فوتو: Akorda.kz
مەملەكەت باسشىسى ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ شاعىن قۇرامدا ٶتكەن سەسسيياسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
جيىنعا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, سونداي-اق ۇقشۇ باس حاتشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ قاتىستى.
سەسسييا بارىسىندا ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ٶزەكتٸ اسپەكتٸلەرٸ تالقىلاندى. سونىمەن قاتار ۇيىم قىزمەتٸنٸڭ باستى باعىتتارى بويىنشا بيىل اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى جاسالىپ, الداعى كەزەڭنٸڭ جوسپارى ايقىندالدى. بۇدان بٶلەك, مەملەكەتتەر باسشىلارى جاھاندىق كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماستى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە بٷگٸنگٸ سەسسييا حالىقارالىق احۋال كٷرت ناشارلاعان ٶتە قيىن جاعدايدا ٶتٸپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. ەۋرازييا قۇرلىعىنداعى جەنە ۇقشۇ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە كٸرەتٸن ايماق تٶڭٸرەگٸندە كٷردەلٸ جاعداي قالىپتاسىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, تاياۋ شىعىستاعى وقيعالاردىڭ اۋجايى دا ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى.
– قاقتىعىستان بەيبٸت حالىق زارداپ شەگٸپ وتىر. قانشاما جازىقسىز ادام, بالالار قازا تاپتى. مۇندايعا بەي-جاي قاراۋ مٷمكٸن ەمەس. قازاقستان گازا تۇرعىندارىنا بٸر ميلليون دوللار كٶلەمٸندە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتتٸ. قارجى بۇۇ قۇرىلىمى – UNRWA/باپور ۇيىمى ارقىلى جٸبەرٸلدٸ. قاقتىعىس كەزٸندە بۇل ۇيىمنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ٶتە كٶپ شىعىنعا ۇشىراعانىنا قاراماستان, جۇمىسىن ەرلٸكپەن جالعاستىرىپ جاتىر. تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىس, شىن مەنٸندە, جاھاندىق اۋقىمداعى اقپاراتتىق-يدەولوگييالىق تەكەتٸرەستٸ ەبدەن شيرىقتىرىپ جٸبەردٸ. گازا سەكتورى تٶڭٸرەگٸندە بولىپ جاتقان وقيعالار ەلەمدٸك قوعامداستىقتى ەكٸگە جاردى. سوعىس ٶرتٸ بارلىق ەل مەن كونتينەنتتٸ شارپىماي تۇرعاندا توقتاعانى جٶن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ۋاقىتشا بٸتٸم جاساۋ تۋرالى سوڭعى كەلٸسٸمدٸ قۇپتايتىنىن مەلٸمدەدٸ.
– بٸز ەۋەل باستان قاقتىعىسۋشى تاراپتاردىڭ گۋمانيتارلىق ٷزٸلٸس جارييالاۋى كەرەك ەكەنٸن ايتتىق. ولار وسى ۋاقىتتى قالىپتاسقان جاعدايدى رەتتەۋدٸڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ شارالارىن ەزٸرلەۋگە پايدالانۋ ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸن جۇمساۋى قاجەت. بۇعان قوسا, بۇۇ اياسىندا پالەستينالىقتارعا «ەكٸ حالىق ٷشٸن ەكٸ مەملەكەت» فورمۋلاسىنا ساي تولىققاندى مەملەكەت قۇرۋ قۇقىعىن بەرگەن جٶن. وسىنداي قيىن جاعدايدا بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قارارىن مٷلتٸكسٸز ورىنداپ, حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىن ساقتاۋ ماڭىزدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتٸ اۋعانستانداعى كٷردەلٸ احۋالعا نازار اۋدارىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتى اۋعان حالقىنا كٶمەك بەرۋ ٸسٸن جالعاستىرۋعا شاقىردى.
– اۋعان حالقىنا گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸ جالعاستىرۋ جەنە تاۋقىمەتٸ كٶپ وسى ەلدٸڭ ٶڭٸرلٸك ەكونوميكاعا ينتەگراتسييالانۋىنا ىقپال ەتۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىز. بيىل قازاقستان اۋعانستانعا ازىق-تٷلٸك, اسا قاجەتتٸ تاۋارلار مەن دەرٸ-دەرمەك جٶنەلتتٸ. قازان ايىندا اۋعانستاننىڭ باتىسىندا بولعان جەر سٸلكٸنٸسٸنە بايلانىستى كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ. گەرات قالاسىنا قۇتقارۋشىلار, كينولوگتار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ جٸبەرٸلدٸ,– دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇقشۇ اياسىنداعى سەرٸكتەستەردٸڭ ەدەتتەگٸ قاۋٸپ-قاتەر دەڭگەيٸنٸڭ ۇلعايۋىنا, سونىڭ ٸشٸندە ەسٸرتكٸ, قارۋ-جاراق اينالىمىنىڭ, ترانسشەكارالىق قىلمىس پەن زاڭسىز ميگراتسييانىڭ ٶسۋٸنە قاتىستى الاڭداۋشىلىعىنا تٷسٸنٸستٸكپەن قارايتىنىن مەلٸمدەدٸ. قازاقستان ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەرمەن بٸرگە وسى سىن-قاتەرلەرگە الداعى ۋاقىتتا دا تٶتەپ بەرۋگە ەزٸر.
– بٸز ۇقشۇ قىزمەتٸنٸڭ ەدٸس-تەسٸلٸ مەن ستراتەگيياسىن جولعا قويا وتىرىپ, زاماناۋي قاۋٸپ-قاتەر مەن سىن-تەگەۋرٸندەردٸ مٸندەتتٸ تٷردە ەسكەرۋگە تيٸسپٸز. سونىمەن قاتار ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶنٸپ كەلە جاتقانىن, ەگەر ونداي قاۋٸپ بولسا دا, ونى ٷنەمٸ ايتا بەرۋدٸڭ قاجەتٸ جوق دەپ ويلايمىن. تٷپتەپ كەلگەندە, قاۋٸپ-قاتەر ەردايىم بولعان. حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بولمىسى وسىنداي. بۇل تاقىرىپتى قايتا-قايتا كٶتەرۋ, بٸزدٸ ەلدەكٸمنەن قورقاتىنداي كٶرٸنٸس قالىپتاستىرادى. مۇنداي مەلٸمدەمەلەر مٷلدە قاتە تٷسٸنٸككە الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن, تٸپتٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە سولاي بولىپ كٶرٸنەدٸ. قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ ابىروي-بەدەلٸن جەنە ولاردىڭ ەسكەري-ساياسي ەلەۋەتٸ مەن قۋاتىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇيىمنىڭ ريتوريكاسى قاتال, ەيتسە دە بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە قيسىندى بولۋعا تيٸس. ۇقشۇ بەدەلدٸ ەسكەري-ساياسي ۇيىم رەتٸندە ٶزٸنٸڭ جەتٸستٸكتەرٸن پاش ەتتٸ. بٸراق الدىمىزدا ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ كونسترۋكتيۆتٸ مٷددەسٸنە ساي كەلۋگە تيٸس جاڭا مٸندەتتەر تۇر, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇيىمنىڭ ەلەۋەتٸن دامىتۋ جەنە سىن-قاتەر مەن قاۋٸپكە قارسى ٸس-قيمىل تەتٸكتەرٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن بٸر جىل ٸشٸندە اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنت 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستان ۇيىمعا تٶراعالىق ەتەتٸنٸن جەنە وسى كەزەڭدە باسىمدىق بەرٸلەتٸن باعىتتاردى كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى جيىن بارىسىندا جەتكٸزەتٸنٸن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلٸمٸزدٸڭ ۇيىمدى قارقىندى ەرٸ تەڭگەرٸمدٸ دامىتۋعا, بارلىق مٷشە مەملەكەتتٸڭ ۇلتتىق مٷددەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا نيەتتٸ ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
