فوتو: Gov.kz.
قازٸرگٸ نارىقتىق ەكونوميكادا ساتىپ الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن ساۋدا ورىندارىنداعى اشىقتىق مەسەلەسٸ اسا ماڭىزدى. سٶرەدە تاۋار باعالارىنىڭ كٶرسەتٸلمەۋٸ – بۇل كٶپتەگەن جاعدايدا جيٸ كەزدەسەتٸن جاعداي. مۇنداي جاعدايدىڭ پايدا بولۋى قۇقىقتىق جەنە ەكونوميكالىق تۇرعىدان بٸرقاتار قيىندىقتار مەن مەسەلەلەردٸ تۋىنداتۋى مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قر «ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسٸنٸڭ 193-بابىنىڭ 4-بٶلٸگٸنە سەيكەس تٷركٸستان وبلىسى بويىنشا ساۋدا جەنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتٸ 2024 جىلى دٷكەندەردە سٶرەسٸندە تاۋار باعاسىن كٶرسەتپەگەنٸ ٷشٸن 68 كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸسٸنە 924 756 تەڭگە ايىپپۇل تٷرٸندە شارا قولدانىلدى.
سٶرەدە تاۋارلاردىڭ باعالارى كٶرسەتٸلمەگەن جاعدايدا ساۋدا ورىندارىندا باعا كٶرسەتۋدٸڭ مٸندەتتٸلٸگٸ مەن ونىڭ دۇرىستىعىن قاداعالاۋ ٷشٸن باقىلاۋدى كٷشەيتۋ قاجەت. سونداي-اق, ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ارتتىرۋ كەرەك. سٶرەدە تاۋارلاردىڭ باعالارى كٶرسەتٸلمەگەن كەزدە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى بۇزىلادى, نارىقتاعى اشىقتىق پەن ەدٸل بەسەكەلەستٸك پرينتسيپتەرٸ ساقتالمايدى. مۇنداي جاعدايلاردى بولدىرماۋ ٷشٸن, تٷركٸستان وبلىسى بويىنشا ساۋدا جەنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتٸ قر ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ ەزٸرلەگەن جادىنامالاردى تٷركٸستان وبلىسىندا ورنالاسقان ساۋدا ورىندارىنا تاراتىلىپ ناقتى تالاپتار قويىلدى. تەك وسى جاعدايدا عانا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى تولىق قورعالىپ, نارىقتىڭ تۇراقتى ەرٸ تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸنە مٷمكٸندٸك تۋادى.
قۇقىقتىق تۇرعىدان قر «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنا سەيكەس, جەنە «ساۋدا قىزمەتٸن رەتتەۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 9-بابى, 31-بابى 1-تارماعىنىڭ 2-تارماقشاسىنا ساۋدا ورىندارىندا تاۋاردىڭ باعاسى مٸندەتتٸ تٷردە كٶرسەتٸلۋٸ تيٸس دەلٸنگەن. بۇل ەرەجە تۇتىنۋشىلاردىڭ ٶز قۇقىقتارىن تولىق تٷسٸنۋٸ مەن دۇرىس شەشٸم قابىلداۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ. باعالار كٶرسەتٸلمەگەن جاعدايدا ساتىپ الۋشىعا تاۋاردىڭ قۇنىن الدىن الا بٸلۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلمەيدٸ, بۇل زاڭعا قايشى كەلەدٸ. سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا «ٶنٸمدەردٸ تاڭبالاۋ جەنە ولاردىڭ باعالارىن كٶرسەتۋ» تۋرالى مەملەكەتتٸك ستاندارتتار بار. بۇل ستاندارتتار دٷكەندەر مەن ساۋدا ورىندارىنىڭ تاۋارلاردىڭ باعالارىن ناقتى جەنە انىق كٶرسەتۋٸن تالاپ ەتەدٸ.
باعالارى كٶرسەتٸلمەگەن تاۋارلار سۋپەرماركەتتەر مەن بازارلاردا جيٸ كەزدەسەدٸ. مۇنداي جاعدايلاردىڭ ورىن الۋىنا تەحنيكالىق سەبەپتەر, كەيدە دٷكەندەر جٷيەسٸنٸڭ اقاۋلارى نەمەسە جاڭا تاۋارلاردىڭ ەنگٸزٸلۋٸ بارىسىندا باعالار ۋاقىتشا كٶرسەتٸلمەي قالۋى مٷمكٸن. باعانى الدىن الا بٸلمەۋ تۇتىنۋشىلارعا جوسپارلاۋ مەن بيۋدجەتتەۋ قيىندىقتارىن تۋعىزادى. مىسالى, باعا سوڭعى سەتتە بەلگٸلٸ بولعان جاعدايدا, ساتىپ الۋشى ٶزٸنٸڭ شىعىستارىن قاداعالاي المايدى. باعالارى كٶرسەتٸلمەگەن ساۋدا ورىندارى تۇتىنۋشىلاردىڭ سەنٸمٸن جوعالتۋى مٷمكٸن. ساتىپ الۋشى كەز كەلگەن ۋاقىتتا باعانى ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن سەزٸنٸپ, ٶزٸنە قولايلى جاعداي ٸزدەيدٸ.
ەگەردە ٶز قۇقىعىڭىزدىڭ بۇزىلعانىن بايقاساڭىز, دٷكەن سٶرەلەرٸندە تاۋار باعاسى جازىلماعان فاكتٸلەردٸ انىقتاساڭىز نەمەسە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ ٶسۋٸ بايقالسا, يا بولماسا ساپاسىز قىزمەت الساڭىز ساۋدا جەنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتٸنە سول كەسٸپكەرگە قاتىستى ارىز-شاعىم بٸلدٸرسەڭٸز بولادى. ول ٷشٸن «جەدەل جەلٸ» نٶمٸرلەرٸنە (+7771 322 8282, +7700 606 0071, +7775 224 5616, +7707 347 3876), سونداي-اق ەلەكتروندى جەنە جازباشا ٶتٸنٸشتەردٸ دەپارتامەنتتٸڭ مەكەنجايىنا (تٷركٸستان قالاسى, جاڭا قالا مٶلتەك اۋدانى, 32 كٶشە, 16 عيمارات, ا كورپۋسى, 427 كابينەت), «ە-otinish» اقپاراتتىق جٷيەسٸ ارقىلى جٸبەرۋگە بولادى.
