فوتو: Akorda.kz
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن فور ەسسوزيمنا گناسسينگبە باق ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بريفينگ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەردەن كەيٸن مەملەكەت باسشىسى مەن توگو پرەزيدەنتٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ, ەڭ الدىمەن, شاقىرۋىن قابىل الىپ, ەلٸمٸزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەنٸ ٷشٸن پرەزيدەنت گناسسينگبەگە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, توگو پرەزيدەنتٸنٸڭ ساپارى ەكٸ ەل اراسىنداعى قاتىناستاردى دامىتۋعا جول اشادى. قۇرلىقارالىق بايلانىستىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
– افريكا ەلدەرٸمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ – قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى نەگٸزگٸ باعىتتىڭ بٸرٸ. بٸزدٸڭ مەملەكەتتەرٸمٸز بٸر-بٸرٸنەن الىستا جاتىر. سوعان قاراماستان, بٸز توگومەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋعا دايىنبىز. بۇل ەلدٸڭ ٶزارا تيٸمدٸ ىقپالداستىق ورناتۋعا ۇمتىلىسىن تولىق قولدايمىز. كەلەسٸ جىلى قازاقستان مەن توگو اراسىندا ديپلوماتييالىق بايلانىس ورناعانىنا 10 جىل تولادى. وسى كەزەڭدە دوستىق پەن ٶزارا قولداۋعا نەگٸزدەلگەن ىنتىماقتاستىق نىعايا تٷستٸ. قازٸر ونى تىڭ قارقىنمەن دامىتا تٷسۋگە مول مٷمكٸندٸك بار. جاڭا عانا وسى مەسەلەنٸ تالقىلاپ, ماڭىزدى كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزدٸك. مۇنىڭ بەرٸ ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مەدەني-گۋمانيتارلىق جەنە باسقا دا سالاداعى بايلانىستى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى توگو پرەزيدەنتٸمەن اۋىل شارۋاشىلىعى, جاڭا تەحنولوگييا, قازبا بايلىقتاردى بٸرلەسە يگەرۋ, ٶندٸرٸس جەنە ينۆەستيتسييا سالالارى بويىنشا دا كەلٸسسٶز جٷرگٸزگەنٸن ايتتى.
– ەكٸ ەل ٷكٸمەتتەرٸنە تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلداۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەرۋگە كەلٸستٸك. ەسٸرەسە, قازاقستاننىڭ توگوعا دەندٸ داقىلدى ەكسپورتتاۋ مٷمكٸندٸگٸ زور ەكەنٸنە نازار اۋداردىق. ەلٸمٸزدٸڭ باستاماسىمەن ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندەگٸ يسلام ۇيىمى قۇرىلعانىن بٸلەسٸزدەر. مەن توگونى وسى ۇيىمعا مٷشە بولۋعا, ونىڭ ەلەۋەتٸن پايدالانۋعا شاقىردىم, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تابيعي رەسۋرستارعا باي قازاقستان مەن توگو ەلدەرٸ تەمٸر, فوسفات, بوكسيت جەنە باسقا دا سيرەك كەزدەسەتٸن مينەرال كەنٸشتەرٸن بارلاۋ, ٶندٸرۋ جەنە يگەرۋ ٷشٸن بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
– مەن قازاقستان كەسٸپكەرلەرٸ توگونىڭ تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸن زەرتتەۋگە دايىن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸم. سونىمەن قاتار ەكٸ ەلدٸڭ كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ەرٸپتەستٸگٸ جان-جاقتى تالقىلاندى. قازاقستانعا لومە پورتىنىڭ ەلەۋەتٸن قاراستىرۋ بويىنشا ۇسىنىس ايتىلدى. بۇل تەڭٸز ايلاعى قىزمەت اۋقىمى بويىنشا باتىس افريكادا ەكٸنشٸ ورىن الادى. بٸز ٶزارا تيٸمدٸ ەرٸپتەستٸكتٸ دامىتۋعا بارىنشا كٷش سالۋىمىز كەرەك. سوندىقتان توگو كەسٸپكەرلەرٸن كەلەسٸ جىلى ٶتەتٸن استانا حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىردىم. ولار فورۋمدا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸمەن تانىسا الادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت استانا مەن لومە اراسىندا مەدەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە توقتالدى.
– بۇل ەكٸ حالىقتىڭ بٸر-بٸرٸن جاقىن تانۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسى رەتتە توگو جاستارىنا قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الۋدى ۇسىندىم. بٷگٸنگٸ قاتىناستارىمىزعا تىڭ سەرپٸن بەرۋ ٷشٸن ەلدەرٸمٸزدٸڭ قۇرمەتتٸ كونسۋلدارىن بەكٸتۋگە كەلٸستٸك. بۇل كەلٸسٸمدەر ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تٷسەرٸ سٶزسٸز, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكٸ ەلدٸڭ حالىقارالىق جەنە ايماقتىق دەڭگەيدە تىعىز قاتىناس ورناتقانىن جەنە كٶپتەگەن ٶزەكتٸ مەسەلەگە قاتىستى ۇستانىمدارى ۇقسايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– ەسٸرەسە, جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك قۇرىلىمدار اياسىندا ىقپالداستىعىمىز ويداعىداي دامىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايدا بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, افريكا وداعى سيياقتى قۇرىلىمدار ارقىلى ٶزارا قولداۋ كٶرسەتۋ جەنە كونسۋلتاتسييالار ٶتكٸزۋ اسا ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتەر جاھاندىق جەنە ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ تۋرالى پٸكٸر الماستى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ فور گناسسينگبەنٸڭ ەلٸمٸزگە ساپارى, شىن مەنٸندە تاريحي ماڭىزعا يە ەكەنٸن جەنە ەكٸ ەلدٸڭ قارىم-قاتىناسىن كەڭەيتۋگە تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق ورتالىق ازييا مەن افريكا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا ىقپال ەتەتٸنٸن ايتتى.
ٶز كەزەگٸندە فور گناسسينگبە توگونىڭ قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ وتىرعانىن جەنە ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸكتٸ ٶڭٸرارالىق قانا ەمەس, قۇرلىق دەڭگەيٸندە دە دامىتۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– 300 ميلليوننان استام حالقى بار باتىس افريكا ەلدەرٸمەن تاۋار اينالىمىن جولعا قويعان توگو قازاقستاندىق ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزادى دەپ ويلايمىن. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىمىز دامىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. بٷگٸندە سٸزدٸڭ ەلدٸڭ توگوعا استىق جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ مول. قازاقستان تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتٸستٸككە جەتٸپ وتىر. بٸز دە ٶز ەلٸمٸزدە تسيفرلاندىرۋ جوبالارىن ٸسكە اسىرىپ, وسى باعىتتاعى ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋعا نيەتتٸمٸز. بۇل تۇرعىدان سٸزدەردەن ٷيرەنەرٸمٸز كٶپ, – دەدٸ توگو پرەزيدەنتٸ.
