فوتو: gov.kz
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ەرتاي التاەۆ پەن وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەك بادىراقوۆ ماقتاارال اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, ماقتا تەرٸم ناۋقانىنا دايىندىق جۇمىستارىمەن تانىستى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
ەڭ الدىمەن ەرتاي كەنجەبەكۇلى «حامرو اتا» اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸ مەن قىتايلىق «Peng Sheng» كومپانيياسىمەن بٸرگەلٸكتە تامشىلاتىپ سۋعارۋ تەحنولوگيياسىمەن ٶسٸرٸلگەن 351 گەكتار ماقتا القابىندا بولىپ, اۋدانداعى شارۋا قوجالىقتاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ.
كەزدەسۋ بارىسىندا كٷزگٸ جاۋىن-شاشىنعا قالدىرماي ماقتا تەرٸم ناۋقانىن ساپالى ۇيىمداستىرۋ, كٷزگٸ جيىن-تەرٸمگە بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قولداۋلاردى ٶز ۋاقىتىندا كٶرسەتۋ, ماقتا باعاسى جەنە باسقا دا مەسەلەلەر تالقىلاندى. وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ماقتادان گەكتارىنا 60-70 تسەنتنەر ٶنٸم الۋ ٷشٸن تامشىلاتىپ سۋعارۋ سيياقتى جاڭا تەحنولوگييالارعا كٶشۋ كەرەكتٸگٸن, ول ٷشٸن مەملەكەتتەن سۋبسيدييالار بەرٸلەتٸنٸن دە جەتكٸزدٸ. سونداي-اق مۇنداي تەحنولوگييالار جىل سايىن ورىن الاتىن اعىن سۋ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنٸڭ دە الدىن الاتىنىن ەسكە سالدى.
جالپى بيىل اۋداندا 33,7 مىڭ گەكتار القاپقا ماقتا ەگٸلگەن. قازٸرگٸ تاڭدا ماقتا داقىلىن دەفولياتسييالاۋ جۇمىستارى تولىقتاي جٷرگٸزٸلٸپ, وسى داقىلدىڭ جيىن-تەرٸم ناۋقانى باستالدى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە اۋدان بويىنشا 632 گەكتار ماقتالىق القاپ تەرٸلٸپ, 1706 توننا ٶنٸم جينالدى. بيىل ماقتا داقىلىنان الىناتىن بولجامدىق ٶنٸم كٶلەمٸ 92,3 مىڭ توننانى قۇراپ, جالپى ورتاشا ٶنٸمدٸلٸك گەكتارىنا 27,4 تسەنتنەردەن بولادى دەپ بولجانۋدا.
مۇنان سوڭ ە.التاەۆ «Cotton ماقتا» جشس-نٸڭ ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتىندا بولىپ, دايىندىعىن پىسىقتادى. 2023 جىلى اشىلعان زاۋىتتىڭ قۇنى 3 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. زاۋىتتىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى – 60 مىڭ توننا, تەۋلٸگٸنە 600 توننا ماقتا تالشىعىن ٶڭدەيدٸ. ٶندٸرٸس ورنىندا 50-دەن استام ازامات جۇمىس ورنىمەن قامتىلعان. جالپى اۋدان اۋماعىندا 8 ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتى بار. ولارعا تيەسٸلٸ 33 ماقتا قابىلداۋ بەكەتٸ ورنالاسقان. ودان بٶلەك, جەتٸساي جەنە شاردارا اۋدانىندا ماقتاارالدىق زاۋىتتارعا تيەسٸلٸ 29 ماقتا قابىلداۋ بەكەتٸ جۇمىس ٸستەۋدە.
ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتتارى ماقتا داقىلىن ٶسٸرۋشٸ شارۋالارعا جىلى باسىنان بەرٸ 5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە الدىن الا فيۋچەرلٸك نەسيەلەر تاراتقان. ودان بٶلەك, «ىرىس» مقۇ ارقىلى 114 شارۋا قوجالىعىنا 503 ملن تەڭگە نەسيە بەرٸلگەن. بٷگٸنگٸ تاڭدا «اق التىننىڭ» باعاسى ەلٸ ناقتىلانباعان.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى» كوممەرتسييالىق ەمەس اكتسيونەرلٸك قوعامىنا قاراستى «ماقتا جەنە باقشا اۋىل شارۋاشىلىعى تەجٸريبە ستانتسيياسى» جشس-ىندا دا بولىپ, ستانتسييانىڭ عىلىمي جاڭالىقتارىمەن تانىستى.
بٷگٸندە ستانتسييادا ماقتانىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جاڭا ەرٸ وتاندىق 13 ورتا تالشىقتى تٷرٸ, سىرتقى ورتانىڭ قولايسىز فاكتورلارىنا تٶزٸمدٸ, ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى سورتتارى شىعارىلدى. توپىراقتى تەرەڭ قوپسىتۋ تەحنولوگيياسى, وتاندىق ماقتا سورتتارىن باپتاۋدىڭ ەكٸ قارقىندى تەحنولوگيياسى, ماقتانى جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگيياسى, ارىقشالارمەن سۋارۋ تەحنولوگيياسى جەنە ماقتانى تيٸمدٸ سۋارۋدىڭ گيدرومودۋلدٸك اۋدانداستىرۋ سيياقتى تەحنولوگييالاردى دا دەل وسى عىلىمي مەكەمە ەزٸرلەگەن.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ستانتسييانىڭ عىلىمي جاڭالىقتارىمەن تولىق تانىسىپ, جۇمىسىنا وڭ باعاسىن بەردٸ. سونداي-اق «Global Textile Turkestan» جشس-نىڭ ماقتا قابىلداۋ بەكەتٸنٸڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى.
وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدىنىڭ تاپسىرماسىمەن ٶزبەكستاندىق «Global Textile» كومپانيياسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىندا ماقتا كلاستەرٸن دامىتۋ بويىنشا 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى بەكٸتٸلگەن بولاتىن. جوسپار بويىنشا كومپانييا ماقتاارال اۋدانىندا 2 مىڭنان استام ادامدى تۇراقتى جۇمىس ورنىمەن قامتيتىن 5 ٸرٸ كەسٸپورىندى ٸسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا اياسىندا لوگيستيكا حابى, ماقتانى باستاپقى ٶڭدەۋ زاۋىتى, تريكوتاج ماقتا فابريكاسى, ماتا بوياۋ فابريكاسى جەنە تٸگٸن فابريكالارى ٸسكە قوسىلادى.
بىلتىردان باستاپ تەجٸريبە رەتٸندە كومپانييا جەتكٸزگەن تۇقىمدىق شيتتەر ەگٸلٸپ, ٶزبەكستاندىق ارنايى اگرونوم ماماندار شارۋالارعا سٷيەمەلدەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە. بٷگٸندە اۋدان ورتالىعى – مىرزاكەنت كەنتٸندە كومپانييانىڭ كەڭسەسٸ اشىلىپ, اتقارۋشى ديرەكتورى تاعايىندالعان. سونداي-اق كومپانييا بٸرلٸك اۋىلدىق وكرۋگٸنٸڭ اۋماعىنان 10 گەكتار جەرگە ماقتا قىبىلدايتىن بەكەت سالۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتٸ.
وبلىس ەكٸمٸ ورىنباسارىنىڭ سوڭعى ايالداعان جەرٸ – «مىرزاكەنت» جشس-نا قاراستى ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتى. جالپى قۇنى 1 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرايتىن ٶندٸرٸس وشاعىنىڭ اۋداندارداعى ماقتا قابىلداۋ پۋنكتتەرٸندە مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدٸ. اقش-تىڭ سوڭعى ٷلگٸدەگٸ جاڭا تەحنولوگيياسىمەن جابدىقتالعان زاۋىتتىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتتىلىعى جىلىنا 60 مىڭ توننانى قۇرايدى.
ٸسساپار سوڭىندا ەرتاي كەنجەبەكۇلى ماقتاارال اۋدانى ەكٸمٸ اپپاراتىندا ارنايى جيىن ٶتكٸزٸپ, وسى سالاداعى تٷيتكٸلدەردٸ تالقىلادى.
