ەلٸمٸزدە قابىلدانعان «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ قۇرامىندا تٸل ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدى كٶزدەيتٸن ارناۋلى باعىتى بار.
1 مٸندەت, 4 كٶرسەتكٸشتەن جەنە 15 ٸس-شارادان تۇراتىن بۇل باعىتتىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ. ال ونى ورىنداۋ ٷشٸن ناقتى ٸس-شارالار كٶزدەلگەن. بٶلٸنەتٸن قاراجات تا قوماقتى. ناقتى ايتار بولساق, 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ شامامەن 7,1 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. بٷگٸن ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ۇيىمداستىرىلعان باسپاسٶز مەسليحاتىنا قاتىسقان قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ تٸل ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى ەدٸلبەك قاباەۆ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلاتىن ٸس-شارالارعا ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى, دەپ حابارلادى "قازاقپارات" حاا.
«بٸرٸنشٸدەن, جالپى ورتا بٸلٸم بەرۋ دەڭگەيٸندەگٸ «قازاق تٸلٸ», «قازاق ەدەبيەتٸ» جەنە قازاق تٸلٸنەن باسقا تٸلدە وقىتاتىن سىنىپتارعا ارنالعان «قازاق تٸلٸ جەنە قازاق ەدەبيەتٸ» پەندەرٸنٸڭ وقۋ باعدارلامالارىنا تيٸستٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەتٸن بولادى. نەتيجەسٸندە قازاق تٸلٸن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸ جەتٸلدٸرٸلەدٸ. قازاق تٸلٸ مۇعالٸمدەرٸن دايارلاۋ جەنە ولاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ, قازاق تٸلٸندە وقۋلىقتار ەزٸرلەۋ جٷرگٸزٸلەدٸ. قازاق, ورىس جەنە اعىلشىن تٸلدەرٸندە دەباتتىق تۋرنيرلەر ٶتكٸزٸلەدٸ. مەملەكەتتٸك تٸلدە ٸت-ٶنٸمدەردٸ ەزٸرلەۋ, ەنگٸزۋ جەنە شىعارۋ قولعا الىنادى. YouTube ۆيدەوحوستينگٸندە قازاق تٸلٸندەگٸ تانىمال انيماتسييالىق فيلمدەردٸ دۋبلياجداۋ جەنە ورنالاستىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ», - دەدٸ كوميتەت تٶراعاسى.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, «قازاق تٸلٸ», «قازاق ەدەبيەتٸ» پەندەرٸنٸڭ وقىتۋ ەدٸستەمەلەرٸ, وقىتۋدىڭ وزىق تەحنولوگييالارى زەردەلەنٸپ, تيٸمدٸلٸگٸ انىقتالىپ, وقۋ پروتسەسٸنە ەنگٸزٸلەدٸ. «قازاق ەدەبيەتٸ» پەنٸنەن ەدەبي بٸلٸم مازمۇنىن بەرۋدە لوگيكالىق بٸرٸزدٸلٸك, جٷيەلٸلٸك, ساباقتاستىق ساقتالا وتىرىپ, بٸلٸم الۋشىلاردىڭ بويىنا ۇلتتىق-رۋحاني, ادامگەرشٸلٸك, مەدەني-ەستەتيكالىق قۇندىلىقتاردى دارىتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن «قازاق ەدەبيەتٸ» پەنٸ مازمۇنىندا «ەلەم ەدەبيەتٸ» ٷلگٸلەرٸ قوسا وقىتىلىپ كەلسە, ەندٸ «ەلەم ەدەبيەتٸ» جەكە وقىتىلادى. «قازاق ەدەبيەتٸ» مازمۇنى تەك تٶل شىعارمالاردى قامتيدى. «قازاق ەدەبيەتٸ» پەنٸ مازمۇنىندا ەدەبيەت تاريحى كەزەڭٸن ساقتاي وتىرىپ, شىعارمالاردىڭ جانرى جٷيەلەنەدٸ. قازاق تٸلٸ فۋنكتسيونالدىق-كوممۋنيكاتيۆتٸك تۇرعىدان جەنە گرامماتيكانى وقىتۋعا نەگٸزدەلەدٸ. «قازاق تٸلٸ» پەنٸنٸڭ مازمۇنى تٸلدٸك بٸلٸمدٸ باعالاۋدىڭ حالىقارالىق, ەۋروپالىق ستاندارتتارىنا نەگٸزدەلٸپ, تٸل ٷيرەتۋ جٷيەسٸ باعىت-باعدارعا الىنادى. «ورتا مەكتەپتە قازاق تٸلٸن وقىتۋ» نەتيجەسٸ ۇلتتىق تەست جٷيەسٸ ارقىلى انىقتالادى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٸرٸكتەۋ ارقىلى وتاندىق وقۋلىق ەزٸرلەۋشٸ اۆتورلاردىڭ پۋلى قالىپتاسۋدا. سودان كەيٸن وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارى اۆتورلارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. وقۋ-ەدٸستەمەلٸك بٸرلەستٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ, ارنايى پەندەر بويىنشا قاجەتتٸ وقۋلىقتاردىڭ تٸزبەسٸ ايقىندالادى. ەزٸرلەنەتٸن وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بەيٸندەر بويىنشا وقۋ-ەدٸستەمەلٸك بٸرلەستٸكتەردٸ, جۇمىس بەرۋشٸلەر قاۋىمداستىقتارىن (كەسٸپورىنداردى), سونداي-اق جوعارى وقۋ ورىندارىن تارتا وتىرىپ ساراپتاما جٷرگٸزۋ جوسپارلانعان. ەزٸرلەنگەن وقۋلىقتاردىڭ مازمۇنى مەملەكەتتٸك جالپىعا مٸندەتتٸ بٸلٸم بەرۋ ستاندارتتارىنا, وقۋ باعدارلامالارىنا جەنە قازٸرگٸ زامانعى وقۋلىققا قويىلاتىن باسقا دا تالاپتارعا سەيكەس كەلەتٸن بولادى.
«ەكٸنشٸدەن, قازاق تٸلٸندەگٸ وقۋلىقتارمەن تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى, جوعارى وقۋ ورىندارى قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ كوللەدج ستۋدەنتتەرٸنٸڭ 60 پايىزى مەملەكەتتٸك تٸلدە وقيتىنىنا قاراماستان, قازاق تٸلٸندەگٸ وقۋلىقتار مەن ەدەبيەتتەردٸڭ ٷلەسٸ 30 پايىزدى قۇرايدى. پەداگوگتار مەن ستۋدەنتتەر كوللەدجدەردە بار وقۋلىقتار مەن ەدەبيەتتەردٸ قازاق تٸلٸنە ٶز بەتٸنشە اۋدارىپ, وقۋ پروتسەسٸندە قولدانۋعا مەجبٷر بولۋدا. وسىعان بايلانىستى «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جوباسىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 2025 جىلعا دەيٸن قازاق تٸلٸندە كوللەدجدەرگە ارنالعان 700-دەن استام, جىل سايىن 180 وقۋلىق ەزٸرلەۋ جوسپارلانۋدا», - دەدٸ ول.
كوميتەت تٶراعاسى جوعارى وقۋ ورىندارىندا, ەسٸرەسە, ينجەنەرييا, ەلەۋمەتتٸك عىلىمدار, بيزنەس جەنە باسقارۋ سالالارى بويىنشا قازاق تٸلٸندە وقۋلىقتاردىن جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالاتىنىن اشىق ايتتى. وسىعان بايلانىستى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كٸتاپحانا قورىن قازاق تٸلٸندەگٸ كٸتاپتارمەن تولىقتىرۋ جەنە ستۋدەنتتەر ٷشٸن ەزٸرلەنگەن وقۋ ەدەبيەتتەرٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان. جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان قازاق تٸلٸندەگٸ جىلىنا 20, تٶرت جىلدا 80 وقۋلىقتىڭ تٷرٸ ەزٸرلەنەدٸ.
جالپى, كوللەدجدەردٸ زاماناۋي وقۋ ەدەبيەتٸمەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە قاجەتتٸ تٷرلٸ سالالار بويىنشا, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەتتٸك تٸلدەگٸ 600-دەن استام نەگٸزگٸ شەتەلدٸك وقۋلىقتاردى اۋداردى. سونداي-اق, اۆتورلار -ەزٸرلەۋشٸلەر پەداگوگتار مەن ستۋدەنتتەردٸ قولداۋ ٷشٸن ارنايى پەندەر بويىنشا (ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەتتٸك تٸلدە) 330-دان استام وقۋ قۇرالدارىن ەزٸرلەدٸ.
«ٷشٸنشٸدەن, لاتىن گرافيكالى ەلٸپبيدٸ قولداناتىن جازباشا كوممۋنيكاتسيياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ٷلەسٸ ارتاتىن بولادى. لاتىن گرافيكالى ەلٸپبيدٸ پايدالاناتىن جازباشا كوممۋنيكاتسيياعا قاتىسۋشىلاردىڭ كٶرسەتكٸشٸ 2023 جىلدان باستاپ انىقتالادى. ول جىلى 20 پايىزعا جەتۋ كٶزدەلگەن. بۇل كٶرسەتكٸش جازباشا كوممۋنيكاتسيياعا قاتىسا الاتىن 6 جاستان 63 جاس ارالىعىنداعى حالىق ٷلەسٸ ارقىلى ەسەپتەلەدٸ. رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸنٸڭ حالىق سانىنا سەيكەس دەكومپوزيتسييا جاسالادى. الدىن الا بولجام سانى ەسەپتەلەتٸن بولادى», - دەدٸ كوميتەت تٶراعاسى.
ول لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن قازاق ەلٸپبي مەن ەملە ەرەجەسٸ جوبالارى قارالىپ, نورماتيۆتٸك قۇجاتتارمەن بەكٸتٸلگەننەن كەيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭمەن ٸسكە اسىرىلاتىنىن باسا اتاپ ٶتتٸ.
«تٶرتٸنشٸدەن, قازاق تٸلٸ ۇلتتىق كورپۋسى مەتٸندٸك بازاسىنىڭ كٶلەمٸن ارتتىراتىن بولامىز. كورپۋس – بەلگٸلٸ بٸر تٸلدەگٸ مەتٸندەردٸڭ ەلەكتروندى تٷردە جيناقتالۋىنا نەگٸزدەلگەن اقپاراتتىق-انىقتامالىق جٷيە. ۇلتتىق كورپۋستار تٸلدٸ انا تٸلٸ نەمەسە شەتتٸلٸ رەتٸندە ٷيرەتۋ ٷشٸن دە ماڭىزدى. ەلەمدە وقۋلىقتار مەن وقۋ باعدارلامالارى قازٸر كورپۋسقا باعىتتالعان. كەز كەلگەن شەتەلدٸك, مەكتەپ وقۋشىسى, مۇعالٸم, جۋرناليست, رەداكتور جەنە جازۋشى كورپۋستى قولدانا وتىرىپ, بەيتانىس سٶزدٸ نەمەسە گرامماتيكالىق فورمانىڭ قولدانۋ ەرەكشەلٸكتەرٸن تەز جەنە تيٸمدٸ تەكسەرە الادى. ۇلتتىق كورپۋس الدىمەن تٸلدٸڭ لەكسيكاسى مەن گرامماتيكاسىن, ونداعى جٷزدەگەن جىلدار بويى بولعان ٶزگەرٸستەردٸ عىلىمي زەرتتەۋ ٷشٸن قاجەت. قازٸرگٸ تەحنولوگييالىق دامۋدىڭ ارقاسىندا اقپاراتتى ٸزدەۋدٸ وڭتايلاندىرادى», - دەدٸ ەدٸلبەك قاباەۆ.
