ۇب مەلٸمەتٸنشە, ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى پروينفلياتسييالىق پروتسەستەر ٶسٸپ كەلەدٸ. بۇل كارانتين شارالارىنىڭ ەلسٸرەۋٸمەن, جيناقتالعان جيناقتاردىڭ كٶپتٸگٸمەن, سونداي-اق كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىستىڭ ٸسكە اسىرىلۋىمەن ىنتالاندىرىلاتىن جاھاندىق تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ تەز قالپىنا كەلۋٸنە بايلانىستى بولىپ وتىر. ۇسىنىستىڭ ٶسۋٸ ەلٸ دە جەتكٸزۋگە بايلانىستى مەسەلەلەردٸڭ بولۋىنا جەنە ماتەريالدار تاپشىلىعىنا بايلانىستى تەز ٶسٸپ وتىراتىن سۇرانىسقا جول بەرٸپ وتىر.
"سىرتقى فاكتورلاردىڭ ٸشٸندە تەڭٸز پورتتارىنداعى جاعدايدىڭ جاقسارعانىنا قاراماستان, ەلٸ دە كوۆيدكە دەيٸنگٸ دەڭگەيدەن الشاق بولىپ وتىرعان ەنەرگييا باعاسىنىڭ ٶسۋٸن جەنە جاھاندىق جەتكٸزۋ قاتارىنىڭ بۇزىلۋىن اتاپ ٶتكەن جٶن. 2021 جىلعى قاراشادا Baltic Dry Index قازانداعى ەڭ جوعارى دەڭگەيدەن تٶمەندەدٸ. الايدا, بۇل 2020 جىلعى مامىرداعى دەڭگەيدەن 6 ەسە جوعارى. جاھاندىق ينفلياتسييانىڭ جىلدامداۋىنا قىمباتتاپ وتىرعان ازىق-تٷلٸك باعاسى دا قوسىمشا ٷلەس قوسادى, بۇل ۇسىنىستىڭ تٶمەندەۋٸنە, ەكسپورتتاۋشى ەلدەردەگٸ اۋا رايىنىڭ ناشارلاۋىنا, سونداي-اق فراحت باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى. فاو ازىق-تٷلٸك باعالارىنىڭ يندەكسٸ قاراشادا بٸر ايلىق مەندە 1,2 پايىزعا ٶسٸپ, 2011 جىلعى ماۋسىمنان باستاپ ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتتٸ.
وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى ەلەمدەگٸ, ونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ ساۋدا ەرٸپتەستەرٸندەگٸ ينفلياتسييانىڭ ودان ەرٸ جىلدامداۋىنا الىپ كەلەدٸ. ەو مەن رەسەيدەگٸ ينفلياتسييا 2021 جىلعى قازاندا تيٸسٸنشە 4,4 پايىز جەنە 8,1 پايىز قۇراپ, تاريحي ەڭ جوعارى دەڭگەيدە بولىپ وتىر", - دەلٸنگەن ۇلتتىق بانك سايتىندا.
سىرتقى سەكتور تاراپىنان ينفلياتسيياعا قارسى قىسىم ٸشكٸ باعالاردىڭ ٶسۋٸندە كٶرٸنٸس تابادى. 2021 جىلعى قاراشانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانداعى جىلدىق ينفلياتسييا ازداپ باياۋلاپ, بيىلعى جىلعى قازانداعى 8,9 پايىز-بەن سالىستىرعاندا 8,7 پايىز بولدى. بۇل سەرپٸن ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ 11,3 پايىزدان 10,9 پايىزعا دەيٸن جەنە اقىلى قىزمەتتەر باعاسىنىڭ 6,9 پايىزدان 6,4 پايىزعا دەيٸن ٶسۋٸنٸڭ باياۋلاۋىنا بايلانىستى بولدى. ازىق-تٷلٸك قۇرامداس بٶلٸگٸ ٶسۋٸنٸڭ قازٸرگٸ باياۋلاۋىنا بٸر ايداعى سەرپٸننٸڭ تۇراقتانۋى جەنە ٶتكەن جىلدىڭ جوعارى بازاسى جاعدايىندا مايلار مەن توڭ مايلار, قانت جەنە جۇمىرتقا دەزينفلياتسيياسى ايتارلىقتاي ٷلەس قوستى. بۇل رەتتە 2021 جىلعى قاراشادا نان-توقاش ٶنٸمدەرٸ مەن جارما, ەت ٶنٸمدەرٸ باعاسىنىڭ ٶسۋٸ جالعاستى, بۇل ٶندٸرۋشٸلەر شىعىندارىنىڭ ۇلعايۋىنا, دەندٸ داقىلداردى جالپى جيناۋدىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى, دەلٸنگەن سايتتا.
"2021 جىلعى قاراشادا جانار-جاعار ماي, قاتتى وتىن باعاسى ٶسۋٸنٸڭ جالعاسۋى نەتيجەسٸندە جىلدىق ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن ينفلياتسييا 7,8 پايىزدان 8,3 پايىزعا دەيٸن جەدەلدەدٸ. جانار-جاعار مايدىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋٸ 22,3 پايىز (ايلىق ٶسۋ – 4,3 پايىز) بولدى: بەنزين قۇنى 18,4 پايىزعا (2,4 پايىز), ديزەل وتىنى – 46,6 پايىزعا (14,6 پايىز) ٶستٸ. وتىننىڭ قىمباتتاۋى ٶندٸرۋشٸلەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ جاعدايىندا ورىن الىپ وتىر.
اقىلى قىزمەتتەر باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋ قارقىنى 2021 جىلعى قاراشادا 6,4 پايىز عا دەيٸن باياۋلادى. بۇل كوممۋنالدىق رەتتەلەتٸن قىزمەتتەر, قوعامدىق تاماقتانۋ قىزمەتتەرٸ, شاشتارازدار مەن جەكە قىزمەت كٶرسەتۋ ورىندارى باعاسى ٶسۋٸنٸڭ باياۋلاۋىنا بايلانىستى. سونىمەن قاتار تۇرعىن ٷيدٸ جالعا الۋ تاريفتەرٸنٸڭ ٶسۋٸ جەدەلدەدٸ", - دەلٸنگەن سايتتا.
ۇلتتىق بانكتٸڭ باعالاۋى بويىنشا, سوڭعى ايلاردا ماۋسىمدىق تازارتىلعان اننۋاليزاتسييالانعان تۇتىنۋ باعالارىنىڭ ٶسٸمٸ 2021 جىلعى قاراشادا 5,6 پايىز بولىپ (قازاندا – 7,1 پايىز), ماۋسىمداعى ەڭ جوعارى دەڭگەيدەن باياۋلاۋدى كٶرسەتۋدە. اننۋاليزاتسييالانعان بازالىق ينفلياتسييانى ايلىق باعالاۋ ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ 4-6 پايىز-دىق نىسانالى دەلٸز شەگٸندە قاتارىنان ەكٸنشٸ اي قالىپتاسۋىن بٸلدٸرەدٸ. ورنىقتى قۇرامداس بٶلٸكتەر سەرپٸنٸ 2021 جىلعى جەلتوقساندا جەنە 2022 جىلى نىسانالى دەلٸز شەگٸندە قالاي تۇراقتاناتىنى ماڭىزدى. وسى ورايدا تۇراقسىز جەنە جوعارى ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر كەزٸندە وسى سەرپٸننٸڭ تۇراقتىلىعىنا قاتىستى جوعارى بەلگٸسٸزدٸك بار.
"حالىقتىڭ ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرٸ باعالارعا قوسىمشا قىسىم كٶرسەتە وتىرىپ, ارتتى. ينفلياتسييانى بٸر جىل بۇرىن ساندىق باعالاۋ 2021 جىلعى قاراشادا 10,8 پايىزعا جەتتٸ. رەسپوندەنتتەردٸڭ 35 پايىز-ى كەلەسٸ 12 ايدا باعانىڭ ٶسۋٸ جەدەلدەۋٸن كٷتۋدە, بۇل باقىلاۋ كەزٸندەگٸ ەڭ جوعارى مەن بولدى. سوڭعى ايلاردا ينفلياتسييانى باقىلاۋ دا جوعارى دەڭگەيدە ساقتالۋدا.
ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸك سەرپٸنٸ جەدەل قارقىنمەن قالپىنا كەلە وتىرىپ, الدىڭعى بولجامدى راۋندتىڭ وپتيميستٸك ستسەنارييٸنە سەيكەس قالىپتاسۋدا. بۇل شيكٸزات نارىقتارىنداعى جوعارى ەلەمدٸك باعالار مەن كارانتين شەكتەۋلەرٸن جەڭٸلدەتۋ اياسىندا ورىن الۋدا. قازاقستاندا وسى كەزەڭدە مۇناي باعاسى بٸر باررەل ٷشٸن 69,3 اقش دوللارى بولعان كەزدە 2021 جىلعى قاڭتار-قازاندا ٸجٶ-نٸڭ ٶسٸمٸ 3,5 پايىز بولدى. تاۋ-كەن جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا, قۇرىلىس, اقپارات جەنە بايلانىس, كٶلٸك جەنە مەملەكەتتٸك سەكتور وڭ ٷلەس قوستى. 2021 جىلعى 10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٶندٸرٸستٸڭ قىسقارعانىن كٶرسەتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸنە تەجەۋشٸ ەسەر ەتۋدە. دەندٸ داقىلداردىڭ جالپى تٷسٸمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ بۇل سەرپٸننٸڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ بولدى" - دەيدٸ ماماندار.
ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ناقتى سۇرانىسىن قالپىنا كەلتٸرۋ پروتسەسٸ ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸككە قولداۋ كٶرسەتەدٸ. 2021 جىلعى ەكٸنشٸ توقساندا ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىستى ٸسكە اسىرۋ جاعدايىندا ٷي شارۋاشىلىقتارىن تۇتىنۋ 8,1 پايىزعا ٶستٸ. سۇرانىس قاتاڭ كارانتيندٸك شارالارمەن شەكتەلٸپ, قۇلدىراۋ شامامەن 16 پايىز بولعان 2020 جىلعى ەكٸنشٸ توقسانداعى ستاتيستيكالىق بازانىڭ ەسەرٸ حالىق سۇرانىسىنىڭ وسىنداي ٶسۋٸنٸڭ قوسىمشا فاكتورى بولىپ تابىلادى.
بٶلشەك تاۋار اينالىمىنىڭ اعىمداعى كەڭەيۋٸ (2021 جىلعى 10 ايدا 6,1 پايىز) جەنە حالىقتىڭ ناقتى كٸرٸستەرٸنٸڭ ارتۋى (2021 جىلعى ٷشٸنشٸ توقساندا 5,8 پايىز) سۇرانىستىڭ جالعاسىپ وتىرعان وڭ سەرپٸنٸنٸڭ ينديكاتورى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە 2021 جىلعى شٸلدەنٸڭ اياعىندا جەنە قىركٷيەكتٸڭ باسىندا بايقالعان COVID-19 تارالۋىنىڭ ارا-تۇرا ٶرشۋٸ سۇرانىستىڭ تولىققاندى قالپىنا كەلۋٸن شەكتەۋدٸ جالعاستىرۋدا.
ەلەمدٸك مۇناي نارىعىندا باعانىڭ ۇزاق ۋاقىت ٶسۋٸنەن كەيٸن بەلگٸلٸ بٸر تٷزەتۋ بايقالادى. كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتاممىنىڭ تارالۋىنا بايلانىستى قاراشانىڭ اياعى مەن جەلتوقساننىڭ باسىندا باعالار بٸر باررەل ٷشٸن 65-66 اقش دوللارىنا دەيٸن تٶمەندەدٸ. نارىقتاعى قۇبىلمالىلىقتىڭ ٶسۋٸنە ەسەر ەتەتٸن قانداي دا بٸر وقيعالاردىڭ پايدا بولۋىنا قاراماستان, تەۋەكەلدەر بالانسى ناشارلاۋ جاعىنا اۋىسقان جوق. وپەك+ بيىلعى جىلعى 2 جەلتوقساندا ٶتكەن وتىرىسىندا ٶندٸرۋدٸ تەۋلٸگٸنە 400 مىڭ باررەلگە جوسپارلى تٷردە ۇلعايتۋدى كٶزدەيتٸن مەمٸلەنٸڭ اعىمداعى ٶلشەمدەرٸن ساقتاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
"ۇلتتىق بانك كەلەسٸ شەشٸمٸن ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ سەرپٸنٸن, ينفلياتسييانىڭ ورنىقتى قۇرامداس بٶلٸكتەرٸن, سونداي-اق ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ سىرتقى جەنە ٸشكٸ سۇرانىسقا ەسەرٸن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدايدى. كٷتۋلەردٸڭ, ينفلياتسييانىڭ جەنە ونىڭ ورنىقتى قۇرامداس بٶلٸكتەرٸنٸڭ تۇراقسىز باياۋلاۋى كەزٸندە ۇلتتىق بانك مونەتارلىق تالاپتاردى بارىنشا كٷشەيتۋدٸ جالعاستىرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸنٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەزەكتٸ جوسپارلى شەشٸمٸ 2022 جىلعى 24 قاڭتاردا نۇر-سۇلتان ۋاقىتى بويىنشا 15:00-دە جارييالانادى", - دەلٸنگەن حابارلامادا.
