فوتو: mastera-remonta.com
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ٶتكەن جىلى قازاقستاندا 18,96 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي سالىندى. بۇل – قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العاننان بەرٸ تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنداعى رەكوردتىق كٶرسەتكٸش. ال بيىل 19 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي سالىنادى دەپ جوسپارلانعان. وسى ورايدا Ult.kz تٸلشٸسٸ وسى جىلى ٷي باعاسى قانداي بولاتىنىن جەنە مەملەكەتتٸك باعدارلامالارداعى ٶزگەرٸستەردٸ انىقتاپ كٶردٸ.
تۇرعىن ٷي زاڭناماسى
بىلتىر قاراشا ايىندا پرەزيدەنت «تۇرعىن ٷي زاڭناماسىن رەفورمالاۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. ول ازاماتتاردىڭ تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋعا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرەدٸ. «وتباسى بانكٸ» «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا مۇقتاج ازاماتتار اراسىندا تۇرعىن ٷيدٸ تٸركەۋ جەنە بٶلۋمەن اينالىساتىن تولىققاندى دامۋ ينستيتۋتىنا اينالدى.
بىلتىر «ناۋرىز» جەنە «وتاۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى اياسىندا 2024 جىلى 10 مىڭعا جۋىق وتباسى تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتتى. 64 مىڭعا جۋىق وتباسىنا مەملەكەت 1 ترلن تەڭگە بٶلگەنٸ بەلگٸلٸ. مەملەكەت جالداۋ اقىسىن سۋبسيدييالاۋ جەنە جەڭٸلدەتٸلگەن يپوتەكالىق نەسيەلەر بەرۋدٸ ەلٸ دە جالعاستىرادى. ال بييىل ەلٸمٸزدە 19 ملن شارشى مەتر نەمەسە 175 مىڭ تۇرعىن ٷي, 2029 جىلعا قاراي 111 ملن شارشى مەتر باسپانا سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ٷي باعاسى قىمباتتاي ما?
قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى باسپانا باعاسىنا ىقپال ەتتٸ. كەيبٸر ٶڭٸرلەردە تۇرعىن ٷيگە سۇرانىس ۇسىنىستان اسىپ تٷسەدٸ. ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس ۆيتسە-مينيسترٸ قۋاندىق قاجكەنوۆتىڭ سٶزٸنشە, يپوتەكاسى بار ادامداردىڭ بانك الدىنداعى مٸندەتتەمەلەرٸ سول كٷيٸ قالادى.
فوتو: گوسەكسپەرتيزا.kz
«2024 جىلى ەلەۋمەتتٸك تۇرعىن ٷيدٸڭ بٸر شارشى مەترٸ – 300–350 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. قازٸر باعانى قالىپتاستىرۋ ورتالىعىمەن بٸرلەسٸپ, 2025 جىلدى ەسەپتەپ جاتىرمىز. قازاقستان بويىنشا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسىنا قاتىستى اقپاراتتى جيناعان سوڭ تولىق مەلٸمەتتٸ تاراتامىز. سەبەبٸ ٷيدٸڭ باعاسى قۇرىلىس ماتەريالدارىنا بايلانىستى», – دەيدٸ ق.قاجكەنوۆ.
ۆيتسە-مينيستر دوللاردىڭ كٶتەرٸلۋٸنە بايلانىستى 2025 جىلى باسپانا باعاسى دا ٶزگەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. يپوتەكاسى بارلار و باستا كەلٸسٸمشارتقا قول قويعان كەزدە العان مٸندەتتەمەلەرٸ بويىنشا نەسيە تٶلەيدٸ. بۇل جەردە ەشقانداي جاڭاشىلدىق جوق.
فوتو: inbusiness.kz
ينۆەستيتسييا جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعىنىڭ ساراپشىسى لەۆ تەتين دە نارىقتاعى ٷي باعاسىندا كٷردەلٸ ٶزگەرٸستەر بولمايتىنىن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, بيىل دا باسپانا باعاسى باياۋ, بٸراق تۇراقتى تٷردە ٶسپەك. وعان سۇرانىس, ينفلياتسييا جەنە پەتەردٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنىڭ ٶسۋٸ ىقپال ەتەدٸ.
«كەلەسٸ جىلى ينجەنەرلٸك جەلٸلەر جەتپەۋٸ مٷمكٸن. بٷگٸندە جەو ايتارلىقتاي بەلسەندٸ جٶندەلٸپ جاتقان جوق. بۇدان باسقا ەلەكتر قۋاتىنىڭ, اعىندى سۋلاردى تازارتۋ قوندىرعىلارىنىڭ جەتپەيتٸنٸن بايقاپ وتىرمىز. جاڭا ۋچاسكەلەردٸ ينفراقۇرىلىمدىق جەلٸلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ فاكتورى تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ كٶلەمٸنٸڭ ازايۋىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن», – دەيدٸ لەۆ تەتين.
مەملەكەتتٸك باعدارلامالار
قازاقستاندا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان نەگٸزگٸ تۇرعىن ٷي باعدارلامالارىنىڭ بٸرٸ – «7–20–25». بۇل باعدارلاماعا بيىل بٸرشاما ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلدٸ. ناقتى ايتقاندا, 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ يپوتەكا رەسٸمدەۋ ٷشٸن قارىز الۋشى مەن ونىڭ جۇبايىنىڭ سوڭعى 18 ايدا باسپاناسى بولماۋى كەرەك. دەگەنمەن باسپانانىڭ بولماۋى تۋرالى تالاپ 15 شارشىمەتردەن از جاتاقحانا بٶلمەلەرگە قاتىستى ەمەس. سونىمەن قاتار بۇل باعدارلاماعا بٸر ادام بٸر-اق رەت قاتىسا الادى. بۇل باعدارلاما بويىنشا باسپانانى «تسەنتركرەديت بانكٸ», Freedom Bank, «حالىق بانكٸ», RBC Bank, «التىن بانك», ForteBank, «ەۋرازييالىق بانك» ارقىلى رەسٸمدەۋگە بولادى. 7%-بەن بەرٸلەتٸن بۇل باعدارلامانىڭ العاشقى جارناسى 20%-دان باستالسا, نەسيە مەرزٸمٸ 25 جىلعا دەيٸن. باسپانانى الاتىن قالاعا قاراي باعاسى دا ەرتٷرلٸ بولادى. مىسالى, استانا, الماتى, اقتاۋ, اتىراۋ, شىمكەنت قالالارىندا تۇرعىن ٷيدٸڭ ەڭ جوعارعى قۇنى 25 ملن تەڭگە بولسا, قاراعاندى, تٷركٸستاندا – 20 ملن, ال باس ايماقتاردا – 15 ملن تەڭگە.
كەلەسٸ «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى كٶپبالالى جەنە از قامتىلعان وتباسىلارعا, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالاردى تەربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارعا ارنالعان. 2%-بەن بەرٸلەتٸن بۇل باعدارلامانىڭ العاشقى جارناسى 10%-دان باستالسا, ماكسيمالدى نەسيە سوماسى 15 ملن تەڭگەگە دەيٸن بارادى.
ال «وتباسى بانك» ارقىلى بەرٸلەتٸن «شاڭىراق» باعدارلاماسى 5%-بەن بەرٸلسە, ونىڭ دا العاشقى جارناسى 10%-دان باستالىپ, جالپى نەسيە 20 جىلعا دەيٸن بەرٸلەدٸ.
سونداي-اق جاستارعا ارنالعان ٶڭٸرلٸك باعدارلامالار دا بار. اتاپ ايتقاندا, «الماتى جاستارى», «استانا جاستارى», «الاتاۋ جاستارى» جەنە ت.ب. بۇل باعدارلامالار جاس ماماندار مەن وتباسىلارعا تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرەدٸ. 5–10%-بەن بەرٸلەتٸن بۇل باعدارلامانىڭ باستاپقى جارناسى قالاسىنا قاراي 10–20% شاماسىندا قۇبىلادى. ال جالپى, نەسيە 25 جىلعا دەيٸن بەرٸلەدٸ.
فوتو: homsters.kz
مەملەكەتتٸك باعدارلامانىڭ بٸرٸ – «جاس وتباسى». بۇل باعدارلاما جاس وتباسىلاردى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان, باستاپقى جەنە قايتالاما نارىقتان تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا نەمەسە جەكە ٷي سالۋعا بولادى, نەسيە 25 جىلعا دەيٸن, 6%-بەن بەرٸلەدٸ. العاشقى جارناسى 20% بولسا, ماكسيمالدى نەسيە سوماسى 20 ملن تەڭگە.
ال «وتاۋ» باعدارلاماسى سوڭعى 5 جىلدا اتىندا باسپانا بولماعان ازاماتتارعا ارنالعان. ەگەر ٷيدٸ دەل وسى باعدارلامامەن الماتى, استانا قالالارىنان الساڭىز, وسى قالالاردا تۇراقتى تٸركەۋٸڭٸز بولۋى قاجەت. بۇل باعدارلاما نەسيەنٸ 9%-بەن 19 جىلعا بەرسە, العاشقى جارناسى 20% بولادى. ال نەسيە سوماسى ٸرٸ قالالاردا 30 ملن تەڭگە, باسقا ٶڭٸرلەردە 18 ملن تەڭگە.
سونداي-اق بيىل «ناۋرىز» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارى دا ٶزگەردٸ. ەندٸ جوباعا قاتىسۋ ٷشٸن دەپوزيتتە كەمٸندە 2 ملن تەڭگە بولۋى قاجەت. باعدارلاما حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارى ٷشٸن – 7%-بەن, تۇرعىن ٷيگە مۇقتاج رەتٸندە ەسەپتە تۇرعان ازاماتتارعا 9%-بەن بەرٸلەدٸ. بۇل باعدارلاما بويىنشا تۇرعىن ٷيدٸ استانا, الماتى قالالارىنان 36 ملن تەڭگەگە, باسقا ٶڭٸرلەردەن 30 ملن تەڭگەگە 19 جىلعا دەيٸن الا الاسىز.
جۇمىس ٸستەيتٸن ەيەلدەرگە ارنالعان «ۇماي» يپوتەكالىق باعدارلاماسى قايتا ٸسكە قوسىلىپ وتىر. الايدا جوباعا قاتىسۋ ٷشٸن قويىلاتىن كٸرٸس بويىنشا تالاپ ٶزگەرگەن. ەندٸ كٸرٸستٸڭ ماكسيمالدى سوماسى – 900 000 تەڭگەدەن اسا سوماعا دەيٸن ۇلعايتىلدى. ياعني شامامەن وسى سوماعا دەيٸن تابىسى بار تۇلعالار باعدارلاماعا قاتىسا الادى. الايدا پايىزى ەڭ كٶپ باعدارلامانىڭ بٸرٸ وسى – 4,4% (جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 15,4%-دان باستاپ). باعاسى 30 ملن تەڭگەگە دەيٸنگٸ ٷيدٸڭ العاشقى جارناسىن 20%-ىن تٶلەپ الۋعا بولادى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
