قازاقستاندا تۇرعىن ٷيدٸ ساتىپ الۋ-ساتۋ مەمٸلەلەرٸ كٷرت ارتقانىمەن, يپوتەكالىق نارىقتاعى بەلسەندٸلٸك باياۋلاپ كەلەدٸ. بٸر قاراعاندا باسپانا نارىعى جاندانىپ جاتقانداي كٶرٸنەدٸ. الايدا ساراپشىلار بۇل ٶسٸمنٸڭ ارتىندا مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ كٷشەيۋٸ مەن نارىقتىق يپوتەكانىڭ ەلسٸرەۋٸ تۇرعانىن ايتادى. دەمەك, تۇرعىن ٷي نارىعىنداعى قازٸرگٸ احۋال ەكٸ تٷرلٸ ٷردٸستٸ قاتار كٶرسەتٸپ وتىر. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ەلٸمٸزدە تۇرعىن ٷيدٸ ساتىپ الۋ-ساتۋ بويىنشا 39 053 مەمٸلە تٸركەلگەن. بۇل مامىر ايىمەن سالىستىرعاندا 28,4 پايىزعا كٶپ.
ەڭ جوعارى بەلسەندٸلٸك دەستٷرلٸ تٷردە الماتى مەن استانا قالالارىندا بايقالدى. الماتىدا 6 841, استانادا 6 436 مەمٸلە جاسالسا, قاراعاندى وبلىسى 3 772 مەمٸلەمەن ٷزدٸك ٷشتٸككە ەندٸ. ال ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸش ۇلىتاۋ وبلىسىندا تٸركەلٸپ, نەبەرٸ 360 مەمٸلە رەسٸمدەلگەن.
ماۋسىم ايىنداعى تاعى بٸر ەرەكشەلٸك – مەمٸلەلەردٸڭ بارلىق ٶڭٸردە بٸردەي ٶسۋٸ. ەسٸرەسە ماڭعىستاۋ (67,4%), قاراعاندى (43,4%) جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا (40,9%) ٶسٸم ايقىن بايقالدى.
نارىقتاعى بەلسەندٸلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸن كٶپقاباتتى تۇرعىن ٷيلەر قۇراپ وتىر. بٸر ايدىڭ ٸشٸندە پەتەرلەر بويىنشا 29,4 مىڭنان استام مەمٸلە جاسالىپ, جالپى ساۋدانىڭ تٶرتتەن ٷش بٶلٸگٸن يەلەندٸ. ونىڭ ٸشٸندە ەڭ كٶپ سۇرانىس دەستٷرلٸ تٷردە بٸر بٶلمەلٸ پەتەرلەرگە تيەسٸلٸ بولدى.
جەكە تۇرعىن ٷيلەر سەگمەنتٸندە دە ٶسٸم بايقالادى. ماۋسىمدا مۇنداي ٷيلەر بويىنشا مەمٸلەلەر سانى 36,7 پايىزعا كٶبەيٸپ, 9 621-گە جەتتٸ.
ال تۇرعىن ٷي نارىعىنا باسقا قىرىنان قاراساق, جاعداي مٷلدە ٶزگەشە كٶرٸنەدٸ.
قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەگٸنشە, 2026 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا يپوتەكالىق نەسيەلەۋ كٶلەمٸ 438 ملرد تەڭگەگە جەتٸپ, ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 12,3 پايىزعا ٶسكەن. بٸراق بۇل ٶسٸم ەركٸن نارىقتىڭ جاندانعانىن بٸلدٸرمەيدٸ. كەرٸسٸنشە, يپوتەكالىق نەسيەلەردٸڭ 85 پايىزدان استامى «وتباسى بانكٸنٸڭ» مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى ارقىلى بەرٸلگەن. ەگەر مەملەكەتتٸك قولداۋ بولماسا, يپوتەكالىق نارىقتاعى ٶسٸم ەلدەقايدا تٶمەن بولار ەدٸ.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, كوممەرتسييالىق بانكتەر بەرەتٸن نارىقتىق يپوتەكانىڭ كٶلەمٸ بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە 53,6 پايىزعا قىسقارعان. بۇل تۇرعىنداردىڭ جوعارى پايىزدىق مٶلشەرلەمەمەن قارىز الۋعا قۇلىقسىز ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
باسقاشا ايتقاندا, بٷگٸنگٸ يپوتەكالىق نارىقتى مەملەكەت قولداپ تۇر. ال نارىقتىق يپوتەكا بٸرتٸندەپ ٶز پوزيتسيياسىن جوعالتىپ كەلەدٸ.
تاعى بٸر نازار اۋدارارلىق جايت – يپوتەكا رەسٸمدەۋگە ٶتٸنٸش بەرۋشٸلەر سانىنىڭ ازايۋى. وسى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا بانكتەرگە بارلىعى 192 مىڭ ٶتٸنٸش تٷسكەن. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20,7 پايىزعا تٶمەن.
ساراپشىلار مۇنى بٸرنەشە فاكتورمەن تٷسٸندٸرەدٸ. بٸرٸنشٸدەن, سوڭعى جىلدارى تۇرعىن ٷي باعاسى ايتارلىقتاي قىمباتتادى.
سونىڭ سالدارىنان كٶپتەگەن وتباسى ٷشٸن باسپانانىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ ٶسۋ قارقىنى تۇرعىن ٷي باعاسىنىڭ ٶسٸمٸنە ٸلەسە الماي وتىر.
ٷشٸنشٸدەن, بۇعان دەيٸن تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا ەدەۋٸر سەرپٸن بەرگەن بجزق قاراجاتىن پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ دە تارىلىپ كەلەدٸ.
2026 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ جەتكٸلٸكتٸلٸك شەگٸنٸڭ ۇلعايۋى بۇل قۇرالدى قولدانا الاتىن ازاماتتاردىڭ قاتارىن ازايتتى.
قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى كەلتٸرگەن تاعى بٸر دەرەك نارىقتاعى جاڭا ٷردٸستٸ بايقاتادى. 20 ميلليون تەڭگەدەن جوعارى يپوتەكالاردىڭ ٷلەسٸ بٸر جىل ٸشٸندە 30 پايىزدان 37 پايىزعا دەيٸن ٶسكەن. ال 10 ميلليون تەڭگەگە دەيٸنگٸ شاعىن نەسيەلەردٸڭ ٷلەسٸ قىسقارعان. بۇل تۇرعىن ٷي نارىعىندا تٶلەم قابٸلەتٸ جوعارى ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸ ارتىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. ياعني باستاپقى جارنا تٶلەۋگە مٷمكٸندٸگٸ مول ەرٸ قىمبات يپوتەكانى كٶتەرە الاتىن ازاماتتاردىڭ ىقپالى كٷشەيٸپ كەلەدٸ.
ال ورتاشا تابىسى بار ازاماتتاردىڭ باسپاناعا قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ بٸرتٸندەپ قيىنداپ بارا جاتقانىن وسى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶزٸ اڭعارتادى. قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ بولجامىنشا, ەكٸنشٸ توقساندا يپوتەكاعا سۇرانىس بٸرشاما ارتۋى مٷمكٸن. بۇعان «وتباسى بانكٸنٸڭ» تۇرعىن ٷي جيناقتارىنا بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك سىيلىقاقى جەنە تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناقتارى جٷيەسٸندەگٸ جاڭا ٶنٸمدەردٸڭ ٸسكە قوسىلۋى ەسەر ەتەدٸ.
بٷگٸندە قازاقستاننىڭ تۇرعىن ٷي نارىعىندا قاراما-قايشى ٷردٸس قالىپتاسىپ وتىر. بٸر جاعىنان, تۇرعىن ٷيدٸ ساتىپ الۋ-ساتۋ مەمٸلەلەرٸنٸڭ سانى ٶسٸپ, نارىقتاعى قوزعالىس كٷشەيگەندەي ەسەر قالدىرادى. ەكٸنشٸ جاعىنان, يپوتەكالىق نەسيەلەۋدٸڭ نەگٸزگٸ سالماعى مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا تەۋەلدٸ بولىپ وتىر, ال كوممەرتسييالىق يپوتەكا ەلسٸرەۋدە.
بۇل جاعداي تۇرعىن ٷي نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعى ەلٸ دە مەملەكەتتٸڭ قولداۋ شارالارىنا تەۋەلدٸ ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. ال ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا باسپانانىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن نارىقتىق يپوتەكانى دامىتۋ, حالىق تابىسىن ٶسٸرۋ جەنە تۇرعىن ٷي ۇسىنىسىن كٶبەيتۋ نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
