بۇدان بىلاي مەشٸتتەرٸمٸز احاج بٶلٸمٸنەن رەسمي قۇجات كٶرسەتپەيٸنشە نەكە قيمايتىن بولدى. بۇل – «ەكٸ, ٷش, مەيلٸ تٶرت ەيەل الساڭ دا, مەشٸتتە مۇسىلمانشا نەكەڭ قيىلمايدى» دەگەن سٶز. سەبەبٸ, ەلٸمٸزدە كٶپ ەيەل الۋعا, ونى زاڭدى نەكەگە تٸركەۋگە رۇقسات جوق. بۇنىڭ بەرٸ ەلٸمٸزدەگٸ ۋاھابيلەردٸڭ كەسٸرٸنەن. ەيەلدٸ ٷستٸ-ٷستٸنە الىپ, جەزٶكشە سەكٸلدٸ پايدالانىپ, كٶپ ۋاقىت ٶتپەي, قايتا تالاق ەتٸپ قويا بەرۋلەرٸ, مٸنە, وسىعان الىپ كەلدٸ. وقۋ ورىندارىنداعى, مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردەگٸ, تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ نامازحانالارىمىزدىڭ جابىلۋىنا دا وسى ۋاھابيلەر سەبەپ بولعان ەدٸ. نامازحانالاردا جينالىپ, ٶزدەرٸنٸڭ ۋلى يدەولوگييالارىن تاراتقانى ٷشٸن, مەملەكەت عيباداتحانالارىمىزدى جابۋعا مەجبٷر بولدى.
«بٸردٸڭ كەسٸرٸ مىڭعا تيدٸ» دەگەن وسى بولسا كەرەك. ٶزدەرٸن دٸنگە پايدا تيگٸزٸپ جاتىرمىز دەپ ويلاعانىمەن, جاعداي كەرٸ كەتٸپ بارادى. نەگٸزٸندە ۋاھابيلٸكتٸڭ شىعۋ ماقساتى دا – يسلام دٸنٸن قوعامعا جەكسۇرىن دٸن ەتٸپ كٶرسەتۋ ەدٸ عوي. بٷگٸندە بۇلار سول ماقساتتارىنا ساي ەرەكەت ەتٸپ كەلەدٸ.
ۋاھابيلٸك - قوعامدا دٸننٸڭ دامىماۋى ٷشٸن, مۇسىلمانداردىڭ دٸنٸنەن ۇزاق قالۋى ٷشٸن, ەلدٸڭ دٸنسٸز, ارسىز, يمانسىز بولۋ ٷشٸن, اقىرەتتە كٶپپٸز دەپ ماقتاناتىن مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) ٷمبەتٸنٸڭ ٶسٸپ-ٶنبەۋٸ ٷشٸن, مۇسىلمان ەمەستەردٸڭ يسلام دٸنٸنەن ٷركٸپ قاشۋى ٷشٸن, يسلام دٸنٸن بەيبٸتشٸلٸك ەمەس, ماحاببات پەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتەن ادا قانٸشەر, جاۋىز, زۇلىمدىق دٸنٸ دەپ تانىتۋ ٷشٸن باتىستىڭ جاساقتاپ شىعارعان اعىمى.
دەسەك تە, بيتكە ٶكپەلەپ تونىمىزدى وتقا تاستاماۋىمىز كەرەك ەدٸ. بٸز مەشٸتتە قۇجاتسىز نەكە قيماۋ ارقىلى, نامازحانالاردى جابۋ ارقىلى تەك ماقساتتارىنىڭ جٷزەگە اسۋىنا جەردەم ەتٸپ كەلەمٸز.
كٷن ٶتكەن سايىن قارقىنداپ ٶسٸپ كەلە جاتقان مۇسىلمانداردىڭ سانى دەموگرافييالىق داعدارىسقا ۇشىراپ وتىرعان باتىستىڭ قىزعانىش وتىن قىزدىرىپ بارادى. سول ٷشٸن ولار مۇسىلمانداردىڭ ٶسٸپ-ٶنگەنٸن ەش قالامايدى. وسى ماقساتتا مۇسىلمان قوعامى اراسىندا مونوگامييانى ناسيحاتتاپ, پوليگامييانى قوعام ٷركە قارايتىنداي قۇبىجىق دٷنيەگە اينالدىردى. ەلٸمٸز دە بۇل يدەولوگييانىڭ قۇربانى بولدى. حالىقتىڭ ساناسىندا دا كٶپ ەيەل الۋ ادام شوشيتىنداي, "ماسقارا" دەيتٸندەي حالگە جەتتٸ. ەندٸ مٸنە, كٶپ ەيەل العانداردىڭ نەكەسٸن قييۋدان مەشٸتتەرٸمٸز دە باس تارتىپ جاتىر. بۇل – حالٸمٸزدٸڭ تٸپتەن مٷشكٸل كٷيگە جەتكەندٸگٸن كٶرسەتەدٸ.
جەسٸرٸن قاڭعىرتپاعان, جەتٸمٸن جىلاتپاعان, وڭ جاقتا قىزىن وتىرعىزباعان قازاق ەندٸ بۇل دەستٷرٸن ٶزٸ مانسۇق ەتٸپ وتىر. ەلٸمٸزدە ونسىز دا جەسٸر, جەتٸم, كەرٸ قىزداردىڭ مەسەلەسٸ ٶزەكتٸ بولىپ تۇرعاندا, بۇل پروبلەمانى شەشۋدٸڭ ورنىنا, كەرٸسٸنشە, اسقىندىرىپ قويدىق. قمدب بۇعان باسقاشا شەشٸم تابۋى تيٸس ەدٸ. "قىزدىڭ اتا-اناسىن كۋەگەرلٸككە الىپ كەلۋ" دەگەن سەكٸلدٸ شارتتار قويۋعا دا بولاتىن ەدٸ... الايدا, تاياقتى تىم يٸپ جٸبەرگەن سەكٸلدٸمٸز. ونسىز دا از قازاقتىڭ كٶبەيۋٸنە توسقاۋىل قويدىق. كەرٸسٸنشە, ٷكٸمەت كٶپ ەيەل الۋدى زاڭداستىرۋى كەرەك ەدٸ. سول كەزدە ۋاھابيلەردٸڭ بۇل باسسىزدىقتارىنا توسقاۋىل بولار ەدٸ. ولار دا كٶپ ەيەل الاردا ويلانادى. سەبەبٸ, تالاق قىلاتىن بولسا, ەيەل سوتقا جاعىمدانا الادى. سوت وعان جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ. ورىنداماعان جاعدايدا سوتقا تارتادى. مەشٸتتە نەكە قيماۋمەن مەسەلە ەستە شەشٸلمەيدٸ. سەبەبٸ, ۋاھابيلەر نەكەسٸن قيدىرۋعا ونسىز دا مەشٸتكە بارمايدى. نەكەلەرٸن ٶزدەرٸنٸڭ اراسىندا-اق قيىپ الىپ جٷرە بەرەدٸ.
وسى ۋاقىتقا دەيٸن كٶپ ەيەل الۋدان قازاق ەشۋاقىتتا زارداپ شەكپەگەن. كەرٸسٸنشە دەموگرافييالىق پروبلەماسىن شەشٸپ كەلگەن. ٷش ەيەلٸ بولعان بەيدٸبەك بابامىزدىڭ بەيبٸشەسٸنەن كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ ەيەلٸ زەرٸپتەن جالامبەت تۋىپ, ودان شاپىراشتى, وشاقتى, ىستى بولىپ ٷش رۋلى ەل ٶربٸپ وتىر. ال ٷشٸنشٸ ەيەلٸ دومالاق انامىزدان البان, سۋان, دۋلات رۋى تاراپ وتىر. ارعىن مەيرامسوپى بابامىزدىڭ بەيبٸشەسٸ وتاعاسىنا قارقابات انامىزدى توقالدىققا الىپ بەرٸپ, ودان قالىڭ قاراكەسەك قاۋلادى. ەلٸمٸزگە كەلٸپ, دٸن جايىپ, بٸزدٸ يسلاممەن قاۋىشتىرعان پايعامبارىمىزدىڭ ەزٸرەتٸ ەلي ارقىلى تاراعان ۇرپاعى – قوجالارىمىز فاتيما انامىزدان عانا تۋعان دەسەڭٸز, قاتەلەسٸز. قازاق دالاسىنا كەلگەن قوجالاردىڭ كٶبٸ ەزٸرەتٸ ەليدٸڭ حانافييا ەيەلٸنەن تۋعان مۇحاممەد-حانافييانىڭ ۇرپاعى. وسىعان ۇقساس كٶپتەگەن مىسال كەلتٸرۋگە بولادى. بٸز ابىلاي حاندى, بەرٸرەكتە جاتقان ٷش-تٶرتتەن ەيەل العان قۇنانباي مەن ابايدى ايتپادىق.
ەندەشە كٶپ ەيەل الۋعا قارسى شىقپايىق. توقالدان تۋعانىمىزدى ۇمىتپايىق!
سالتان سايرانۇلىنىڭ جازباسىنان
.jpg)
