تٷلكٸباس ستانساسىندا ەجٸباي سابۋروۆ ەسٸمدٸ زەينەتكەر اعا تۇرادى. بٸر سٷيسٸنەرلٸگٸ, جاسى جەتپٸسكە كەلٸپ قالسا دا اعامىز ەلٸ باقۋاتتى, جٷرٸسٸ شيراق. قاشان كٶرسەڭ دە, ەلدەبٸر جۇمىسپەن قاۋىرت جٷرگەنٸن بايقايسىڭ. ٶمٸرٸ ٶزگەگە ٷلگٸ بولارلىقتاي اعامىزدىڭ بٷگٸنگٸ شارۋاشىلىقتاعى ەڭبەگٸن ايتا كەتكەندٸ جٶن كٶردٸم.
1949 جىلى قاراقالپاقستاندا دٷنيەگە كەلگەن ول كٸسٸنٸڭ جاستىق شاعى تىم اۋىر بولىپتى. ەكە-شەشەدەن ەرتە ايىرىلعان ونى اعايىندارى جەتٸم بالالار ٷيٸنە تاپسىرعان. قۇجاتتارى دۇرىس بولماي مەكتەپ تابىلدىرىعىن كەشٸرەك اتتاعان بالا زەرەكتٸگٸنٸڭ ارقاسىندا ساباقتى جاقسى وقىپتى. ون جىلدىقتى قاتارىنىڭ الدى بولىپ تەمامداعان ول جوعارى وقۋ ورنىنا تٷسٸپ, زاڭگەر-ەكونوميست ماماندىعىن الىپ شىعادى. ەجەكەڭنٸڭ ماماندىعى زاڭگەر بولسا دا, ٶزٸ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا بەيٸم بولعاندىقتان وسى سالاعا بەت بۇرادى. ۇزاق جىلدار قاراقالپاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸندەگٸ جوسپارلاۋ باسقارماسىندا قىزمەت اتقارادى. كەڭەس وداعى ىدىراپ, ەل تەۋەلسٸزدٸگٸن العان سوڭ سابۋروۆتار وتباسى اتاجۇرتى, ٶزدەرٸنٸڭ تاريحي اتامەكەنٸ – قازاقستانعا بەت تٷزەيدٸ. ەرينە, بٸر ەلدەن ەكٸنشٸ ەلگە كٶشٸپ كەلگەن ادامعا جاڭا ورتادا بەيتانىس ادامدارمەن تٸل تابىسۋ وڭاي شارۋا ەمەس. دەگەنمەن, قوناقجاي تٷلكٸباس حالقى جاڭا كٶشٸپ كەلگەن وتباسىنى جاتىرقاماي جاقسى قارسى الدى.
سونىمەن, جۇمىسسىز بٸر سەت قاراپ وتىرا المايتىن تىنىمسىز اعامىز جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸككە بارىپ, ٶزٸن تانىستىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ەڭبەك تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸسەدٸ. سول كەزدەگٸ اۋدان ەكٸمٸ اسقار بەيسەنباەۆ تاريحي وتانىن اڭساپ كەلگەن قانداسىمىز ەجٸباي اعامىزعا تٷسٸنٸستٸكپەن قاراپ, شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ٷشٸن جەر بەرٸپ, ديقانشىلىقپەن اينالىسۋىنا بار جاعدايدى جاسايدى. وسىلايشا, تٷلكٸباستىڭ تٶرٸنەن جەر الىپ, كٶكٶنٸس ٶسٸرۋمەن اينالىسىپ, جۇمىستى دٶڭگەلەتٸپ الىپ كەتەدٸ. قازٸر سابۋروۆتار وتباسى «ميروش» ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸن قۇرىپ, مال شارۋاشىلىعىنا دەن قويعان.
كووپەراتيۆتە 54 مٷشە بار. ونىڭ 18-ٸ قازٸرگٸ تاڭدا جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە الىپ, مال بورداقىلاۋمەن اينالىسىپ كەلەدٸ. بٷگٸندە قاراماعىندا 40-تان استام قارا مال بار. ونىڭ وتىزى ساۋىندى سيىر. كەلٸندەرٸ, بالالارى, نەمەرەلەرٸ, بارلىعى جابىلىپ 30 سيىردى ساۋىپ, ازاتتىق اۋىلىنداعى سٷت, ماي, قايماق ٶندٸرەتٸن زاۋىتقا تاپسىرىپ تۇرادى. ودان بٶلەك 28 جىلقى بار. ەتتٸ مول بەرەتٸن جىلقىلاردى 1-1,5 جاس كەزٸنەن رەسەيدەن ەكەلٸپ, بورداقىلايدى.
ونىڭ ەڭسەلٸ ٷلكەن ٷيٸنٸڭ اينالاسى تٷرلٸ قورا-جايلارعا تولى. مۇندا بورداقىلاناتىن جىلقىلار, ساۋىلاتىن سيىرلار, اسىل تۇقىمدى بۇقالار بٶلەك-بٶلەك جايعاسىپتى. بٸز كەلگەندە اعامىزدىڭ كٸشكەنە نەمەرەسٸ, 6-سىنىپتا وقيتىن نۇرقانات ەكٸ جاسار گەرەفورد, ابەردين-انگۋس اسىل تۇقىمدى مٷيٸزسٸز, ٸرٸ قارالارعا شٶپ سالىپ جٷر ەكەن.
– بۇل – اسىل تۇقىمدى بۇقالار. قولداعى ساۋىن سيىرلاردى وسى بۇقالارمەن ۇرىقتاندىرىپ, ودان ٸرٸ تٶلدەر الىپ جٷرمٸز, – دەدٸ ەجەكەڭ بٸزدٸڭ بۇقالارعا قىزىعا قاراپ تۇرعانىمىزدى بايقاپ. كەلەسٸ قورادا اعامىزدىڭ قولداعى كەلٸنٸ التىناي سيىر ساۋۋدى جاڭا باستاپتى. سەنبٸ, جەكسەنبٸ كٷندەرٸ ەجٸباي اعامىزدىڭ ٶزگە ۇلدارى مەن كەلٸندەرٸ كەلٸپ, قولعابىس جاساپ, جۇمىستارىن جەڭٸلدەتٸپ كەتەدٸ ەكەن.
– شىنىن ايتقاندا, وسىنشاما مالعا قاراۋ وڭاي ەمەس, – دەيدٸ كەيٸپكەرٸمٸز شارۋاشىلىعىمەن تانىستىرا جٷرٸپ, – بٸزدٸڭ جۇمىس تاڭەرتەڭگٸ ساعات 5-تەن باستالىپ, تٷننٸڭ بٸر ۋاعىنا دەيٸن جالعاسادى. قولداعى مالعا كٷندەلٸكتٸ جەم-شٶبٸن, سۋىن بەرٸپ, استىن تازالاپ تۇرۋ دا ٷلكەن شارۋا. سوندىقتان, بٸزدە ۋاقىت تاپشى. مالدى تاستاپ ەشقايدا دا كەتە المايمىز. تٸپتٸ, قارتايۋعا دا ۋاقىت جوق, – دەيدٸ ەزٸلدەي كٷلٸپ.
– يە, اللانىڭ بەرگەن 9 پەرزەنتٸنە ريزامىن. بۇل ٸسكە مەن باسشىلىق جاساعانىممەن, بار جۇمىس سولاردىڭ موينىندا. ودان سوڭ ماعان ٷنەمٸ قولداۋ بٸلدٸرٸپ, كەسٸپكەرلٸك سالاسىنا بار جاعدايدى جاساپ كەلە جاتقان تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ نۇربول تۇراشبەكوۆكە, تٷلكٸباس پوسەلكەلٸك وكرۋگٸنٸڭ ەكٸمٸ باۋىرجان احمەتوۆكە دە شەكسٸز ريزامىن. وسى ازاماتتاردىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا كەلەسٸ جىلى ٷش گەكتارداي جەر الىپ, مال سويۋ تسەحىن اشۋدى دا جوسپارلاپ وتىرمىز. مۇنىڭ ەرٸ مال بورداقىلاۋمەن اينالىساتىن جەرگٸلٸكتٸ ازاماتتارعا دا تيٸمدٸ بولارى سٶزسٸز. مٸنە, بٸزدٸڭ بار تٸرشٸلٸگٸمٸز وسىنداي, – دەيدٸ ەجەكەڭ.
توعىز پەرزەنتتٸ دٷنيەگە ەكەلگەن اتايدىڭ ٶمٸرلٸك جارى مارۋسيا جولداسباەۆا دا 28 جىل مۇعالٸم بولىپ, بالا تەربيەسٸمەن اينالىسقان. بٷگٸندە ٷيدەگٸ شارۋاشىلىق جۇمىستارىنا بالالارىن بٸر كٸسٸدەي جۇمىلدىرىپ وتىرعان اقىلدى اناعا بٸز دە ريزا بولدىق.
ورىنتاي كٶمەكوۆ, تٷلكٸباس اۋدانى.
"وڭتٷستٸك قازاقستان"
