قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسى ۆيدەو كونفەرەنتسييا رەجيمٸندە ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ رەسمي سايتى.
جيىندا جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, ارمەنييا رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى نيكول پاشينيان, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا القاسىنىڭ تٶراعاسى ميحايل مياسنيكوۆيچ, سونداي-اق, جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەس جانىنداعى باقىلاۋشى مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى كۋبا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ميگەل دياس-كانەل بەرمۋدەس جەنە ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ سٶز سٶيلەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە پاندەمييا مەن وعان قارسى كٷرەس شارالارى جاھاندانۋ ٷدەرٸسٸ مەن بەيبٸت تىنىس-تٸرشٸلٸكتٸڭ قالپىن ٶزگەرتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. مۇنداي جاعدايدا ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالدارىن ەڭسەرۋ, ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە دامىتۋ جولىنا تٷسۋ سيياقتى ٶتە ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ تيٸمدٸ شەشٸمٸن تابۋ قاجەت.
– ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا قازاقستاننىڭ تٶراعالىق ەتۋٸنە بايلانىستى مەنٸڭ جولداۋىمدا بٸزدٸڭ ينتەگراتسييانى دامىتۋدىڭ 5 باسىمدىعى ايقىندالعان.
بٸز وسى وداق تاريحىندا العاشقى ستراتەگييالىق قۇجاتتى جٷزەگە اسىرۋدى باستادىق. اتالعان ستراتەگييا ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاداعى ينتەگراتسييانىڭ جەنە ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنداعى ناقتى ىقپالداستىقتىڭ, سونداي-اق, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىمدىقتارىن ايقىنداپ بەردٸ. سوندىقتان وداقتى دامىتۋ ستراتەگيياسىنىڭ ساپالى ەرٸ جەدەل ٸسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بۇل, ەرينە, ٶزٸمٸزگە بايلانىستى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ داعدارىستان كەيٸنگٸ قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ كەزەڭٸندە ٶزارا ساۋدا-ساتتىققا قاتىستى كەدەرگٸلەردٸڭ قوردالانعان پروبلەماسىن جٷيەلٸ شەشۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى. لوكداۋندار كەزٸندە مۇنداي كەدەرگٸلەر ەدەۋٸر كٶبەيگەن.
– اتالعان كەدەرگٸلەر ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ دامۋىن ايتارلىقتاي تەجەپ, ٶسٸم ەلەۋەتٸ مەن دامۋىن شەكتەيدٸ. قازاقستان وداقتىڭ باسقا مٷشەلەرٸ سيياقتى, نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ٷشٸن تەڭدەي جەنە كەمسٸتپەيتٸن جاعداي قالىپتاستىرۋدى قولدايتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. كوميسسييا كەدەرگٸلەرمەن تۇراقتى تٷردە كٷرەسٸپ كەلەدٸ. الايدا, ولاردى تيٸمدٸ دەپ ايتا المايمىز. بۇل ۇلتتىق دەڭگەيدە قابىلدانعان شەشٸمدەردٸڭ سالدارىمەن كٷرەس, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە بۇۇ-نىڭ مەلٸمەتٸنە جٷگٸندٸ. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سەيكەس ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ ەلەمدٸك باعاسى سوڭعى ٷش جىلدا ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتكەن. 2030 جىلعا قاراي ازىق-تٷلٸككە دەگەن سۇرانىس 35 پايىزدان اسادى دەپ بولجانۋدا.
– وداققا مٷشە ەربٸر ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن ٶندٸرۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋعا ەلەۋەتٸ جەتەدٸ. سونىمەن قاتار ٸشكٸ نارىقتى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ شەكتەۋ شارالارى اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنٸڭ دامۋىن تەجەپ, ازىق-تٷلٸك تاپشىلىعىنا ەكەپ سوقتىرۋى مٷمكٸن. ەرينە, كەيبٸر جەكەلەگەن جاعدايلاردا ولاردىڭ ۋاقىتشا قولدانىلۋى ٶزٸن اقتادى. دەگەنمەن مۇنداي شەكتەۋلەردٸڭ بٸزدٸڭ وداققا مٷشە ەلدەرگە قاتىسى بولماۋى تيٸس دەپ سانايمىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت اگرارلىق عىلىمي مەكەمەلەر اراسىنداعى ىقپالداستىقتى كٷشەيتۋدٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٷشٸنشٸ ەلدەردٸڭ نارىعىنا ەكسپورتتاۋ ٸسٸن ۇلعايتۋ شارالارىن جانداندىرۋدى ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان وداققا مٷشە ەلدەرمەن بٸرگە شەكارا ماڭى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا دايىن.
بۇل رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزبەكستانمەن بٸرلەسٸپ جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان «ورتالىق ازييا» حالىقارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق ورتالىعى جوباسىن مىسالعا كەلتٸردٸ. سونداي-اق وداق اياسىندا ساۋدا-لوگيستيكالىق جەنە كٶتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ جٷيەسٸن قۇرۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ وتىر. مۇنداي جٷيە مەملەكەتتەردٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە, اگروٶنەركەسٸپ سەكتورىنىڭ ەلەۋەتٸن قولداۋعا, شىعىنداردى ازايتۋعا, سەيكەسٸنشە, نەگٸزگٸ ازىق-تٷلٸكتەردٸڭ باعاسىن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
– ەۋرازييا ەلدەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن تولىق جٷزەگە اسىرۋى كەرەك. مەن كٶلٸك كٷرە جولدارىنداعى ترانسشەكارالىق ۋچاسكەلەردٸ جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جانداندىرۋدى, اتاپ ايتقاندا, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بارلىق اۋماعىندا «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوماگيسترالٸنٸڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى تاعى دا ۇسىنامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرٸمٸزدٸڭ داعدارىستان كەيٸنگٸ ەكونوميكاسىن قايتا قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ قۋاتتى ەرٸ پەرمەندٸ فاكتورى بولاتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ. قازاقستان وداقتى ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانىڭ تيٸمدٸ جەنە بەدەلدٸ ۇيىمىنا اينالدىرۋ ٷشٸن بارىنشا كٷش سالادى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلارعا مازمۇندى جەنە كونسترۋكتيۆتٸ باياندامالارى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
