فوتو: تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
ساۋران اۋدانىندا ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا كٷش سالىنۋدا. جوعارى ساپالى شيتتٸ ماقتانى ٶسٸرٸپ, ونى ٶڭدەۋگە دەن قويىلعان. ٶڭٸردە ماقتا-توقىما كلاستەرٸن قۇرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بۇل ماقساتتا شيتتٸ ماقتانى ساتۋدان بٶلەك, ماقتا تالشىعىن تەرەڭ قايتا ٶڭدەۋگە باسىمدىق بەرٸلەدٸ, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
ساۋران اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن بارعان تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى «Golden Cotton» ماقتا قابىلداۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ زاۋىتىندا بولدى. وسىدان 2 جىل بۇرىن اشىلعان زاۋىت 4 گەكتار اۋماتا ورنالاسقان. جوبا قۇنى – 789,0 ملن. تەڭگە. مۇندا جىلىنا 12 مىڭ توننا ماقتا ٶڭدەيدٸ. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار جۇمىسپەن قامتىلعان. ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدٸ رەسەي, بەلارۋس جەنە قىتاي ەلدەرٸنە ساتۋعا شىعارادى. بىلتىر 8 مىڭ توننا ماقتا ٶنٸمٸن قابىلداپ, قايتا ٶندەگەن. سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگيياسىنىڭ كٶمەگٸمەن كەلەر جىلى 1 مىڭ گەكتار جەرگە جوعارى سوتتى ماقتا تۇقىمىن ەگٸپ, ٶنٸم ساپاسىن ارتتىرماق.
وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى سونداي-اق ساۋراندىق جاس كەسٸپكەرمەن كەزدەستٸ. ٸستەن شىققان ەسكٸ قوندىرعىنى ساتىپ الىپ, جٶندەگەن سايدبەك جاپپاروۆ ماقتانى قايتا ٶڭدەۋ تسەحىن ٸسكە قوسقان. جىلىنا 600 توننا ماقتانى قايتا ٶڭدەپ, ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدٸ قىتاي مەن تٷركيياعا ساتادى. سونداي-اق كٶكٶنٸس ساقتايتىن قويما اشىپ قويعان. وبلىس ەكٸمٸ جاس كەسٸپكەرگە سەتتٸلٸك تٸلەپ, كەسٸبٸن كەڭەيتۋٸن قۇپتادى.
تٷركٸستان وبلىسىندا جىل سايىن وبلىستا 100 مىڭ گەكتارعا ماقتا داقىلى ەگٸلٸپ, 300 مىڭ توننادان استام ٶنٸم جينالادى. وبلىستا ەگٸستٸكتٸ ەرتاراپتاندىرۋدا ٶنٸمدٸلٸكتٸ جاڭا تەحنولوگييالار ەسەبٸنەن ۇلعايتۋعا باسىمدىلىق بەرٸلۋدە.
تٷركٸستان وبلىسى ەلٸمٸزدە ماقتا ٶسٸرەتٸن جالعىز ٶڭٸر. ماقتا شارۋاشىلىقتارىندا 25 مىڭ اگروقۇرىلىمداردا 70 مىڭعا جۋىق شارۋالار ەڭبەك ەتەدٸ. وبلىستا جىل سايىن 100 مىڭ گەكتارعا ماقتا داقىلى ەگٸلٸپ, 300 مىڭ توننادان استام ٶنٸم جينالۋدا.
ماقتا سالاسىنداعى نەگٸزگٸ تٷيٸتكٸلدٸ مەسەلە باعا تۇراقسىزدىعى. سەبەبٸ ەلٸمٸزدە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ توقىما جەنە تٸگٸن ٶنەركەسٸبٸ دامىماعاندىقتان, شيتتٸ ماقتانى ساتۋ باعاسى ەكسپورت نارىعىنا تەۋەلدٸ بولىپ وتىر. ەلٸمٸزدە ماقتا تالشىعىن تەرەڭ ٶڭدەۋ بويىنشا تەك 3 كەسٸپورىن بار, ولاردىڭ ٷلەسٸندە ماقتا تالشىعىنىڭ قايتا ٶڭدەلگەن كٶلەمٸ 18% - دان اسپايدى.
وسىعان وراي وبلىستا 2023 جىلى «ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جەنە ماقتا-توقىما كلاستەرٸن قولداۋدىڭ 2027 جىلعا دەيٸنگٸ ٶڭٸرلٸك جول كارتاسى» بەكٸتٸلدٸ. وعان سەيكەس 4 باعىتا, ەگٸستٸكتٸ ەرتاراپتاندىرۋ, تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ, ماقتا كلاستەرٸن قۇرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزٸلەدٸ.
جول كارتاسىنا سەيكەس, 2027 جىلعا دەيٸن 9 ماقتا كلاستەرٸن قۇرۋ كٶزدەلۋدە. نەتيجەسٸندە ماقتا باعاسىنا الداعى جىلدارى تەۋەلدٸلٸك جويىلاتىن بولادى. وسى ماقساتتا 2023 جىلى ماقتاارال اۋدانىندا “Cotton ماقتا” جشس ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتى جوباسى جٷزەگە اسىرىلدى. جوبانىڭ قۇنى 3 ملرد. تەڭگە, جىلدىق قۋاتتىلىعى 60,0 مىڭ توننا ماقتا تالشىعىن شىعارۋ. زاۋىتتا 80 ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸلگەن.
ٶتكەن جىلى ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتى 40,0 مىڭ توننا شيتتٸ ماقتانى قابىلدادى. زاۋىتتى زاماناۋي قىتايلىق تەحنولوگييامەن جاراقتاندىرۋدىڭ نەتيجەسٸندە, كٷنٸنە 600-650 توننا شيتتٸ ماقتانى ٶڭدەۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
بۇدان بٶلەك, وبلىستا بٷگٸنگٸ كٷنگە, قحر, ٶزبەكستان ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن 223,5 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايتىن 2 ينۆەستيتسييالىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, ماقتاارال اۋدانىندا «Global Textile Solution» جشس-نٸڭ قۇنى 21 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن «ماقتا-توقىما كەشەنٸ جەنە لوگيستيكالىق حاب قۇرۋ» جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جوبا نەگٸزٸندە 2000 جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. جوبانىڭ قۋاتتىلىعى – 160 مىڭ توننا. جوبا 2026 – 2027 ج.ج. تولىق تسيكلدە ٸسكە قوسىلادى.
سونداي-اق جەتٸساي اۋدانىندا قۇنى 7,6 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايتىن جىلىنا 7500 توننا يٸرٸلگەن جٸپ فابريكاسىن سالۋ بويىنشا «TST JETISAY TEXTILE» جشس-نٸڭ جوباسى جٷزەگە اسۋدا. كەسٸپورىندا 200 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
ەر كەسٸپكەر ٶندٸرٸس ورنىنىڭ اينالاسىن قورشاپ, تال ەگۋ كەرەك. كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسىن پىسىقتاعان تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى ٶنەركەسٸپتٸك ايماقتارىن كٶگالداندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, كەسٸپكەرلەرگە زاۋىت ماڭىن رەتتەۋدٸ مٸندەتتەدٸ. كەسٸپكەرلەردٸ ٶندٸرٸستٸ كەڭەيتٸپ, تەرەڭ ٶڭدەۋگە كٶشۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن تٷسٸندٸردٸ.
ساۋران اۋدانى, شاعا اۋىلدىق وكرۋگٸ, قازاقستاننىڭ ححح جىلدىعى ەلدٸ مەكەنٸندەگٸ جشس «EURO BETON» بەتون زاۋىتى بەتون بۇيىمدارىنىڭ بارلىق تٷرلەرٸن شىعارادى. تٶرت جىل بۇرىن ٸرگەتاسى قالانعان زاۋىت 2,5 گەكتار جەردە ورنالاسقان. وتاندىق ٶنٸمنىڭ باعاسى قولجەتٸمدٸ. سۇرانىس تا جوعارى. زاۋىتتا 100-گە جۋىق جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىن جۇمىس ٸستەيدٸ.
ساۋران اۋدانى وبلىس ەكٸمٸنٸڭ جٸتٸ باقىلاۋىمەن ٶندٸرٸس ايماعىنا اينالۋدا. 2030 جىلعا دەيٸن اۋداندا 53,1 ملرد. تەڭگەنٸڭ 85 جوباسىن ٸسكە اسىرۋدى جوسپارلانعان. اتاپ ايتقاندا, توقىما بۇيىمدارىن ٶندٸرۋ, تامشىلاتىپ جەنە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جابدىقتارىن شىعارۋ, جيھاز, پلاستماسسا بۇيىمدار ٶندٸرۋ, قۇرىلىسقا قاجەتتٸ ماتەريالدارىن شىعاراتىن زاۋىت, فابريكالار جۇمىس باستايدى. 2,5 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, كٸرٸس ارتپاق. ٶندٸرٸس الاڭدارى قۇرىلادى.
