فوتو: okg.kz
ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ەرەكشە جاندارعا قامقورلىق جاساۋدى ەلەۋمەتتٸك سالاداعى باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە ٷنەمٸ ايتىپ كەلەدٸ. مۇنداي ساناتتاعى ازاماتتارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ەل كٶلەمٸندەگٸ ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتى.
جۋىردا تٷركٸستان قالاسى «ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعىندا» قالا ەكٸمٸ ەزٸمبەك پازىلبەكۇلىنىڭ قاتىسۋىمەن «تٷركٸستان – شەكسٸز مٷمكٸندٸكتەر قالاسى» دەگەن تاقىرىپتا كەزدەسۋ ٶتتٸ.
– مەملەكەت باسشىسى حالىققا ارناعان جولداۋىندا: «بٸز ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ادامدار ٷشٸن بٸردەي مٷمكٸندٸك جاساۋعا مٸندەتتٸمٸز» دەگەن بولاتىن.وسىعان دەيٸن مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتاردى قولداۋ ماقساتىندا ەكٸمدٸك جانىنان «ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى» اشىلىپ, بٷگٸندە «بەكزات» مٶلتەك اۋدانىنداعى فيليالىمەن تولىقتى. قازٸرگٸ تاڭدا, وسى ورتالىقتا ازاماتتاردىڭ بوس ۋاقىتىن تيٸمدٸ پايدالانۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, مەملەكەتتٸك گرانت, بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ شارالارى قارقىندى جٷرگٸزٸلۋدە. بٷگٸن مەن سٸزدەرمەن كەزدەسٸپ, ٶزدەرٸڭٸزدٸڭ مۇڭ-مۇقتاجدىقتارىڭىز بەن تٸلەكتەرٸڭٸزدٸ تىڭداۋعا ارنايى كەلٸپ وتىرمىن. بٸز سٸزدەردٸ قولداپ-قۋاتتاۋعا ەرقاشان دا دايىنبىز, دەدٸ قالا ەكٸمٸ.
قالا ەكٸمٸمەن كەزدەسۋگە «شاپاعات» مٷمكٸندٸگٸ شەكسٸز ازاماتتار قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى – ەركٸنباي شالتان, «قازاق سوقىرلار قوعامى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸ تٷركٸستان وبلىستىق فيليالىنىڭ تٶرايىمى – ەيتەك زەۋرە, «تۋا بٸتكەن ساڭىراۋ مىلقاۋ قوعامى» قاۋىمداستىعىنىڭ ٶكٸلٸ – بۋنيەد عۋلاموۆ, سونىمەن قاتار بٸرقاتار «تەڭ قوعام» ورتالىعىنىڭ قىزمەت الۋشىلارى قاتىستى.
جيىندا «شاپاعات» مٷمكٸندٸگٸ شەكسٸز ازاماتتار قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى ەركٸنباي كەرٸمبايۇلى «عيزات موتيۆاتسييا» ورتالىعى, ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرٸ تۋرالى ايتا كەلٸپ, شەشٸمٸن تاپپاعان تٷيتكٸلدٸ مەسەلەگە توقتالدى. «بٷگٸندە مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتارعا ارنالعان مونشا قۇرىلىسى بٸتپەي تۇر. (ول مونشا كەدٸمگٸ مونشالاردان بٶلەكتەۋ). بۇل ٶزٸ ەلٸمٸزدە جوق جوبا. بۇل جوبانى وراتالىعىمىزدىڭ دەرٸگەرٸ عيزات مىرزا رەسەيدەن كٶرٸپ, جوبا سىزباسىن الىپ كەلگەن بولاتىن. الايدا ول كٸسٸ ٶمٸردەن ٶتٸپ كەتتٸ. بٸز ونى ەرمەن قاراي جالعاستىرىپ قۇرىلىستى باستاپ ەدٸك, الايدا قارجى بولماي توقتاپ قالدى. مونشا بٸتسە, ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار جاندار ەشكٸمنٸڭ كٶمەگٸنسٸز ٶزدەرٸ جۋىنىپ شىعاتىن ەدٸ. ەندٸگٸ كەزەكتە ٶزٸڭٸز وسى قۇرىلىستى بٸتٸرۋگە ىقپال جاساساڭىز» دەگەن تٸلەگٸن جەتكٸزدٸ. قالا باسشىسى مٷمكٸندٸگٸنشە دەمەۋشٸلەر تارتىپ قۇرىلىستى اياقتاۋعا ۋەدە بەردٸ. ەركٸنباي كەرٸمبايۇلى ايتقان ەكٸنشٸ مەسەلە قالادا سالىنىپ جاتقان جاڭا ٷيلەردەگٸ پاندۋستارعا قاتىستى بولدى. «بارلىق ٷيلەردە پاندۋس بار, بٸراق ەشبٸرٸ دە تالاپقا ساي ەمەس. پاندۋستاردىڭ كٶبٸ گەومەترييالىق تۇرعىدان ستاندارتقا ساي جاسالماعان. (كٶلبەۋ بۇرىشى 6 گرادۋستان اسپاۋى تيٸس). ەدەنٸ تايعانامايتىن ماتەريالدان بولۋى كەرەك. بٸزدەگٸ تٸپ-تٸك پاندۋسقا قولاربانى شىعارۋ مٷمكٸن ەمەس, اقىرىندا كٶتەرٸپ شىعارۋعا مەجبٷر بولادى. دەرٸحانالاردىڭ بٸرقاتارىنداعى پاندۋستاردا قولاربانىڭ كٶلەمٸ(ەنٸ) ەسەپكە الىنباعان. اربامەن سىيماي. دەرٸمٸزدٸ الا الماي سىرتتا تۇرىپ العىزۋعا, كٸسٸ جۇمساۋعا مەجبٷرمٸز. «پاندۋس بار ما, بار» دەگەن قاعيداتپەن جۇمىس جٷرگەن سەكٸلدٸ. سول سەبەپتٸ قۇرىلىس جۇمىستارى مونيتورينگتٸك توبىنا (كوميسسيياعا) بٸزدٸ مٷشە ەتٸپ سايلاساڭىزدار. ٷي قۇرىلىسى جوباسى ماقۇلدانعان كەزدەن, قۇرىلىس باستالماي تۇرىپ بٸز ويىمىزدى, جٶن-جوباسىن ايتار ەدٸك. ال, قازٸر قالاي بولىپ جٷر? كٶبٸنە ٷي قۇرىلىسى بٸتكەن كەزدە شاقىرادى, ول كەزدە كەش بولادى» دەدٸ ول. ەكٸمنٸڭ ايتۋىنشا, ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ بٶلٸمٸمەن اقىلداسىپ, جوبانى بەكٸتۋ كەرەك ەكەن. قالا باسشىسى الداعى كەزدە قۇرىلىس سالاسىنا مونيتوريگتٸك باقىلاۋ جۇمىستارىن كٷشەيتەتٸنٸن ايتىپ, بۇدان بىلاي كوميسسييا قاتارىنا ٶزدەرٸڭٸزدٸ دە مٸندەتتٸ تٷردە قاتىستىرامىز دەپ جاۋاپ بەردٸ.
قوعام بەلسەندٸسٸ, ٸ توپ مٷگەدەگتٸگٸ بار ازامات مۇحامەتەلٸ ٶز سٶزٸندە تٷركٸستاندا زاعيپ جاندارعا ارنالعان «شەلدون» سپورتى بويىنشا فەدەراتسييا فيليالى اشىلعانىن, ونىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدى ۇسىندى. ول ٷشٸن كەسٸبي الاڭشا كەرەك, سوعان قولداۋ بٸلدٸرسەڭٸزدەر دەگەن ٶتٸنٸشٸن بٸلدٸردٸ. ال, ەركەبۇلان ەسٸمدٸ جٸگٸت ٶزٸنٸڭ 4 جىلدان بەرٸ كەسٸپپەن اينالىسىپ جٷرگەنٸن ايتتى. كومپيۋتەرلٸك قىزمەت ورتالىعىن اشقان ەكەن. ونىڭ بۇل قىزمەتٸنە كٶڭٸلٸ تولىپ, قىزىققان, ٶزٸ سەكٸلدٸ جٸگٸتتەردٸڭ انالارى كەلٸپ: «مەنٸڭ بالام دا اربادا وتىرادى, قوعامنان تىس قالىپ بارادى, ٷيرەتەسٸز بە» دەپ ٶتٸنٸش ايتقان. سول جٸگٸتتەردٸ تارتىپ بٷگٸندە ورتالىقتا 5 ازامات (ولار دا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندار) جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ايتتى. «سونىمەن بٸز قازٸر بٸر جاعىنان كومپيۋتەرلٸك قىزمەت كٶرسەتۋ, ەكٸنشٸدەن ٶزٸمٸز سەكٸلدٸ ارباعا تاڭىلعان جاستاردى كۋرسقا تارتىپ, وقىتىپ, جۇمىسقا ارالاسۋىنا تىرىسىپ جاتىرمىز. جاقىندا جاڭا قالادان بٸر عيماراتتى جالعا الدىق. عيماراتتى جالداۋ وڭاي ەمەس, ٶزدەرٸڭٸز دە بٸلەسٸزدەر. مۇحامەتەلٸ ەكەۋمٸز جان-جاقتى ٸزدەنٸپ جٷرٸپ جاقىندا «ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەر» مەرتەبەسٸن الدىق. مەرتەبە ەرەجەسٸمەن تانىسقاندا عيمارات ەكٸمدٸك تاراپىنان بەرٸلسە جالداۋ اقىسى تەگٸن بولادى دەلٸنگەن ەدٸ. بٸزدٸڭ كۋرستارىمىزدى توقتاتپاستان, ەرٸ قاراي دامىتۋ ٷشٸن عيمارات جاعىنان جەردەم بەرسەڭٸز. جالپى, جىل سايىن مەملەكەت باسشىسى جولداۋلارىندا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتارعا قوعامنىڭ تەڭ مٷشەسٸ رەتٸندە قاراپ, مەيلٸنشە ەڭبەككە ارالاستىرۋدى تاپسىرادى. الايدا, كٶپتەگەن جۇمىس بەرۋشٸلەر ىقىلاستىلىق تانىتا بەرمەيدٸ. بٸز سەكٸلدٸ جٸگٸتتەر جٸگەرلٸ, جۇمىسىنا ٶتە ۇقىپتىلىقپەن قارايدى. وسى جاعى دا ەسكەرٸلسە ەكەن تٸلەگٸن ايتتى. ال, زەۋرە ەبدٸرازاققىزى ٶز سٶزٸندە كٶپتەگەن مەكەمەلەردە زاعيپ جاندارعا ارنالعان تاكتيلدٸ اياق جولدار جوق, بۇل بٸزگە قيىندىق تۋدىرادى. كٶشەلەردە دىبىستى (سٶيلەيتٸن) باعدارشامدار ورنالاستىرىلسا. ٷشٸنشٸ تٸلەگٸمٸز, وبلىستا 1500-دەي زاعيپ(ونىڭ ٸشٸندە تٷركٸستاندا 200) جاندار بار. مەديتسينا كوللەدجٸنٸڭ ٸشٸنەن زاعيپتارعا ارنالعان كۋرستار اشىلسا. مەسەلەن, ماسساجيست كۋرسىن اشۋعا بولادى. سەبەبٸ, كٶزٸ كٶرمەي قالعان ادامنىڭ بار قابٸلەتٸ قولىنا(ساۋساقتارىنا) بەرٸلەدٸ ەكەن. كٶزٸ كٶرەتٸن ماسساج جاساۋشىدان زاعيپ ماسساجشىنىڭ جاساعانى ەكٸ ەسە تيٸمدٸ بولاتىنى عىلىمي دەلەلدەنگەن. سوندىقتان, زاعيپ جانداردان مەديتسينالىق كەسٸبي بٸلٸمٸ بار ماماندار دايارلاسا ولار سۇرانىسقا يە بولار ەدٸ. زاعيپ جانداردىڭ اراسىندا دا ٶتە تالانتتى جاندار كٶپ. الداعى ۋاقىتتا زاعيپتار كلۋبى قۇرىلسا, دىبىس جازۋ ستۋديياسى اشىلسا دەگەن ارزۋ-ارماندارىن ايتتى.
قالا باسشىسى بارلىعىن مۇقييات تىڭداپ, قويىن دەپتەرٸنە جازىپ الىپ, مٷمكٸندٸگٸنشە قول ۇشىن بەرٸپ, قاراستىراتىنىن, قولدان كەلگەنٸنشە شەشۋگە تىرىساتىنىن ايتىپ جىل قوشتاستى. جيىننان كەيٸن قالا ەكٸمٸ كەزدەسۋدٸ ۇيىمداستىرىپ وتىرعان «ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى» كمم جۇمىسىمەن تانىستى.
ەتٸرگٷل تەشٸم,
«وڭتٷستٸك قازاقستان».
