بٷگٸن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ جۇمىس ساپارىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ساپاردىڭ ماقساتى — پرەزيدەنتتٸڭ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك», «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» جولداۋلارىنىڭ, «بەس ەلەۋمەتتٸك باستامانىڭ», سونداي-اق مەملەكەتتٸك جەنە سالالىق باعدارلامالاردىڭ ٶڭٸردە ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ.
جۇمىس ساپارىنىڭ كەستەسٸندەگٸ العاشقى نىسان ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ بٸرٸ — قاراشىعاناق مۇناي-گاز كوندەنسات كەن ورنى بولدى. ول 280 كۆ كم استام اۋماقتى قامتيدى. ٶندٸرۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ رەسپۋبليكاداعى بارلىق گاز ٶندٸرۋدٸڭ شامامەن 45% جەنە سۇيىق كٶمٸرسۋتەكتەردٸڭ جالپى ٶندٸرٸسٸنٸڭ شامامەن 16% قۇرايدى, ال جالپى باعالاۋ قورلارى 2,4 ملرد باررەلدەن استام كوندەنسات جەنە 16 ترلن تەكشە فۋت گازدى قۇرايدى.
ارالاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ كٶمٸرسۋتەك ٶندٸرٸسٸنٸڭ تەحنولوگييالىق ٷدەرٸسٸمەن تانىستى. «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ» كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەدۆين بلوم كەسٸپورىننىڭ نەگٸزگٸ نەتيجەلەرٸ تۋرالى باياندادى. قاراشىعاناق 12 ملرد باررەل سۇيىق كٶمٸرسۋتەك پەن 57 ترلن تەكشە فۋت گازدى قامتيدى, ولاردىڭ شامامەن 11% قازٸرگٸ تاڭعا دەيٸن ٶندٸرٸلدٸ. ە. بلوم قاراشىعاناقتى يگەرۋدٸڭ 21 جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندار 42% قامتاماسىز ەتٸلدٸ, بۇل كەن ورنىن ودان ەرٸ يگەرۋدٸڭ ٷلكەن كەلەشەگٸ بار ەكەنٸن دەلەلدەيدٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قپو ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك, ەڭبەكتٸ جەنە قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, جاقسى ٶندٸرٸستٸك كٶرسەتكٸشتەردٸ تۇراقتى كٶرسەتۋدە.
«بٸزدٸڭ ەكولوگييالىق كٶرسەتكٸشتەرٸمٸز ەلەمدٸك دەڭگەيگە ساي كەلەدٸ. ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ ٶتە قاتاڭ ستاندارتتارى ٶندٸرٸستە عانا ەمەس, سونداي-اق, كەڭ اۋقىمدا دا ساقتالۋدا. وسىمەن ەكٸنشٸ جىل قاتارىنان بٸز ورالدا ەكولوگييالىق فورۋم ۇيىمداستىردىق, وعان بٸز ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋ ٷشٸن تەك قپو قىزمەتكەرلەرٸن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مەردٸگەرلەردٸ دە شاقىرامىز. ٶيتكەنٸ, بٷگٸنگٸ كٷنٸ كٶرسەتكٸشتەر جاقسى بولعانىمەن, الداعى كٷندەرٸ ولار جەتكٸلٸكتٸ تٷردە جاقسى بولماۋى مٷمكٸن. قورشاعان ورتا ٶزگەرٸپ جاتىر», — دەدٸ ەدۆين بلوم.
بۇدان ٶزگە, باقىتجان ساعىنتاەۆقا قاراشىعاناق كەن ورنىن پايدالانۋدى كەڭەيتۋ جەنە مەرزٸمٸن ۇزارتۋ قوندىرعىلارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى تولىعىراق باياندالدى. بٷگٸندە مۇناي نەگٸزٸنەن قارا تەڭٸزدەگٸ «وڭتٷستٸك وزەرەەۆكا» پورتىنا اپاراتىن كقك قۇبىر جەلٸسٸ ارقىلى ەكسپورتتالادى. مۇنايدى ساتۋدىڭ تاعى بٸر باعىتى — «ترانسنەفت» كومپانيياسىنىڭ كٶلٸك جٷيەسٸمەن بايلانىساتىن «اتىراۋ–سامارا» قۇبىرى ارقىلى جەتكٸزٸلەدٸ, ول پريمورسك پورتىنا جەنە بٸرقاتار ەۋروپالىق باعىتتارعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
كەسٸپورىندى تەحنولوگييالىق جاڭعىرتۋ جەنە يندۋسترييا 4.0 ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزۋ تۋرالى ايتا وتىرىپ, قپو باس ديرەكتورى بٷگٸندە كونسورتسيۋم اكتسيونەرلەرٸ قاراشىعاناق كەن ورنىن يگەرۋگە $23 ملرد استام ينۆەستيتسييا سالعانىن ايتتى. كەن ورنىن يگەرۋ كەزٸندە ەڭ وزىق تەحنولوگييالار پايدالانىلادى. بۇل ماكسيمالدى ەكونوميكالىق كٸرٸس الۋمەن جەر قويناۋىن تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار قپو باسشىلىعى تەحنولوگييالىق جابدىقتاردى قولداۋعا ودان ەرٸ ينۆەستيتسييا سالۋعا نيەتتٸ.
«قازٸرگٸ تاڭدا ەل پرەزيدەنتٸ اتاپ ٶتكەن تسيفرلاندىرۋ جوسپارلارى جوعارى قۇلشىنىس تۋدىرادى. قاۋٸپسٸزدٸك, ەكولوگييالىق جاۋاپكەرشٸلٸك, ادام كاپيتالى جەنە ت.ب. مەسەلەلەردٸ قامتيتىن بٸرقاتار باستامالاردى كٶرٸپ وتىرمىز. قپو ونسىز دا جوعارى تەحنولوگييالىق كەسٸپورىن, دەگەنمەن, تسيفرلاندىرۋ – بۇل اسا دامۋشى يننوۆاتسييالار, سوندىقتان دا جەرگٸلٸكتٸ قىزمەتكەرلەردٸ ٷنەمٸ دامىتىپ وتىرۋ كەرەك», — دەدٸ ە. بلوم, جەرگٸلٸكتٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ قپو-نىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ ەكەنٸن جەتكٸزە وتىرىپ.
بۇدان ٶزگە, قپو باتىس قازاقستان وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىن جەتكٸزەدٸ. وسى ماقساتتار ٷشٸن گاز-تۋربينالىق ەلەكتر ستانتسيياسى جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى — كەن ورنىنىڭ جەنە جاقىن ماڭداعى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ بارلىق ٶندٸرٸستٸك كەشەنٸن ٶزٸنٸڭ ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ.
قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ «كوندەنسات» اق زاۋىتىندا مۇناي مەن گازدى ٶڭدەۋدٸڭ تەحنولوگييالىق تٸزبەگٸ جۇمىسىنىڭ جالعاسىمەن تانىستى. مۇندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن تەلەكٶپٸر اياسىندا K5 ەكولوگييالىق ساناتىنىڭ بەنزينٸن شىعارۋ ٸسكە قوسىلدى.
«كوندەنسات» اق ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى ۆ. جٷنٸسوۆ زاۋىتتى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى تۋرالى, سونداي-اق ٶندٸرٸستٸ اۆتوماتتاندىرۋ جەنە تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار تۋرالى ايتىپ بەردٸ. 2017 جىلى زاۋىت جىلىنا 850 مىڭ تونناعا دەيٸن كەسٸپورىننىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرا وتىرىپ جاڭعىرتىلدى. بۇدان ٶزگە, 2018 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ديزەل وتىنىن K5 ەكولوگييالىق ساناتىنا دەيٸن گيدروتازارتاتىن قوندىرعى ٸسكە قوسىلدى. جالپى, زاۋىتتى رەكونسترۋكتسييالاۋعا بارلىعى $200 ملن استام ينۆەستيتسييالار تارتىلدى.
اتالعان جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ نارىعىنداعى موتور وتىندارىنىڭ تاپشىلىعىن جابۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ, سونداي-اق بيۋدجەتكە اكتسيزدەر مەن باسقا دا سالىق تٶلەمدەرٸنٸڭ تٷسٸمٸن ۇلعايتتى. سونىمەن قاتار, زاۋىت جوعارى بٸلٸكتٸ جۇمىس ورىندارىن اشا وتىرىپ, وبلىستىڭ 1000-نان استام تۇرعىنىنا (كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸ مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا) لايىقتى تابىس ەكەلەدٸ. جاڭا بەنزين قوندىرعىلارى ٸسكە قوسىلعان سەتتەن باستاپ K5 جوعارى ەكولوگييالىق ساناتىنىڭ 80 مىڭ توننادان استام بەنزينٸ شىعارىلدى. وسى كەزەڭدە وبلىستىق بيۋدجەتكە شامامەن 1 ملرد تەڭگە اكتسيز تٶلەندٸ.
زاۋىتتا ٶندٸرٸلەتٸن جوعارى وكتاندى بەنزين مەن ديزەل وتىنى باتىس قازاقستان وبلىسىندا عانا ەمەس, جاقىن ماڭداعى وبلىستاردا دا ساتىلادى. بۇدان ٶزگە, شىعارىلعان ٶنٸمنٸڭ جارتىسى شەتەلگە ەكسپورتتالادى. مەسەلەن, ۆاكۋۋمدىق گازويل بەلارۋسكە ەكسپورتتالادى, ال گۋدروندى ساتۋ رەسەيگە باعىتتالعان.
باتىس قازاقستان وبلىسى ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزدى ٶنەركەسٸپتٸك مەنگە يە. ٶڭٸردە مۇناي-گاز ٶندٸرۋ, مۇناي ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگييا, قورعانىس, تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ, تٸگٸن جەنە ازىق-تٷلٸك ٶنەركەسٸبٸ كەسٸپورىندارى بار. 2018 جىلدىڭ قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 1184,6 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 2017 جىلعى سەيكەس كەزەڭنٸڭ 98,6%-ىن قۇرادى. ييدمب جەنە يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 2018 جىلى 7 ملرد تەڭگەگە 262 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 7 جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا.
سونداي-اق, جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ بٸرقاتار ٶندٸرٸستٸك جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن ارالاپ, وبلىس اكتيۆتەرٸمەن جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن جوبالىق باسقارۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەزدەسۋ ٶتكٸزەدٸ.
اتاپ ايتقاندا, «ورال — تاسقالا — وزينكي رف شەكاراسى» جەنە «قازتالوۆ — جەنٸبەك — بٶكەي ورداسى» اۆتوجولدارىنىڭ قۇرىلىس بارىسى تەكسەرٸلەدٸ. بۇل باعىتتار اۋدان ورتالىقتارىنىڭ وبلىس ورتالىعىمەن قاتىناسىن دامىتادى. مۇندا پرەمەر-مينيستر قازتالوۆ, جەنٸبەك جەنە بٶكەي وردا اۋداندارىنىڭ ٶكٸلدەرٸمەن «نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ بارىسىن تالقىلايدى.
بۇدان كەيٸن پرەمەر-مينيستر «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ بارىسىن تەكسەرۋگە جەنە «7–20–25» باعدارلاماسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ ٷشٸن زاشاعان كەنتٸنە بارادى.
ب. ساعىنتاەۆ مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ پروتسەسٸمەن جەنە «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ ٶڭٸرلٸك جوبالارىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋىمەن تانىسادى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ جۇمىس ساپارى وبلىس اكتيۆٸمەن جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن ٶتەتٸن كەڭەسپەن اياقتالادى, وندا جوبالىق باسقارۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلانىپ, وسى جىلدىڭ 6 ايىنداعى جۇمىستاردىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلىپ, پرەزيدەنتتٸڭ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك», «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» جولداۋلارىندا, «بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسىندا» بەرٸلگەن مٸندەتتەردٸ ودان ەرٸ شەشۋگە قاتىستى جوسپارلار قارالادى.
ەسكە سالا كەتەيٸك, باقىتجان ساعىنتاەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭٸرلەرٸن جۇمىس ساپارىمەن ارالاپ جٷر. بۇعان دەيٸن اتىراۋ, قاراعاندى, قوستاناي, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, وڭتٷستٸك قازاقستان, اقمولا, اقتٶبە وبلىستارىنا بارىپ قايتتى.
.jpeg)