فوتو: ٷكٸمەت
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆانىڭ تٶراعالىعىمەن بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ ٷشٸن كادرلار دايارلاۋ مەسەلەسٸنە ارنالعان كەڭەس ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
كەڭەس جۇمىسىنا عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترٸ ساياسات نۇربەك, وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸنٸڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى اسقاربەك ەرتاەۆ, سونداي-اق بولاشاق پەداگوگتەردٸ دايارلاۋعا ماماندانعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
كەزدەسۋدٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى پەداگوگيكالىق بٸلٸم بەرۋ ساپاسى جەنە وعان تٸكەلەي بايلانىستى مەكتەپكە دەيٸنگٸ جەنە مەكتەپتەگٸ وقىتۋداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر بولدى. ۆيتسە-پرەمەرگە پەداگوگيكالىق بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن نەتيجەلەرٸ باياندالدى. سونىمەن بٸرگە ەىدۇ جٷرگٸزەتٸن حالىقارالىق وقىتۋ مەن وقۋ زەرتتەۋٸنٸڭ (TALIS) اياسىندا دايىندالعان اناليتيكالىق قورىتىندىلار تانىستىرىلدى. زەرتتەۋ كەيٸنگٸ ٷش جىلداعى پەداگوگتەردٸ دايارلاۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ بارىسىنداعى وڭ ٶزگەرٸستەردٸ دە, ونىڭ ەلسٸز تۇستارىن دا كٶرسەتتٸ. اتاپ ايتقاندا, جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى مۇعالٸمدەر مەن تەربيەشٸلەردٸ ساپاسىز دايارلاۋ فاكتٸلەرٸ مەن مەكتەپ تٷلەكتەرٸنٸڭ جەتكٸلٸكسٸز دايىندىق دەڭگەيٸ ٶزارا بايلانىستى مەسەلەلەر رەتٸندە اتاپ ٶتٸلدٸ.
سونىمەن بٸرگە كەڭەس بارىسىندا فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ, مۇعالٸمدەردٸڭ سىني ويلاۋ مەن تسيفرلىق داعدىلارىن دامىتۋ ەدٸستەمەلەرٸنەن باستاپ, جاساندى ينتەللەكتتٸ وقۋ ٷدەرٸسٸنە ەنگٸزۋدٸڭ ناقتى تەتٸكتەرٸنە دەيٸنگٸ بٸرقاتار مەسەلەلەر تالقىلاندى.
بۇعان قوسا, بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندا باكالاۆريات دەڭگەيٸندە پەداگوگ دايارلاۋ ليتسەنزيياسى بار 52 جوعارى وقۋ ورنى جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنا قاراماستان, كادر تاپشىلىعىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانى ەرەكشە اتاپ ٶتٸلدٸ.
قوردالانعان مەسەلەلەردٸ ەڭسەرۋ جٶنٸندە سالالىق ۆەدومستۆولار باسشىلارىنىڭ كٶزقاراستارىمەن قاتار, پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىنىڭ پٸكٸرلەرٸ دە تىڭدالدى.
ٶز كەزەگٸندە ۆيتسە-پرەمەر ايدا بالاەۆا قالىپتاسقان جاعدايدىڭ سەبەپتەرٸنە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, مينيسترلٸك – ەكٸمدٸك – جوعارى وقۋ ورنى اراسىنداعى تيٸمدٸ ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ جوقتىعىن اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, تەك ٶزارا ٷيلەسٸمدٸ جەنە جٷيەلٸ جۇمىس قانا مەكتەپتەردٸ قاجەتتٸ ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ٶڭٸرلەردەگٸ كادر تاپشىلىعىن الدىن الا, تيٸمدٸ تٷردە شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ال بۇل تاپشىلىقتىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى – ەڭبەك نارىعىنا جاسالاتىن جان-جاقتى تالداۋدىڭ بولماۋى.
«كادر تاپشىلىعىنا بايلانىستى ٶڭٸرلەر بويىنشا قابىلداۋ ساياساتىن قايتا قاراۋ قاجەت. كەي جەرلەردە فاكۋلتەتتەرگە قابىلداۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ كەرەك. ەگەر بٸزگە پەن مۇعالٸمدەرٸ, مىسالى, ماتەماتيكتەر جەتٸسپەسە – تيٸستٸ گرانتتار بٶلۋ قاجەت. جوعارى وقۋ ورىندارى ەڭبەك نارىعىنا بەيٸمدەلۋٸ تيٸس. جاقىن ۋاقىتتا سالادا ايتارلىقتاي ٶزگەرٸستەر ورىن الۋى مٷمكٸن. ايتالىق, جاساندى ينتەللەكتتٸڭ دامۋىنا بايلانىستى بٸرقاتار ماماندىق ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتادى. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر نارىقتىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸنە ساي جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس», — دەدٸ ايدا بالاەۆا.
سونداي-اق ول پەداگوگتەردٸ دايارلاۋ ساپاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن پراكتيكاعا باعدارلانعان وقىتۋدىڭ دا ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ.
«تەجٸريبەسٸز تەورييانىڭ پايداسى جوق. ماماننىڭ بٸلٸمٸ تەك ونى ٸس جٷزٸندە قولدانعاندا عانا نەتيجەلٸ بولادى. بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەردٸڭ پراكتيكالىق دايىندىعىن ۇيىمداستىرۋدا تەڭ مٷمكٸندٸگٸ بولۋى تيٸس. الايدا بۇل ناقتى ەرٸ مۇقييات جوسپارلاۋدى تالاپ ەتەدٸ. بٷگٸندە بٸز بولاشاق مۇعالٸمدەردٸ دايىنداعانىمىزبەن, جاس ماماندار ديپلوم العان سوڭ سالادا قالمايدى. بۇل ٶز كەزەگٸندە كادر تاپشىلىعىن ارتتىرا بەرەدٸ. بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن كٷش بٸرٸكتٸرۋٸمٸز كەرەك. قازٸر ۆەدومستۆولار اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىل بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى. ورتاق ماقسات پەن مٸندەتتەرٸمٸز بار ەكەنٸن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت», — دەدٸ ۆيتسە-پرەمەر.
سٶز سوڭىندا قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى بٸرقاتار ناقتى مٸندەتتەر مەن حاتتامالىق تاپسىرمالاردى اتاپ ٶتٸپ, ولاردىڭ مٷمكٸندٸگٸنشە قىسقا مەرزٸمدە ورىندالۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن باسا ايتتى.
بٸرٸنشٸدەن, سالالىق مينيسترلٸكتەر جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, پەداگوگيكالىق بٸلٸمدٸ دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن تولىقتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىنىڭ قوعامدىق ٶمٸرگە بەلسەندٸ ەنٸپ جاتقانىن ەسكەرۋٸ قاجەت.
ەكٸنشٸدەن, پەداگوگتەردٸ دايارلاۋ پروتسەسٸن پراكتيكالىق باعىتتا كٷشەيتٸپ, ستۋدەنتتەردٸڭ ٶندٸرٸستٸك تەجٸريبەسٸن رەسپۋبليكا كٶلەمٸندە بٸر جٷيەگە كەلتٸرٸپ ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس جوسپارىن ەزٸرلەۋ كەرەك.
ٷشٸنشٸدەن, مەملەكەتتٸك بٸلٸم گرانتتارىن قايتا بٶلۋ مەسەلەسٸن قاراستىرىپ, ونى مٸندەتتٸ تٷردە ٶڭٸرلٸك قاجەتتٸلٸكتەر مەن تٷلەكتەردٸڭ ەڭبەككە ورنالاسۋ نەتيجەلەرٸنە سەيكەستەندٸرۋ قاجەت.
تٶرتٸنشٸدەن, مەكتەپكە ارنالعان وقۋلىقتاردى دايارلاۋ جٷيەسٸن قايتا تالداپ, وعان جەتەكشٸ پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ مٸندەتتٸ تٷردە قاتىسۋى قامتاماسىز ەتٸلۋٸ تيٸس.
سونىمەن قاتار ۆيتسە-پرەمەر جوعارى وقۋ ورىندارىن مەملەكەتتٸك يدەولوگييالىق جۇمىستى ٸلگەرٸلەتۋدە بەلسەندٸ بولۋعا شاقىرىپ, ونىڭ بولاشاق پەداگوگتەردٸ, ەسٸرەسە بالاباقشا جٷيەسٸندەگٸ مامانداردى دايارلاۋداعى ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. وسى ورايدا, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق جوو-لارىندا مەملەكەت باسشىسى بەكٸتكەن ٸشكٸ ساياساتتى جٷزەگە اسىرۋدىڭ جاڭا قاعيدالارىن تەربيەلٸك جٷيەگە ەنگٸزۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلدى.
