تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ زاڭناماعا ەنگٸزٸلگەن تٷزەتۋلەر بيىلعى قاڭتار ايىنان باستاپ كٷشٸنە ەندٸ. ەندٸگٸ كەزەكتە پەتەر يەلەرٸ كووپەراتيۆتەرٸ (پيك) ورنىنا جاڭا ۇيىم جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇل جاڭاشىلدىق «بٸر ٷي – بٸر بٸرلەستٸك – بٸر ەسەپشوت» پرينتسيپٸنە نەگٸزدەلگەن.
زاڭدا تكش-نى باسقارۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸ قاراستىرىلعان. ەربٸر كٶپپەتەرلٸ ٷيدٸڭ تۇرعىندارى ارنايى جينالىستا بٸرلەستٸك نەمەسە قاراپايىم سەرٸكتەستٸك قۇرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى. مەنشٸك يەلەرٸنٸڭ بٸرلەستٸگٸ – زاڭدى تۇلعا رەتٸندە كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىم بولادى. ول تۇرعىنداردىڭ ٶز ٸشٸنەن قۇرىلادى. وسى تاقىرىپقا قاتىستى بٸرنەشە سۇراققا قر ييدم قۇرىلىس جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى مارحابات جايىمبەتوۆ جاۋاپ بەرگەن ەدٸ.
- مارحابات جايىمبەتۇلى, پەتەر يەلەرٸ كووپەراتيۆٸ مەن مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸ اراسىنداعى ايىرماشىلىق قانداي?
- مەنشٸك يەلەرٸن بٸرٸكتٸرۋدٸڭ جاڭا نىسانىنىڭ نەگٸزگٸ ايىرماشىلىعى - جۇمىس پرينتسيپٸ – «بٸر ٷي – بٸر مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸ-بٸر شوت». ەربٸر ٷيگە (تۇرعىن ٷي كەشەنٸنە) اعىمداعى جەنە جيناق شوتتارى جەكە اشىلاتىن مەنشٸك يەلەرٸنٸڭ بٸر بٸرلەستٸگٸ قۇرىلاتىن بولادى. بۇل مەنشٸك يەلەرٸنە ٷيدٸ كٷتٸپ-ۇستاۋعا جۇمسالاتىن قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸرلەستٸك تٶراعاسىن (1 جىلعا), ٷي كەڭەسٸن جەنە تەكسەرۋ كوميسسيياسىن ٷي تۇرعىندارى اراسىنان مەنشٸك يەلەرٸ دەربەس سايلايدى. ٷيدٸ كٷتٸپ-ۇستاۋ بويىنشا قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ ٷشٸن سەرۆيستٸك قىزمەت سۋبەكتٸلەرٸ (بەيٸندٸ كەسٸپتەردٸڭ ماماندارى) تارتىلاتىن بولادى, بۇل قىزمەتكەرلەر شتاتىن كٷتٸپ-ۇستاۋ بويىنشا قاراجاتتى ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
- پەتەر يەلەرٸ كووپەراتيۆٸ تاراپىنان مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸنە ٶتۋدە قانداي دا بٸر كەدەرگٸلەر بار ما?
- قۇجاتتاردى, اقشالاي قاراجاتتى, تەحنيكالىق قۇرالدار مەن جابدىقتاردى بەرۋ تەرتٸبٸ پيك-تٸڭ مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸنە ٶتۋٸ كەزٸندە زاڭنامامەن تولىق رەگلامەنتتەلگەن. كٶپشٸلٸك جاعدايدا پيك تابىس كٶزٸنەن ايرىلماۋ ٷشٸن كپتٷ-گە ارنالعان قۇجاتتامانى بەرۋدەن ەرتٷرلٸ سىلتاۋلارمەن باس تارتادى. وسى مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ قۇجاتتاردى بەرۋ مەرزٸمدەرٸن بەلگٸلەيدٸ, وعان سەيكەس پيك حابارلاما العان كەزدە ٷش كٷن ٸشٸندە قۇجاتتامانى بەرۋدٸ جٷزەگە اسىرۋعا مٸندەتتٸ. بۇدان بٶلەك, مەنشٸك يەلەرٸنٸڭ قۇجاتتامانى بەرۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸمٸن ورىنداماعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ بەلگٸلەۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر.
- مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸنە تولىق قاشان ٶتەدٸ?
- پەتەرلەردٸڭ (تۇرعىن ەمەس ٷي-جايلاردىڭ) مەنشٸك يەلەرٸ 2021 جىلعى 7 قاڭتارعا دەيٸنگٸ مەرزٸمدە (تكش مەسەلەلەرٸ بويىنشا زاڭ قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەن كٷننەن باستاپ بٸر جىل ٸشٸندە) ٷيدٸ باسقارۋ نىسانىن (مٷلٸك يەلەرٸنٸڭ بٸرلەستٸگٸ نەمەسە جاي سەرٸكتەستٸك) تاڭداۋ ٷشٸن جينالىس ٶتكٸزۋٸ قاجەت. بۇل رەتتە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان پيك 2022 جىلعى 1 شٸلدەگە دەيٸن جۇمىس ٸستەۋگە قۇقىلى.
- تكش بويىنشا دايىندالعان رەفورما قالاي جٷزەگە اسادى?
- رەفورما تۇرعىنداردىڭ مەنشٸكتٸ باسقارۋ, تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ مەن جٶندەۋگە قاراجات جۇمساۋ كەزٸندەگٸ ەسەپ بەرۋ تۋرالى پٸكٸرلەرٸن ەسكەرۋدٸ رەتتەۋگە ارنالعان. مەملەكەت باسشىسى مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸن مەنٸ بويىنشا ٶزٸن-ٶزٸ ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ بازالىق ەلەمەنتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ورتالىق جەنە ٶڭٸرلٸك دەڭگەيلەردە جوبالاۋ وفيستەرٸن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. بۇل – ٶڭٸرلەردە بەلگٸلەنگەن رەفورمالاردى ٸلگەرٸلەتۋگە, ٷيدٸ باسقارۋ جەنە كٷتٸپ-ۇستاۋ سالاسىنداعى داۋ تۋعىزاتىن جاعدايلاردى ازايتۋعا, جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە ٸس جٷزٸندە ٸسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل شارا ەكٸمدٸكتەرگە حالىقپەن تيٸمدٸ كوممۋنيكاتسييا جٷيەسٸن جولعا قويۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بارلىق شەشٸمدەردٸ مەنشٸك يەلەر ٶزدەرٸ قابىلدايتىنىن تٷسٸنۋ كەرەك. مەنشٸك يەلەرٸ قولايلى جەنە قاۋٸپسٸز جاعداي جاساۋ ٷشٸن جەنە ەڭ الدىمەن ورتاق مٷلٸكتٸڭ ساقتالۋى ٷشٸن جاۋاپتى بولۋى تيٸس.
- مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸ قالاي تٸركەلەدٸ?
- مەنشٸك يەلەرٸنٸڭ بٸرلەستٸگٸن مەملەكەتتٸك تٸركەۋ مەملەكەتتٸك كورپوراتسييادا نەمەسە ە-gov پورتالىندا بەس جۇمىس كٷنٸ ٸشٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. مەنشٸك يەلەرٸ جينالىس حاتتاماسىن جەنە بٸرلەستٸكتٸڭ جارعىسىن (+ٶتٸنٸش, تٷبٸرتەك) ۇسىنۋى كەرەك.
- كوندومينيۋمدى باسقارۋ ٷشٸن قانداي دا بٸر كۋرستان ٶتۋلەرٸ كەرەك شىعار. ول جاعى قالاي بولادى?
- بٷگٸنگٸ تاڭدا مٷلٸكتٸڭ مەنشٸك يەلەرٸ بٸرلەستٸگٸ تٶراعالارى, قاراپايىم سەرٸكتەستٸكتٸڭ سەنٸمدٸ ٶكٸلدەرٸ, كٶپ پەتەرلٸ تۇرعىن ٷيدٸ باسقارۋشىلار, باسقارۋشى كومپانييانىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بازاسىندا وقىتۋدان ٶتٸپ, ٷيدٸ باسقارۋ ٷشٸن بٸلٸم مەن داعدى الا الادى. قر ييدم ارنايى باعدارلاما بەكٸتكەن. ولار 55 ساعاتتان استام ۋاقىت وقۋدان ٶتۋٸلەرٸ كەرەك. كٶپ پەتەرلٸ تۇرعىن ٷي مەنەدجەرلەرٸ, سونداي-اق باسقارۋ سەرتيفيكاتىن تالاپ ەتەتٸن باسقارۋشى كومپانييانىڭ قىزمەتكەرلەرٸ وقۋدان كەيٸن اككرەديتتەلگەن ۇيىمدا ەمتيحان تاپسىرۋى كەرەك. سەرتيفيكاتتى «اتامەكەن «ۇكپ» اككرەديتتەگەن ۇيىمدار بەرەدٸ.
