ورتالىققا كٸرگەندە بٸرٸ بالداققا سٷيەنگەن, ەندٸ بٸرٸ قولارباعا تاڭىلعان جانداردى كٶرٸپ, العاشىندا ايانىش سەزٸمٸن باستان ٶتكەرەسٸز. ەلدەن سوڭ ەربٸرٸنٸڭ ىنتاسى مەن تاباندىلىعى العاشقى پٸكٸرٸڭٸزدٸ ٶزگەرتە باستايدى. تٸرشٸلٸگٸمەن تانىسىپ, كەلۋشٸلەرمەن ەڭگٸمەلەسكەننەن كەيٸن قوعامنان بٶلەك, قورشاعان ورتادان الشاق بۇيىعى ٶمٸر سٷرٸپ كەلگەن, تاعدىردىڭ جازۋىمەن مٷگەدەك اتانعان جانداردىڭ وسى ورتالىقتا مەملەكەتتٸڭ ٶزٸنە دەگەن قامقورلىعىن سەزٸنەتٸنٸن, العا ۇمتىلاتىنىن اڭعاراسىز. ٶزٸنٸڭ ەل قاتارلى ٶمٸر سٷرۋٸنە, قۇقىن قورعاپ, ٶمٸردەن ٶز ورنىن تابۋعا بولاتىندىعىنا نەگٸزٸنەن وسى ورتالىقتا كٶز جەتكٸزەتٸنٸن بٸلەسٸز.
بٸز ايتىپ وتىرعان تٷركٸستان وبلىسى جۇمىسپەن قامتۋدى ٷيلەستٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ «№8 ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ ورتالىعىندا» مٷگەدەك جاندارعا جان-جاقتى قامقورلىق جاسالىپ, جاقسى كٶڭٸل-كٷي سىيلاۋ ماقساتىنداعى تٷرلٸ ٸس-شارا جيٸ ٶتكٸزٸلٸپ تۇرادى. ال نەگٸزٸ شىمكەنت قالاسىنداعى اتالعان ورتالىقتا جىل كٶلەمٸندە 960 مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جان وڭالتۋدان ٶتەدٸ ەكەن. ەر اي سايىن ستاتسيونارلىق-ساناتورييالىق رەجٸمدە اۋدانداردان – 45, شىمكەنت قالاسىنان 30 مٷگەدەك كٷندٸزگٸ بٶلٸمدە قابىلدانادى. وسى ارادا ايتا كەتەلٸك, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, سوڭعى بەس جىلدا ەلٸمٸزدە مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ سانى 7,5%-عا ۇلعايعان. سول سەبەپتەن دە بولار, ورتالىق قىزمەتٸن الۋعا نيەتتٸلەر قاتارى كٶبەيە تٷسكەن جەنە ولار بۇل مٷمكٸندٸكتٸ ۇزاق كٷتۋگە مەجبٷر. ورتالىقتىڭ ولارعا بەرەرٸ مول, مىسالى دەرٸگەرلەردٸڭ نۇسقاۋلارى بويىنشا ەم الادى, دەنە شىنىقتىرۋ جاتتىعۋلارىن جاسايدى, سونداي-اق تٷرلٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸ, دەرۋمەندەردٸ قابىلدايدى. سپورتتىق ەستافەتالىق توپتىق ويىندارعا دەنساۋلىقتارىنا قاراي قاتىسادى. باسقا دا مەدەني ٸس-شارالارعا قاتىسۋ ٷشٸن ارنايى كٶلٸك قىزمەتٸ ۇسىنىلادى. ٶزدٸگٸنەن ەڭبەك ەتۋگە كٶمەكتەسەدٸ. ەڭبەكپەن ەمدەۋ ارقىلى ٶمٸرگە دەگەن كٶزقاراسىن جاقسارتىپ, قىزىعۋشىلىقتارىن وياتادى. مونشاقتان, بيسەرمەن ەرتٷرلٸ بۇيىم جاساۋدى ٷيرەنەدٸ. تٸگٸن ماشيناسىمەن جۇمىس ٸستەپ, قۇراق كٶرپەشەلەر, جاستىقتار, كٶيلەكتەر تٸگەدٸ جەنە جوعالتقان تۇرمىستىق داعدىلارىن قايتا قالپىنا كەلتٸرەدٸ. قىزمەت الۋشىلاردىڭ ٶز قولدارىنان جاساعان بۇيىمدارىنان كٶرمە ۇيىمداستىرىلادى. ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ جەنە ماتەريالدىق جاعدايلارىن جاقسارتۋعا قاتىستى باعىت-باعدار, كەڭەس بەرٸلەدٸ.
– ەلباسى ن.نازارباەۆ جولداۋىندا «مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ تۇلعالارعا ارنالعان «كەدەرگٸسٸز ورتا» قالىپتاستىرۋعا زور مەن بەرٸلۋٸ تيٸس» ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. جالپى, مەملەكەت باسشىسى مٷگەدەكتەر مەسەلەسٸنە ەرەكشە مەن بەرٸپ كەلەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە مەملەكەت تاراپىنان كٶرسەتٸلٸپ جاتقان قولداۋ- كٶمەكتەر كٶپ. ٶزٸن كەم سەزٸنبەۋٸ ٷشٸن ورتالىق قىزمەتٸن پايدالانۋشى جاندارعا وتباسىلىق كەسٸپكەرلٸكتٸ اشۋ جەنە دامىتۋ ٷشٸن «اتامەكەن» قورىنىڭ وبلىس بويىنشا ايماقتىق فيليالى بيزنەس ساباقتارىن جٷرگٸزەدٸ. وندا كەسٸپكەرلٸك جولدارى جان-جاقتى تٷسٸندٸرٸلەدٸ. قىزمەت الۋشىلارعا جەڭٸلدٸكتەر, جەردەماقىلار, ٶتەماقىلار مەن باسقا دا تٶلەمدەردٸ الۋعا كەڭەس بەرٸلەدٸ. ورتالىق ٸ, ٸٸ توپتاعى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتارعا وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن كٶرسەتەدٸ. ول قىزمەتتەردٸ العان سوڭ دەنساۋلىقتارىندا وڭ ٶزگەرٸس بولىپ, جەكە كەسٸپ اشقاندارى دا بارشىلىق. ٶمٸرگە دەگەن قۇلشىنىسى ارتىپ, العىسىن بٸلدٸرٸپ جاتقاندارى دا از ەمەس. كەزٸندە مەكەمەدە وڭالتۋدان ٶتكەن ەرمەك قالىمبەتوۆ تٷرلٸ سپورتتىق جارىستاردا جوعارى دەڭگەيدە ٶنەر كٶرسەتٸپ, قولاربا جارىسىنان ازييا چەمپيونى اتاندى. كەنتاۋ قالاسىنان كەلٸپ, وڭالتۋدان ٶتكەن ايدوس قاليەۆ بٷگٸندە كٶپتەگەن مەدەني ٸس-شارادا كونتسەرتتٸك باعدارلامالارمەن ٶنەر كٶرسەتۋدە. ال مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بٶرٸبەك جىلقىباەۆ قولدىڭ ۇساق موتوريكاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ٸرٸ مونشاقتاردان ەرتٷرلٸ بۇيىم جاساپ, مەكەمەمٸزدٸڭ اتىنان قولٶنەر شەبەرلەرٸ كٶرمەلەرٸنە قاتىسىپ جٷر», دەيدٸ «№8 ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ ورتالىعى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸنٸڭ ديرەكتورى گۋلييا جازىحباەۆا.
سونداي-اق مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ, تاريحي جەدٸگەرگە سٷيٸسپەنشٸلٸگٸن ارتتىرۋ, ٶلكەسٸن تانىتۋ, پاتريوتتىق سەزٸمٸن ودان ەرٸ قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا اي سايىن ٶڭٸردەگٸ مۇراجايلارمەن تانىسۋىنا مٷمكٸندٸك جاسالادى ەكەن.
«بۇل مەكەمەگە 2012 جىلدان بەرٸ كەلٸپ ەم الۋدامىن. ەمنٸڭ بارلىق تٷرٸ قاراستىرىلعان. ورتالىققا كەلگەن كٷننەن باستاپ جاقسى كٶڭٸل-كٷيدە جٷرەمٸز. دەنساۋلىقتى نىعايتۋعا ارنالعان ەمدٸك پروتسەدۋرالاردى كٶرسەتەتٸن مامانداردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ جوعارى دەرەجەدە, وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ايتار العىسىم شەكسٸز», دەيدٸ ٸ توپ مٷگەدەگٸ ەراحان سەيتبەكوۆ.
جوعارىدا ايتىپ ٶتكەنٸمٸزدەي, ورتالىق قىزمەتٸنە مۇقتاج جاندار كٶپ. الايدا ونى قالاعان مەزگٸلٸندە قابىلداۋ مٷمكٸن بولماي وتىر. ونىڭ بٸر سەبەبٸ – ورتالىق ورنالاسقان عيمارات تارلىق ەتۋدە. بۇل ٶز كەزەگٸندە مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ ەمٸن-ەركٸن قوزعالىسىنا دا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋدە. ياعني تالاپقا ساي تيپتٸك عيمارات قاجەت. بۇل ورايدا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ مەدينا ەبٸلقاسىموۆانىڭ «استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸ وڭالتۋ كٶمەگٸنٸڭ قولجەتٸمدٸگٸن جاقسارتۋ ٷشٸن قوسىمشا وڭالتۋ ورتالىقتارىن اشۋ جٶنٸندەگٸ قاجەتتٸ شارالار قابىلداۋى قاجەت» دەگەن مەلٸمدەمەسٸ كٶڭٸلگە سەنٸم ۇيالاتادى. مينيسترلٸك مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, ەلٸمٸزدە 192 قالپىنا كەلتٸرۋ ەمٸ جەنە مەديتسينالىق وڭالتۋ ۇيىمدارى جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردىڭ 129-ى مەملەكەتتٸك جەنە 63-ٸ جەكەمەنشٸك ۇيىمدار. ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەكٸتٸلگەن نورماتيۆ 25-كە تەڭ بولعان كەزدە حالىقتىڭ وڭالتۋ تٶسەكتەرمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ 10 مىڭ ادامعا شاققاندا بارلىعى 1,4 تٶسەكتٸ قۇراعان. ياعني وڭالتۋ جەنە قالپىنا كەلتٸرۋ ەمدەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸ بايقالادى. مينيستردٸڭ مەلٸمدەۋٸنشە, 18,7 ملرد تەڭگە سوماسىندا 5 جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك – جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك جوبالارى جوسپارلانىپ وتىر.
يە, ۋاقىت ٶتە تالاپقا ساي عيمارات سالىنىپ, قوسىمشا وڭالتۋ ورتالىعى دا اشىلار. ەڭ باستىسى, بٷگٸندە مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندار وڭالتۋ ورتالىعىندا ەم قابىلداي جٷرٸپ, جانىن جٸتٸ تٷسٸنەتٸن, ٶزٸ سەكٸلدٸ تاعدىرلاس, مۇڭداس جانداردى تاۋىپ, جاقىن ارالاسۋ, دوستاسۋ ارقىلى دا قوعامنىڭ بەلسەندٸ مٷشەسٸ ەكەنٸن سەزٸنۋدە.
عالىمجان ەلشٸباي
