شقو ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ جۇمىس ساپارىمەن اياگٶز جەنە تارباعاتاي اۋداندارىن ارالاپ, بٸرقاتار بٸلٸم وشاقتارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ورتاشا جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸلگەن اياگٶز-بوعاس باعىتىنداعى تاس جولدىڭ ساپاسىن تەكسەرٸپ كٶردٸ.
تٶسەلگەنٸنە قىرىق جىلدان اسسا دا, قىرتىسى قىرنالماعان اياگٶز-تارباعاتاي-بوعاس تراسساسى ارىلى-بەرٸلٸ اعىلعان جولاۋشىلاردى ەبدەن تيتىقتاتىپ, ويلى-شۇڭقىرى كٶلٸك بٸتكەننٸڭ سورىنا اينالعالى قاشان. ۇزاق جىلدار بويىنا جٶندەۋ كٶرمەي, كەتەۋٸ كەتٸپ, توزىعى جەتكەن ٶڭٸرلٸك ماڭىزعا يە كٷرە جولدىڭ جاعدايىن كٶزٸمەن كٶرگەن وبلىس باسشىسى دانيال احمەتوۆ بىلتىر جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار الدىندا بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە ۋەدە بەرگەن. ايتقانداي, ايماق باسشىسى سٶزٸندە تۇردى. اراعا بٸر جىل سالىپ اياگٶز بەن بوعاستىڭ اراسىن جالعاعان جٷز شاقىرىمدىق جولدىڭ 78 شاقىرىمى تاقتايداي بولىپ شىعا كەلدٸ. جۇرتتىڭ ريزاشىلىعىندا شەك جوق.
– سوناۋ كەڭەستٸك زاماننان بەرٸ جٶندەلمەگەن بۇل تراسسامەن جٷرۋ كەز كەلگەن جٷرگٸزۋشٸ ٷشٸن قييامەت-قايىم ەدٸ. مەشينەلەر جيٸ بۇزىلىپ, دٶڭگەلەكتەرٸ جارىلىپ قالىپ جاتاتىن. بىلتىر قاراپايىم حالىقتىڭ ٶتٸنٸشٸمەن ايماق باسشىسى وسى جولدىڭ جاعدايىن كٶرٸپ, جٶندەۋگە سٶز بەرگەن. ەندٸ بيىل سول ۋەدەنٸڭ ورىندالعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. بۇرىن اقشي مەن اياگٶز اراسىندا بٸر ساعاتتان ارتىق جٷرسەك, قازٸر جارتى ساعاتتا جەتەمٸز. ۋاقىت ٷنەمدەدٸك, كٶلٸگٸمٸز دە بۇزىلا بەرمەيدٸ ەندٸ. اۋىلدىڭ مەسەلەسٸنە كٶڭٸل بٶلٸپ, قامقورلىق كٶرسەتكەن ەلباسىمىزعا, وبلىستىڭ باسشىسىنا ەلدٸڭ العىسى شەكسٸز, – دەيدٸ اقشي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تۇرسىنعالي ورالباەۆ.
جول قۇرىلىسىنىڭ ساپاسىن تەكسەرۋ ٷشٸن وبلىس ەكٸمٸ اياگٶزدەن بوعاسقا دەيٸنگٸ ارالىقتى مەشينەمەن جٷرٸپ ٶتتٸ. اتقارىلعان جۇمىسقا وڭ باعاسىن بەردٸ. بۇل باعىتتاعى جولدىڭ قالعان بٶلٸگٸ كەلەسٸ جىلى جٶندەلەتٸن بولدى.
وبلىس ەكٸمٸنە ارنايى العىستارىن ايتىپ, ريزاشىلىقتارىن بٸلدٸرگەن تۇرعىندار شەشٸمٸن تاپپاي جٷرگەن تاعى بٸرنەشە مەسەلەنٸڭ ۇشىن شىعاردى. مەملەكەتتٸڭ قولداۋ-كٶمەگٸن ٸس جٷزٸندە سەزٸنٸپ, كٶڭٸلدەرٸ تاسىعان اۋىلداعى اعايىندار اياگٶز قالاسىنداعى وڭتٷستٸك ىقشاماۋداندا مەكتەپ سالۋعا, اۋدان ورتالىعىنان شۇبارتاۋعا دەيٸنگٸ تاس جولدى جٶندەۋگە قولداۋ كٶرسەتۋٸن ٶتٸندٸ.
– جٶندەۋ جۇمىستارى الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تابادى. ال ەندٸ شۇبارتاۋعا دەيٸنگٸ جولدىڭ جاعدايىن بٸز قاراستىرايىق. تيٸستٸ ورىندار بارلىعىن ەسەپتەپ, ساراپتاسىن. سودان كەيٸن بٸر شەشٸمگە كەلەمٸز.
سٸزدەردٸڭ ٶڭٸردەگٸ دەموگرافييالىق ٶسٸمدٸ دە جاقسى بٸلەمٸن. سوندىقتان كەلەسٸ جىلى اۋدان ورتالىعىندا 600 ورىندىق جاڭا بٸلٸم وشاعى سالىنادى. ودان كەيٸنگٸ جىلى وڭتٷستٸك ىقشاماۋداندا تاعى بٸر مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى باستالادى. نەتيجەسٸندە اۋداندا وقۋشىلاردى مەكتەپتەگٸ وقۋ ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋدە ەشقانداي مەسەلە بولمايدى. بۇعان قوسا جاقىن كەلەشەكتە تۇرعىنداردى تازا اۋىزسۋمەن جەتكٸلٸكتٸ مٶلشەردە قامتاماسىز ەتٸپ, باسپانالار قۇرىلىسىنا قارقىن بەرەمٸز, – دەپ اتاپ ٶتكەن دانيال احمەتوۆ اياگٶز ٶڭٸرٸندە ٶزەكتٸ بولىپ تۇرعان تاعى بٸر پروبلەماعا نازار اۋداردى.
وبلىس باسشىسى اۋدانداعى جات دٸني اعىمدارعا ەلٸتكەن جاستاردى تٷزۋ جولعا سالىپ, اتا دٸنٸمٸز بەن سالتىمىزدى ناسيحاتتاۋدا, كەيٸنگٸ جاس بۋىنعا ٷيرەتۋدە اۋزى دۋالى قارييالاردىڭ ىقپالى زور ەكەنٸن ەسكەرتٸپ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸككە, جاۋاپتى ورىندارعا قول ۇشىن بەرۋدٸ تاپسىردى.
جاڭا مەكتەپ سالماس بۇرىن تيٸمدٸلٸگٸن ەسكەرەيٸك
تاقتايداي تاس جولمەن جٷيتكٸپ جٷرٸپ ٶتكەن ايماق باسشىسى دانيال احمەتوۆ تارباعاتاي اۋدانىنىڭ شەكاراسىنان ٸشكەرٸلەپ ەنە بەرە, قىزىل كەسٸككە كٸلت توقتادى. دۇرىسى, وسى اۋىلداعى قارا شاڭىراق – مەكتەپكە ات باسىن بۇردى. كٷتپەگەن جەردەن ساۋ ەتٸپ كەلە قالعان قۇرمەتتٸ مەيمانداردى كٶرٸپ, بٸلٸم ۇياسىنىڭ ۇجىمى, ەسٸرەسە, ديرەكتورى قاتتى قىسىلدى. قىسىلاتىن جٶنٸ دە بار ەكەن. مەكتەپتٸ ارالاۋ كەزٸندە ٸشٸندە تٸزە بٷگەر بٸر ورىندىعى جوق, القام-سالقامى شىققان اكت زالىن, ەسٸگٸ تارس جابىلعان اسحانا مەن كٸتاپحانانى, سۋىعى تاباننان ٶتٸپ, بويدى العان سپورت زالدى كٶرگەندە كٶڭٸلگە كٸربٸڭ تٷستٸ. بۇل مەكتەپتٸڭ قاجەتٸ ٷشٸن قازىنادان 30 ملن. تەڭگە قاراجات بٶلٸنگەنٸن قاپەرگە الساق, تيٸستٸ جۇمىستاردىڭ قالاي ورىندالعانىن شامالاي بەرٸڭٸز.
«اتالعان بٸلٸم ۇياسىندا بالالارعا تاماق بەرٸلە مە, جوق پا, ولاردىڭ ساپاسى قالاي? قانجىلىم باتارەيالار تٶرت جىل بۇرىن عانا قىرۋار قارجى بٶلٸپ جٶندەگەن سپورت زالدى قانشالىقتى جىلىتىپ تۇر?» دەگەن سۇراقتارعا تۇششىمدى جاۋاپ الا الماعان ايماق باسشىسى بۇل مەسەلەنٸ نازارعا الىپ, بٸرجاقتى ەتۋدٸ اۋدان ەكٸمٸنە جەنە بٸلٸم سالاسىنىڭ باسشىلارىنا شەگەلەپ تۇرىپ تاپسىردى.
جۇمىس ساپارى اياسىندا وبلىس باسشىسى كٶكتٷبەك پەن سەتپاەۆ اۋىلدارىنا بۇرىلىپ, قوس ەلدٸ مەكەندەگٸ مەكتەپتەردٸڭ جاعدايىمەن تانىستى. كٶكتٷبەكتەگٸ ەرتەرەكتە سالىنعان ەسكٸ بٸلٸم وشاعىندا قازٸر 80 بالا وقىپ جاتىر ەكەن. سىنى كەتە باستاعان عيماراتتىڭ ورنىنا جاڭاسىن سالىپ بەرۋ جٶنٸندە ۇسىنىس تاستاعان اۋدان باسشىسى دٸلدەبەك ورازباەۆتىڭ سٶزٸن تىڭداپ, جالپى اۋىلداعى دەموگرافييالىق احۋال, كٶشٸ-قون, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسى تۋراسىندا اقپاراتتارعا قانىققان وبلىس ەكٸمٸ قانداي دا بٸر جاڭا نىسان تۇرعىزباس بۇرىن ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جان-جاقتى زەرتتەپ, زەردەلەپ الۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. اقجار اۋىلىندا اشىلعان 600 ورىندىق بٸلٸم مەكەمەسٸنٸڭ بۇل كٷندە قاڭىراپ بوس تۇرعانىن مىسالعا كەلتٸردٸ. وعان قوسا كٶكتٷبەككە بەس شاقىرىم جەردەگٸ سەتپاەۆ اۋىلىندا 280 ورىندىق مەكتەپتٸڭ تەڭ جارتىسىنان استامى بوس تۇر. دەلٸرەك ايتقاندا, ٷش قاباتتى وقۋ ورنىنىڭ بٸرٸنشٸ قاباتى عانا پايدالانىلادى. مۇنداعى بالانىڭ سانى دا سەكسەننەن سەل اسادى. ەكٸ بٸلٸم وشاعىن ارالاپ كٶرٸپ, ونداعى ۇستازدارمەن, مەكەمە باسشىلارىمەن, سونداي-اق, سالا ماماندارىمەن سٶيلەسە كەلە, وبلىس ەكٸمٸ جاڭا نىسان سالىپ, ارتىق شىعىن شىعارعانشا سەتپاەۆتاعى مەكتەپتٸ جاقسىلاپ جٶندەۋدٸڭ تيٸمدٸ ەكەندٸگٸن اتاپ كٶرسەتتٸ.
– قازىنانىڭ اقشاسىن بوسقا شىعىنداماي ٷنەممەن جاراتۋدى ويلاۋىمىز كەرەك قوي اعايىندار. قالاعان اۋىلعا مەكتەپ سالا بەرسەك, ەرتەڭگٸ كٷنٸ ونى كٸممەن تولتىرامىز? وقيتىن بالالار قايدا? قاڭىراپ قالماي ما بوسقا. ودان دا بٸز كٶكتٷبەكتٸڭ وقۋشىلارى مەن مۇعالٸمدەرٸن تاسىمالدايتىن جاڭا اۆتوبۋس الىپ بەرەيٸك. كٶرشٸلەس سەتپاەۆقا كەلٸپ-كەتٸپ تۇرسىن, – دەدٸ ايماق باسشىسى دانيال احمەتوۆ.
اۋدان ورتالىعى اقسۋات اۋىلىندا وبلىس ەكٸمٸ بىلتىر اشىلعان مارات يماشەۆ اتىنداعى سپورت كەشەنٸندە بولىپ, سالاۋاتتى ٶمٸردٸ سەرٸك ەتكەن جاستارمەن ەڭگٸمەلەستٸ. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارعا جەكە سۇراقتارى بويىنشا قابىلداۋ ٶتكٸزدٸ. ەكٸممەن كەزدەسۋدە اقسۋاتتىق اعايىندار اۋدان ورتالىعىنداعى ستاديوندى زامان تالاپتارىنا ساي جابدىقتاپ بەرۋدٸ سۇرادى.
سونىمەن قاتار, ايماق باسشىسى اقسۋات اۋىلىنىڭ شەتٸندە ورنالاسقان «لەنزات» شارۋا قوجالىعىنىڭ مال بورداقىلاۋ الاڭىمەن تانىسىپ, سول جەرگە جينالعان ەڭبەك ادامدارىمەن تٸلدەستٸ. ايماق باسشىسى اسىل تۇقىمدى قازاقتىڭ اق باس ٸرٸ قارالارى مەن سوناۋ شەتەلدەن ەكەلگەن انگۋس اتتى زەڭگٸ بابا تٷلٸكتەرٸن تابىنىمەن جۋساتىپ, ەدٸلباي مەن مەرينوستى وتارىمەن ٶرگٸزگەن تارباعاتايلىق شارۋالاردىڭ ەڭبەگٸن جوعارى باعالادى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بەرەكەلٸ تارباعاتاي ٶڭٸرٸندە اقباس تۇقىمدى ٸرٸ قارانىڭ سانى التى مىڭنان اسىپ جىعىلادى ەكەن. فەرمەرلەر ولاردىڭ سانىن بۇدان ارى كٶبەيتپەككە بەكٸنٸپ وتىر. «لەنزات» قوجالىعىنىڭ مال بورداقىلاۋ جەنە سويۋ الاڭدارىن ارالاپ, بٸرنەشە توننالىق الىپ توڭازىتقىشىن كٶرگەن وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ: – قولعا العان ٸستەرٸڭٸز ٶتە دۇرىس. تارباعاتاي ٶڭٸرٸ مال ٶسٸرۋگە قولايلى. مۇنى بٸز پايدالانۋىمىز كەرەك. مال ٶسٸرۋمەن قاتار, ٶندٸرەتٸن ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋ جاعىن دا ۇمىتپايىق. جەمشٶپ بازاسىن قالىپتاستىرۋ دا ماڭىزدى مەسەلە. وسىنىڭ بەرٸن جٷيەلٸ جٷرگٸزە بٸلسەڭٸزدەر, ۇتىلمايسىزدار. ال مەملەكەتٸمٸز ەڭبەك ەتەمٸن دەگەن شارۋاعا مٷمكٸندٸگٸنشە كٶمەك-قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن, – دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن.
سەرٸك ەبٸلحان
