەتٸندە ٶزٸمٸزدٸڭ رٶلٸمٸز بەن بەدەلٸمٸزدٸ الداعى ۋاقىتتا دا نىعايتا بەرەتٸن بولامىز جەنە الدىمىزعا ەلباسى قويىپ وتىرعان بيٸك ماقساتتارعا جەتۋ ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتۋگە دايىنبىز.
.jpeg)